- در این یکی دو جلسه ابتدای سال، مناسب است مروری بر بحث «عموم منزلت» و برخی از فروعات آن بکنیم. 1
- خلاصۀ درس این جلسه: 1
- اشاره 1
- 1382/7/6 یکشنبه درس شمارۀ (555) کتاب النکاح/سال ششم 1
- اشاره 4
- اشاره 5
- ادامۀ بحث عموم منزلت 5
- خلاصۀ درس این جلسه: 5
- ابهاماتی در کلام صاحب وسیله النجاه: 6
- 1 - وجه تخصیص فروع هشتگانه در کلام صاحب وسیله النجاه، چیست؟ 6
- 2 - وجه تفکیک موضوع چهار فرع اول از چهار فرع دوم چیست؟ 6
- اختیار أمثله چهارده گانه برای عموم منزلت: 7
- 3 - تکرّر برخی از أمثله 7
- مثال سوم: 8
- بررسی أمثله ذکر شده در وسیله النجاه: 8
- مثال دوم: 8
- مثال اول: 8
- مثال چهارم: 10
- مسامحه فرع چهارم: 10
- مسامحه فرع پنجم: 12
- مثال پنجم: 12
- مثال هشتم: 13
- مثال هفتم: 13
- مسامحه فرع ششم: 13
- مسامحه فرع هشتم: 14
- امثله ذکر نشده در وسیله النجاه: 14
- الف) عدد زوجات 15
- 1 - متن شرایع: 15
- اشاره 15
- خلاصۀ درس این جلسه: 15
- 3) کلام مرحوم صاحب عروه 18
- اشاره 19
- 2) نقد استاد مد ظله: 20
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 20
- الف) تحقیقی درباره جواز استعمال واو در معنای أو: 20
- 1) نظر مرحوم شیخ و جمعی دیگر از فقهاء: 20
- 3) نظر ابو الفتوح رازی قدس سرّه: 21
- 4) نقد استاد مد ظله: 21
- 5) نظر مرحوم آقای طباطبائی رحمه الله: 21
- نکته دیگر در تفسیر آیه شریفه: 22
- 8) نقد استاد مد ظله: 22
- اشاره 22
- 7) بیان کلام زمخشری: 22
- اشاره 23
- 2) نقد استاد مد ظله با توضیحی درباره کلام ایشان: 24
- 1) نظر مرحوم آقای طباطبائی رحمه الله: 24
- 3) اشاره به سقطی که در تبیان واقع شده: 25
- 4) اشاره ای به دو روایت مرسل از احتجاج طبرسی: 25
- ج) بررسی جواز یا حرمت ازدواج با بیش از چهار زن در عقد منقطع: 26
- 6) نتیجه بحث: 26
- الف: توجیهی دیگر برای استعمال «ما» در آیه شریفه 28
- اشاره 28
- بررسی این توجیه 28
- خلاصۀ درس: 28
- اشاره 28
- اشاره 28
- ب) به دلیل حلّی: 29
- اول: کتاب: 29
- الف) به دلیل نقضی: 29
- اشاره 30
- دوم: اجماع: 30
- سوم: روایات: 34
- اشاره 34
- 1 - اشکالات شهید ثانی به این روایت: 35
- 2 - نقد استاد بر اشکالات شهید ثانی 35
- اشکال شهید ثانی 37
- دوم: روایت محمد بن مسلم 37
- اشاره 38
- اشاره 38
- 1 - بررسی روایت بکر بن محمد: 38
- خلاصۀ درس این جلسه: 38
- بیان علت اشتباه شهید ثانی رحمه الله: 39
- 2 - روایت محمد بن مسلم: 39
- نقد استاد مد ظله العالی: 39
- 3 - روایت أبو بصیر: 40
- 4 - مرسله ابی بصیر 41
- 6 - روایت دیگر زراره 42
- 7 - روایت اسماعیل بن الفضل الهاشمی 43
- 8 - روایت عمر بن اذنیه 43
- 9 - فقه الرضوی: 44
- 10 - روایت فضل بن یسار 44
- عدم حصر در نکاح در باب متعه 45
- اشاره 45
- خلاصۀ درس: 45
- روایت اول: 46
- اشاره 46
- روایت دوم: 46
- بررسی روایات دال بر حصر عدد نکاح متعه در چهار زن 46
- بحث سندی این دو روایت: 47
- ایراد مرحوم صاحب مدارک به این بیان 47
- بیان علامه حلی و محقق خویی برای صحت طریق شیخ به بزنطی 47
- روایت چهارم: 48
- اشاره 48
- حل مشکل به نظر استاد دام ظله 48
- بحث سندی روایت 49
- علیّ در این روایت کیست؟ 50
- روایت پنجم: 51
- خلاصۀ درس این جلسه: 52
- اشاره 52
- الف) جمع بین روایات مختلف در باب انحصار یا عدم انحصار عدد متعه 52
- ب) نکاح کتابیّه 53
- 1) عدم جواز نکاح با مشرکین غیر اهل کتاب 54
- متن شرایع: 54
- 2) اشاره به اقوال فقهاء درباره نکاح با کتابیه 55
- خلاصۀ درس این جلسه: 57
- اشاره 57
- حکم نکاح و ازدواج مسلمان با کفار اعم از کتابی و غیر کتابی 58
- اشاره 58
- آیا در کتابیه مملوکه نیز خلاف نزاع هست یا نه؟ 59
- توضیح فقره «روایتان» در کلام محقق 60
- نکاح کتابیه جایز است یا نه؟ 60
- اشاره به برخی از اقوال در مسئله 61
- ادله تحریم 62
- اشاره 62
- آیه اول: قوله تعالی: لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ حَتّی یُؤْمِنَّ 62
- آیه دوم: لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ 64
- آیه چهارم: قوله تعالی: لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّهِ . 65
- آیه سوم: قوله تعالی: لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ کانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِیرَتَهُمْ . 65
- خلاصۀ درس این جلسه: 66
- اشاره 66
- الف) استدلال مرحوم صاحب جواهر به آیه شریفه «وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلاً» برای عدم جواز نکاح کتابیه. 66
- 1) تصحیح نکته ای در تقریب صاحب جواهر توسط استاد مد ظله 67
- ب) استدلال به آیه سوره مائده (... وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ) برای جواز نکاح کتابیه. 67
- اشاره 67
- 2) نظر استاد مد ظله: 68
- ج) بیان وجه جمع بین آیات ناهیه و آیه سوره مائده 68
- 1) وجه اول (کلام ابی القاسم) 68
- اشاره 68
- د) بررسی آیات ناهیه از نکاح کتابیه 69
- الف) اطلاق «مشرک» بر اهل کتاب و ادله قرآنی آن 69
- 4) اشاره به مدرک قائلین به حرمت نکاح کتابیه مطلقا 69
- اشاره 71
- الف) توضیحی درباره آیه شریفه «قُلْ یا أَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا إِلی کَلِمَهٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ...» (تکمیل) 72
- ب) چگونگی جمع میان آیاتی که اهل کتاب را مشرک خوانده و آیات دیگر: 72
- خلاصۀ درس این جلسه: 72
- 1 - آیاتی که حاکی از تقابل میان مشرکان و اهل کتاب است: 73
- 2 - نقد مرحوم صاحب جواهر 1: 74
- اشاره 75
- ج) استدلال به آیه 221 بقره از وجوه دیگر: 75
- 4 - جمع مقبول و نتیجه گیری استاد - مد ظله -: 75
- د) بررسی دلالت آیه 10 سوره ممتحنه (وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ...) بر حرمت نکاح با اهل کتاب. 76
- 1) نحوه استدلال به آیه شریفه: 76
- 2) استناد به ذیل آیه شریفه: 76
- 3) نظر استاد - مد ظله -: 77
- 2) اشکال صاحب جواهر و آقای اراکی قدس سرّه: 77
- خلاصۀ درس این جلسه: 78
- اشاره 78
- ب) بررسی استدلال به آیه 25 سوره نساء (وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلاً أَنْ یَنْکِحَ الْمُحْصَناتِ1 الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ مِنْ فَتَیاتِکُمُ الْمُؤْمِناتِ) بر حرمت نکاح با کتابیه 79
- 2 - اشکالات استاد مد ظله به استدلال به این آیه 79
- 1 - نحوه استدلال به آیه 79
- 1 - استدلال به آیه، بدون استفاده از مفهوم وصف 79
- الف) بررسی دلالت آیه استواء، 20، حشر (لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّهِ) بر حرمت نکاح با کتابیه 79
- 3 - تقریب دیگر صاحب جواهر در استدلال به آیه 80
- 2 - استدلال به آیه با استفاده از مفهوم وصف 80
- ج - بررسی مجدد آیه 10 سوره ممتحنه «لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ» برای حرمت تزویج با کتابیه 81
- 1 - استدلال به آیه و جواب از اشکال خروج مورد 81
- 2 - اشکال استاد به حمل بر کراهت نمودن در نظر مرحوم اراکی 81
- 3 - نقد استاد مد ظله بر کلام صاحب جواهر 82
- اشاره 82
- 2 - مناقشه صاحب جواهر در استدلال به آیه 82
- 1 - تقریب استدلال به آیه 82
- د - بررسی دلالت آیه 22 سوره مجادله 82
- خلاصۀ درس این جلسه: 83
- اشاره 83
- این استدلال متوقف بر دو مقدمه است. 84
- مقدمه دوم: 84
- استدراک: 84
- استدلال علامه حلی به آیه محادّه بر تحریم 84
- اشاره 84
- مقدمه اول: 84
- اشکالات صاحب جواهر به استدلال علامه حلی 85
- اشاره 85
- اشکال دوم: 86
- نقد و بررسی کلام صاحب جواهر 87
- اشاره 87
- مناقشه اول: 87
- مختار در مفاد آیه شریفه 88
- مناقشه سوم: 88
- مناقشه دوم: 88
- اشاره 88
- اشاره 89
- عدم امکان استدلال به آیه محادّه بر حرمت ازدواج با کتابیات 89
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 89
- الف) بررسی مفاد آیه موادّه: 90
- 1) نظر صاحب جواهر: 90
- اشاره 90
- 3) تفسیر آیه شریفه در حدیث بزنطی: 91
- 2) نقد استاد مد ظله: 91
- ب) تکمله ای بر بحث درباره آیه 10 از سوره ممتحنه: 92
- 4) تذکر و توضیحی از استاد مد ظله: 92
- اشاره 93
- ج) بررسی مفاد آیه 5 از سوره مائده: 93
- 3) طرح اختصاص جواز به متعه برای رفع تعارض: 94
- 1) کلام أبو القاسم بلخی: 94
- 2) پاسخ استاد مد ظله: 94
- 4) نقد استاد مد ظله: 95
- د) رفع تعارض از طریق نسخ: 97
- اشاره 97
- خلاصۀ درس این جلسه: 98
- اشاره 98
- 2) نظر استاد مد ظله: 98
- الف) رفع تنافی بین آیات شریفه 99
- 1 - از طرق عامه در تفسیر درّ المنثور و در کتب خاصه در تفسیر تبیان شیخ و ابو الفتوح رازی نقل شده 99
- ب) روایاتی که آیه سوره مائده را ناسخ آیات دیگر می دانند: 99
- 2 - تفسیر عیاشی نقل کرده 100
- نظر استاد مد ظله: 100
- اشاره 100
- اشاره 102
- نظر استاد مد ظله: 102
- 5 و 6 - روایت تفسیر نعمانی و علی بن ابراهیم: 103
- 4 - صحیحه زراره (روایات گذشته مرسل بود ولی این صحیحه است) 103
- 3 - روایت دیگر زراره بن اعین 104
- ج) روایاتی که آیه پنجم سوره مائده را منسوخ می دانند: 104
- 1 - روایت زراره بن اعین 104
- 2 - روایت ابی بصیر 104
- 4 - روایت مجمع البیان: از ابی جارود 105
- 6 - موثقه حسن بن جهم: 106
- 5 - تفسیر عیاشی: از ابن سنان 106
- روایات دال بر حرمت نکاح با کتابیات 108
- استدلال به موثقه حسن بن جهم بر جواز نکاح با کتابیه و جواب آن 108
- اشاره 108
- روایت اول: موثقه حسن بن جهم چنانچه گذشت. 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- روایت دوم: روایت دعائم الاسلام: 110
- اشاره 110
- فرمایش صاحب جواهر و نقد آن 110
- روایات تجویز در فرض خاص 111
- وجوه جمع بین روایات مجوّزه در فرض خاص 112
- وجه جمع بین روایات مجوّزه به نحو مطلق و روایات محرمه به نحو مطلق 114
- روایت اول: روایت محمد بن مسلم 115
- روایات دال بر جواز نکاح با کتابیه در فرض اضطرار 115
- روایت دوم: عن یونس عنهم علیهم السلام 115
- روایت اول: مرسله حسن بن علی بن فضال 116
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام: 116
- روایت چهارم: مرسله ابن ابی عمیر که ما آن را صحیحه می دانیم 116
- روایات دال بر جواز نکاح کتابیه در فرض متعه 116
- اشاره 116
- روایت دوم: روایت زراره 117
- روایت سوم: روایت حسن تفلیسی: 117
- روایت چهارم: روایت محمد بن سنان 118
- روایت پنجم: صحیحه اسماعیل بن سعد الأشعری: 118
- استدلال صاحب جواهر به برخی از روایات بر جواز به نحو اطلاق و نقد آن 119
- اشاره 120
- خلاصۀ درس این جلسه: 120
- جواز نکاح با کتابیه متعهً یا ضرورهً و مانند آن حتی علی القول به حرمت نکاح دائم با کتابیّه 121
- اشاره 121
- بررسی روایات مجوّزه ازدواج با اهل کتاب و لو دواماً 122
- اشاره 122
- دلیل جواز نکاح با کتابیه متعهً 122
- روایت دوم: صحیحه هشام بن سالم: 123
- روایت اول: روایت منصور بن حازم: 123
- روایت سوم: صحیحه عبد الله بن سنان 124
- روایت چهارم: صحیحه ابی بصیر 125
- بررسی سند روایت: 125
- بررسی دلالت روایت: 125
- روایت پنجم: صحیحه معاویه بن وهب 125
- روایت ششم: روایت نعمانی است 126
- بررسی دلالت این دو روایت: 127
- روایت هشتم: موثقه محمد بن مسلم 127
- روایت هفتم: موثقه ابی مریم الانصاری 127
- روایت نهم: 128
- روایت دهم: خبر حفص بن غیاث 129
- روایت یازدهم: صحیحه ابی بصیر 129
- روایت دوازدهم: روایت دعائم الاسلام 130
- بررسی نهایی ادله و روایات دال بر جواز نکاح با کتابیات 131
- نکاح با مجوسیه 132
- اشاره 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- «بررسی ملازمه در حرمت و جواز، بین ازدواج با کتابیه و ازدواج با مجوسیه» 134
- حاصل مسئله و اقوال در آن 134
- اشاره 135
- روایات حرمت تزویج با مجوسیه 135
- روایات مسئله 135
- روایات جواز تزویج با مجوسیه 137
- اشاره 137
- 1) متن روایت: 138
- الف) بررسی مجدد روایت صفوان: 138
- تحقیق در روایات مانعه را با تأملی دوباره در روایت صفوان پی می گیریم. 138
- 2) توضیح: 138
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 138
- ب) توضیحی درباره شمول صحیحه محمد بن مسلم نسبت به متعه: 139
- 3) یادآوری برداشت استاد مد ظله در جلسه قبل: 139
- د) بررسی روایات مجوز ازدواج با مجوسیه: 140
- 1) روایت محمد بن سنان: 140
- اشاره 140
- 3) مرسله حماد بن عیسی: 141
- ه) جمع بین روایات مانعه و مجوّزه: 142
- 2) نقد استاد مد ظله: 142
- 1) نظر آقای خویی در موارد وجود اخبار نفی و اثبات در موضوع واحد: 142
- 4) مقید بودن روایت برادر دعبل خزاعی به مواردی خاص: 143
- 3) نظر استاد مد ظله در جمع بین روایات مسئله: 143
- اشاره 144
- اشاره 144
- الف) بررسی روایت «سنّوا بهم سنه اهل الکتاب» 144
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- حکم ازدواج مسلمان با مجوسیه به صورت دائم 144
- 1 - نظر استاد - مد ظله -: 145
- اشاره 149
- خلاصۀ درس این جلسه: 150
- بررسی روایات در باب اهل کتاب بودن مجوس: 150
- اشاره 153
- خلاصۀ درس این جلسه و جلسات قبل: 154
- 1 - احادیثی که مجوس را اهل کتاب نمی داند. 154
- اشاره 154
- الف - بررسی شمول عنوان اهل کتاب نسبت به مجوس با توجه به احادیث 154
- 2 - احادیثی که مجوس را از اهل کتاب دانسته است 156
- 3 - بررسی نحوه جمع بین روایات 158
- نتیجه گیری بحث توسط استاد - مد ظله -: 160
- ب) طریق اثبات یهودیه یا نصرانیه یا مجوسیه بودن 160
- 4 - بررسی مجدد روایت محمد بن سنان 160
- اشاره 162
- الف) بررسی نکاح با اهل کتاب عارضی 163
- خلاصۀ درس این جلسه: 163
- 1 - اجماع: 163
- ب) ادله عدم جواز نکاح با اهل کتاب عارضی همراه با نقد آنها توسط استاد مد ظله 163
- 2 - آیه شریفه «وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ» 164
- اشاره 164
- اشاره 164
- نقد استاد مد ظله: 164
- 3 - حدیث نبوی «من بدّل دینه فاقتلوه» 164
- اما از جهت سندی: 165
- نقد استاد مد ظله: 165
- نقد استاد مد ظله: 166
- 5 - نتیجه بحث: 166
- اشاره 166
- اما از جهت دلالت 166
- 4 - عدم احترام اهل کتاب به خاطر نسخ شدن دین آنها 166
- ج) بررسی حکم اولاد اهل کتاب عارضی 167
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 167
- اشاره 167
- 1 - بیان کلام صاحب ریاض: 168
- 2 - نقد استاد - مد ظله -: 168
- ب) بررسی منظور صاحب ریاض از الحاق حکم ارتداد زن به ارتداد مرد به اجماع مرکب: 168
- الف) تصحیح کلام استاد مد ظله درباره برداشت صاحب جواهر از ریاض: 168
- 3 - توجیهی دیگر برای کلام صاحب ریاض توسط استاد - مد ظله -: 169
- ج) بررسی مفاد خبر مسمع بن عبد الملک: 169
- 1 - متن روایت: 169
- 2 - بررسی سند روایت 169
- 4 - نقد استاد - مد ظله -: 170
- 5 - مختار استاد مد ظله در مورد روایت 171
- خلاصۀ درس این جلسه: 172
- اشاره 172
- اشاره 173
- بحث در دلیل این مسئله بود که ارتداد أحد الزوجین یا هر دو قبل الدخول موجب انفساخ عقد می شود 173
- اشاره 173
- الف) وجوه دیگر مسئله: 173
- مناقشه استاد مد ظله 173
- ب) دلیل مسئله به نظر استاد - مد ظله -: 175
- 1 - بیان تصورات در مسئله: 175
- اشاره 175
- ج) ارتداد بعد از دخول: 175
- 2 - بررسی روایات: 177
- خلاصۀ درس این جلسه: 178
- اشاره 178
- اشاره 179
- الف) تتمه بحث از دلالت روایت ابی بکر حضرمی 179
- 2 - وجه حمل روایت حضرمی بر مرتد ملی 180
- ب) قرائت و بررسی روایات مسئله 180
- اشاره 180
- 3 - اشکال استاد (مد ظله) بر حمل مذکور 180
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 181
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 181
- 5 - صحیحه علی بن جعفر 182
- 3 - موثقه عمار ساباطی 182
- 4 - صحیحه الفضیل بن یسار 182
- 7 - صحیحه جمیل بن دراج 183
- 6 - صحیحه ابن محبوب 183
- الف) ذکر روایات مربوط به ارتداد زوجین 184
- اشاره 184
- 1 - مقدمه: 184
- خلاصۀ درس این جلسه: 184
- 2 - روایات داله بر قبول توبه مرتد مطلقا (ملی و فطری) 186
- 3 - روایات داله بر عدم قبول توبه مرتد مطلقاً 189
- فرمایش صاحب جواهر و صاحب حدائق 190
- خلاصۀ درس این جلسه: 190
- اشاره 190
- اشاره 190
- نقد و بررسی فرمایش صاحب جواهر 191
- روایات مسئله و بررسی کلام صاحب حدائق 192
- مختار استاد دام ظله در معنای روایت أبو بکر حضرمی 194
- خلاصۀ درس این جلسه: 195
- اشاره 195
- «اشاره به طوایف پنج گانه روایات در مورد حکم مرتد» 195
- «ذکر انحاء جمع بین طوایف مذکور از اخبار» 196
- راه اول: روایت مفصل شاهد جمع می شود و تعارض بین دو روایت متباین از بین می رود 196
- راه حل شبهه مذکور در تقیید» 197
- اشاره 197
- راه دوم: این است که اگر دو روایت عام متباین داشته باشیم و دو روایت دیگر هم داشته باشیم که هر کدام متعرض یک قسمت از آن عام باشد، 197
- «ذکر شبهه موجود در حمل مطلقات بر مقیدات در مقام» 197
- «بیان مطلق و مقید بودن ما نحن فیه» 198
- «اشاره به اصح وجوه در جمع بین عام سابق و خاص متأخر» 198
- راه سوم: «حمل بر تقیه و عدم جریانش در مقام» 198
- «بیان وجوه متصور در مورد نقش عده در مقام» 199
- «اشاره به بر هم خوردن زوجیت با ارتداد زن» 199
- «بیان حکم ظاهری نبودن وجوب مراعات» 200
- اشاره 201
- اشاره 201
- خلاصۀ درس این جلسه: 201
- تتمیم بحث 201
- اشاره 202
- نقل روایت و بررسی سند و دلالت روایت موثقه عمار الساباطی 202
- 1 - نقد روایت 203
- 2 - بحث معارضه این روایت با روایات دیگر 204
- خلاصۀ درس این جلسه: 205
- اشاره 205
- اشاره به روایت خصوصی و اشتباه صاحب حدائق 206
- اشکال به مرحوم آقای داماد 208
- اشاره 208
- نظر مرحوم آقای داماد 208
مثال پنجم:
خامسها امرأه أرضعت أخاک أو أختک لابویک فصارت أمّا لهما و هی محرّمه فی النسب لانها أمّ لک فهل تحرم علیک من جهه الرضاع و یبطل نکاح المرضعه ان کانت زوجتک ام لا؟ فمن قال بعموم المنزله یقول: نعم و من قال بالعدم یقول: لا.
قید ابوین اینجا ذکر شده است و ذکر آن لازم است لکن چنانچه گذشت در فرع سوم به تقسیمات أخ توجه نشده بود.
در این فرع، زن به برادر یا خواهر أبوینی مرد شیر می دهد و مادر برادر أبوینی یا مادر خواهر ابوینی شد، بنا بر عموم منزلت این زن به منزله مادر مرد خواهد بود.
قهراً چنین زنی را نمی تواند بگیرد و اگر قبلا همسر او بوده نکاحش بقاءً باطل می شود.
در این فرع، موضوع را امرأه قرار داده است و سپس زوجتک را به او ملحق کرده است یعنی در صدر مسئله فرض حدوث نکاح را بنا بر عموم منزلت حکم به عدم جواز آن می کند اما در ذیل مسئله فرض بقاء نکاح را بنا بر عموم منزلت حکم به عدم جواز آن نمی کند.
مسامحه فرع پنجم:
مرحوم سید اصفهانی اینجا فرض لابویک را ذکر فرموده اما فرض لامّک را ذکر نکرده است. با آنکه اگر زن، برادر یا خواهر ابوینی یا أمّی مرد را شیر دهد این زن به منزله مادر مرد خواهد بود. اما اگر زن، برادر یا خواهر أبی مرد را شیر دهد، زن به منزله زوجه پدر مرد خواهد بود. و زوجه پدر هم برای شخص حرام است.
پس در این فرع قید لابویک مستدرک است و باید حذف شود و در عوض عبارت لانها امّ لک این گونه اصلاح شود: لانها امّ لک أو زوجه أبیک.
مثال ششم: