نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 16 صفحه 22

6) نقد استاد مد ظله:

اشاره

فرمایش ایشان نیز صحیح به نظر نمی رسد. زیرا گرچه خطاب آیه جمع است، اما نباید مجموع من حیث المجموع مخاطبین را یک واحد به حساب آورد. چه آنکه خطاب های جمع، انحلالی است و معنای آن این است که فرد فرد مخاطبین به طور مستقل مورد خطاب قرار می گیرند. و در واقع معنای آیه این است که به هر یک از مخاطبین می فرماید: اگر می ترسی... می توانی دو زن اختیار کنی، مانعی ندارد، با سه زن ازدواج نمایی، می توانی چهار زن را به عقد خود درآوری.

نکته دیگر در تفسیر آیه شریفه:

اما اینکه به جای کلمات اثنین و ثلاثه و اربعه، از صیغه های مثنی و ثلاث و رباع استفاده شده، و نفرموده: با دو، سه، و چهار زن ازدواج کنید، بلکه می فرماید: زنان را دو تا دو تا، سه تا سه تا و چهار تا چهار تا به عقد خود درآورید. برای دفع توهّمِ محدودیت ازدواج است، تا گمان نشود که ازدواج تا پایان عمر محدود به دو یا سه یا چهار مورد بوده، و حتی مثلا پس از فسخ عقد یا طلاق و فوت زن نیز کسی حق ازدواج مجدد را ندارد. بنابراین معنای آیه این است که هر مؤمن می تواند مجتمعاً دو، سه، و چهار زن داشته باشد. بلکه می فرماید در طول عمر دو تا دو تا و...

می توانید بگیرید یعنی در هر زمان حد اکثر در ازدواج با چهار همسر مجاز هستید.

7) بیان کلام زمخشری:

بنا بر نقل ابن هشام، زمخشری استعمال واو در معنای أو برای اباحه را جایز می دانسته، و برای اثبات نظر خود مثال معروفی را - بر خلاف نظر سایر نحویین - به عنوان یکی از مصادیق استعمال واو در معنای أو مطرح کرده است و چنین پنداشته که تعبیر «تِلْکَ عَشَرَهٌ کامِلَهٌ» بعد از ذکر ثلاثه و سبعه در آیه شریفه: «فَصِیامُ ثَلاثَهِ أَیّامٍ فِی الْحَجِّ وَ سَبْعَهٍ إِذا رَجَعْتُمْ» نیز برای دفع توهّم اراده اباحه است، تا گمان نشود که واو در آیه مذکور به معنای أو می باشد.

بنا بر نقل ابن هشام، زمخشری استعمال واو در معنای أو برای اباحه را جایز می دانسته، و برای اثبات نظر خود مثال معروفی را - بر خلاف نظر سایر نحویین - به عنوان یکی از مصادیق استعمال واو در معنای أو مطرح کرده است و چنین پنداشته که تعبیر «تِلْکَ عَشَرَهٌ کامِلَهٌ» بعد از ذکر ثلاثه و سبعه در آیه شریفه: «فَصِیامُ ثَلاثَهِ أَیّامٍ فِی الْحَجِّ وَ سَبْعَهٍ إِذا رَجَعْتُمْ» نیز برای دفع توهّم اراده اباحه است، تا گمان نشود که واو در آیه مذکور به معنای أو می باشد.

8) نقد استاد مد ظله: