- در این یکی دو جلسه ابتدای سال، مناسب است مروری بر بحث «عموم منزلت» و برخی از فروعات آن بکنیم. 1
- خلاصۀ درس این جلسه: 1
- 1382/7/6 یکشنبه درس شمارۀ (555) کتاب النکاح/سال ششم 1
- اشاره 1
- اشاره 4
- خلاصۀ درس این جلسه: 5
- اشاره 5
- ادامۀ بحث عموم منزلت 5
- 1 - وجه تخصیص فروع هشتگانه در کلام صاحب وسیله النجاه، چیست؟ 6
- 2 - وجه تفکیک موضوع چهار فرع اول از چهار فرع دوم چیست؟ 6
- ابهاماتی در کلام صاحب وسیله النجاه: 6
- 3 - تکرّر برخی از أمثله 7
- اختیار أمثله چهارده گانه برای عموم منزلت: 7
- مثال دوم: 8
- بررسی أمثله ذکر شده در وسیله النجاه: 8
- مثال اول: 8
- مثال سوم: 8
- مسامحه فرع چهارم: 10
- مثال چهارم: 10
- مسامحه فرع پنجم: 12
- مثال پنجم: 12
- مثال هشتم: 13
- مثال هفتم: 13
- مسامحه فرع ششم: 13
- مسامحه فرع هشتم: 14
- امثله ذکر نشده در وسیله النجاه: 14
- اشاره 15
- الف) عدد زوجات 15
- 1 - متن شرایع: 15
- خلاصۀ درس این جلسه: 15
- 3) کلام مرحوم صاحب عروه 18
- اشاره 19
- 2) نقد استاد مد ظله: 20
- الف) تحقیقی درباره جواز استعمال واو در معنای أو: 20
- 1) نظر مرحوم شیخ و جمعی دیگر از فقهاء: 20
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 20
- 3) نظر ابو الفتوح رازی قدس سرّه: 21
- 5) نظر مرحوم آقای طباطبائی رحمه الله: 21
- 4) نقد استاد مد ظله: 21
- 8) نقد استاد مد ظله: 22
- اشاره 22
- نکته دیگر در تفسیر آیه شریفه: 22
- 7) بیان کلام زمخشری: 22
- اشاره 23
- 1) نظر مرحوم آقای طباطبائی رحمه الله: 24
- 2) نقد استاد مد ظله با توضیحی درباره کلام ایشان: 24
- 4) اشاره ای به دو روایت مرسل از احتجاج طبرسی: 25
- 3) اشاره به سقطی که در تبیان واقع شده: 25
- 6) نتیجه بحث: 26
- ج) بررسی جواز یا حرمت ازدواج با بیش از چهار زن در عقد منقطع: 26
- بررسی این توجیه 28
- اشاره 28
- اشاره 28
- خلاصۀ درس: 28
- اشاره 28
- الف: توجیهی دیگر برای استعمال «ما» در آیه شریفه 28
- ب) به دلیل حلّی: 29
- اول: کتاب: 29
- الف) به دلیل نقضی: 29
- اشاره 30
- دوم: اجماع: 30
- سوم: روایات: 34
- اشاره 34
- 1 - اشکالات شهید ثانی به این روایت: 35
- 2 - نقد استاد بر اشکالات شهید ثانی 35
- اشکال شهید ثانی 37
- دوم: روایت محمد بن مسلم 37
- اشاره 38
- 1 - بررسی روایت بکر بن محمد: 38
- اشاره 38
- خلاصۀ درس این جلسه: 38
- بیان علت اشتباه شهید ثانی رحمه الله: 39
- 2 - روایت محمد بن مسلم: 39
- نقد استاد مد ظله العالی: 39
- 3 - روایت أبو بصیر: 40
- 4 - مرسله ابی بصیر 41
- 6 - روایت دیگر زراره 42
- 7 - روایت اسماعیل بن الفضل الهاشمی 43
- 8 - روایت عمر بن اذنیه 43
- 10 - روایت فضل بن یسار 44
- 9 - فقه الرضوی: 44
- اشاره 45
- خلاصۀ درس: 45
- عدم حصر در نکاح در باب متعه 45
- روایت دوم: 46
- بررسی روایات دال بر حصر عدد نکاح متعه در چهار زن 46
- اشاره 46
- روایت اول: 46
- بحث سندی این دو روایت: 47
- بیان علامه حلی و محقق خویی برای صحت طریق شیخ به بزنطی 47
- ایراد مرحوم صاحب مدارک به این بیان 47
- روایت چهارم: 48
- اشاره 48
- حل مشکل به نظر استاد دام ظله 48
- بحث سندی روایت 49
- علیّ در این روایت کیست؟ 50
- روایت پنجم: 51
- خلاصۀ درس این جلسه: 52
- اشاره 52
- الف) جمع بین روایات مختلف در باب انحصار یا عدم انحصار عدد متعه 52
- ب) نکاح کتابیّه 53
- 1) عدم جواز نکاح با مشرکین غیر اهل کتاب 54
- متن شرایع: 54
- 2) اشاره به اقوال فقهاء درباره نکاح با کتابیه 55
- اشاره 57
- خلاصۀ درس این جلسه: 57
- حکم نکاح و ازدواج مسلمان با کفار اعم از کتابی و غیر کتابی 58
- اشاره 58
- آیا در کتابیه مملوکه نیز خلاف نزاع هست یا نه؟ 59
- توضیح فقره «روایتان» در کلام محقق 60
- نکاح کتابیه جایز است یا نه؟ 60
- اشاره به برخی از اقوال در مسئله 61
- اشاره 62
- ادله تحریم 62
- آیه اول: قوله تعالی: لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ حَتّی یُؤْمِنَّ 62
- آیه دوم: لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ 64
- آیه سوم: قوله تعالی: لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ کانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِیرَتَهُمْ . 65
- آیه چهارم: قوله تعالی: لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّهِ . 65
- اشاره 66
- الف) استدلال مرحوم صاحب جواهر به آیه شریفه «وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلاً» برای عدم جواز نکاح کتابیه. 66
- خلاصۀ درس این جلسه: 66
- ب) استدلال به آیه سوره مائده (... وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ) برای جواز نکاح کتابیه. 67
- اشاره 67
- 1) تصحیح نکته ای در تقریب صاحب جواهر توسط استاد مد ظله 67
- اشاره 68
- 1) وجه اول (کلام ابی القاسم) 68
- 2) نظر استاد مد ظله: 68
- ج) بیان وجه جمع بین آیات ناهیه و آیه سوره مائده 68
- 4) اشاره به مدرک قائلین به حرمت نکاح کتابیه مطلقا 69
- د) بررسی آیات ناهیه از نکاح کتابیه 69
- الف) اطلاق «مشرک» بر اهل کتاب و ادله قرآنی آن 69
- اشاره 71
- الف) توضیحی درباره آیه شریفه «قُلْ یا أَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا إِلی کَلِمَهٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ...» (تکمیل) 72
- ب) چگونگی جمع میان آیاتی که اهل کتاب را مشرک خوانده و آیات دیگر: 72
- خلاصۀ درس این جلسه: 72
- 1 - آیاتی که حاکی از تقابل میان مشرکان و اهل کتاب است: 73
- 2 - نقد مرحوم صاحب جواهر 1: 74
- ج) استدلال به آیه 221 بقره از وجوه دیگر: 75
- اشاره 75
- 4 - جمع مقبول و نتیجه گیری استاد - مد ظله -: 75
- 1) نحوه استدلال به آیه شریفه: 76
- د) بررسی دلالت آیه 10 سوره ممتحنه (وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ...) بر حرمت نکاح با اهل کتاب. 76
- 2) استناد به ذیل آیه شریفه: 76
- 3) نظر استاد - مد ظله -: 77
- 2) اشکال صاحب جواهر و آقای اراکی قدس سرّه: 77
- خلاصۀ درس این جلسه: 78
- اشاره 78
- 1 - نحوه استدلال به آیه 79
- ب) بررسی استدلال به آیه 25 سوره نساء (وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلاً أَنْ یَنْکِحَ الْمُحْصَناتِ1 الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ مِنْ فَتَیاتِکُمُ الْمُؤْمِناتِ) بر حرمت نکاح با کتابیه 79
- 2 - اشکالات استاد مد ظله به استدلال به این آیه 79
- الف) بررسی دلالت آیه استواء، 20، حشر (لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّهِ) بر حرمت نکاح با کتابیه 79
- 1 - استدلال به آیه، بدون استفاده از مفهوم وصف 79
- 2 - استدلال به آیه با استفاده از مفهوم وصف 80
- 3 - تقریب دیگر صاحب جواهر در استدلال به آیه 80
- 2 - اشکال استاد به حمل بر کراهت نمودن در نظر مرحوم اراکی 81
- 1 - استدلال به آیه و جواب از اشکال خروج مورد 81
- ج - بررسی مجدد آیه 10 سوره ممتحنه «لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ» برای حرمت تزویج با کتابیه 81
- 2 - مناقشه صاحب جواهر در استدلال به آیه 82
- 1 - تقریب استدلال به آیه 82
- د - بررسی دلالت آیه 22 سوره مجادله 82
- 3 - نقد استاد مد ظله بر کلام صاحب جواهر 82
- اشاره 82
- اشاره 83
- خلاصۀ درس این جلسه: 83
- مقدمه دوم: 84
- استدراک: 84
- این استدلال متوقف بر دو مقدمه است. 84
- مقدمه اول: 84
- اشاره 84
- استدلال علامه حلی به آیه محادّه بر تحریم 84
- اشاره 85
- اشکالات صاحب جواهر به استدلال علامه حلی 85
- اشکال دوم: 86
- نقد و بررسی کلام صاحب جواهر 87
- مناقشه اول: 87
- اشاره 87
- اشاره 88
- مختار در مفاد آیه شریفه 88
- مناقشه دوم: 88
- مناقشه سوم: 88
- عدم امکان استدلال به آیه محادّه بر حرمت ازدواج با کتابیات 89
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 89
- اشاره 89
- اشاره 90
- الف) بررسی مفاد آیه موادّه: 90
- 1) نظر صاحب جواهر: 90
- 3) تفسیر آیه شریفه در حدیث بزنطی: 91
- 2) نقد استاد مد ظله: 91
- ب) تکمله ای بر بحث درباره آیه 10 از سوره ممتحنه: 92
- 4) تذکر و توضیحی از استاد مد ظله: 92
- اشاره 93
- ج) بررسی مفاد آیه 5 از سوره مائده: 93
- 3) طرح اختصاص جواز به متعه برای رفع تعارض: 94
- 2) پاسخ استاد مد ظله: 94
- 1) کلام أبو القاسم بلخی: 94
- 4) نقد استاد مد ظله: 95
- د) رفع تعارض از طریق نسخ: 97
- اشاره 97
- 2) نظر استاد مد ظله: 98
- خلاصۀ درس این جلسه: 98
- اشاره 98
- 1 - از طرق عامه در تفسیر درّ المنثور و در کتب خاصه در تفسیر تبیان شیخ و ابو الفتوح رازی نقل شده 99
- الف) رفع تنافی بین آیات شریفه 99
- ب) روایاتی که آیه سوره مائده را ناسخ آیات دیگر می دانند: 99
- نظر استاد مد ظله: 100
- 2 - تفسیر عیاشی نقل کرده 100
- اشاره 100
- نظر استاد مد ظله: 102
- اشاره 102
- 4 - صحیحه زراره (روایات گذشته مرسل بود ولی این صحیحه است) 103
- 5 و 6 - روایت تفسیر نعمانی و علی بن ابراهیم: 103
- 2 - روایت ابی بصیر 104
- ج) روایاتی که آیه پنجم سوره مائده را منسوخ می دانند: 104
- 3 - روایت دیگر زراره بن اعین 104
- 1 - روایت زراره بن اعین 104
- 4 - روایت مجمع البیان: از ابی جارود 105
- 6 - موثقه حسن بن جهم: 106
- 5 - تفسیر عیاشی: از ابن سنان 106
- روایت اول: موثقه حسن بن جهم چنانچه گذشت. 108
- استدلال به موثقه حسن بن جهم بر جواز نکاح با کتابیه و جواب آن 108
- اشاره 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- روایات دال بر حرمت نکاح با کتابیات 108
- روایت دوم: روایت دعائم الاسلام: 110
- فرمایش صاحب جواهر و نقد آن 110
- اشاره 110
- روایات تجویز در فرض خاص 111
- وجوه جمع بین روایات مجوّزه در فرض خاص 112
- وجه جمع بین روایات مجوّزه به نحو مطلق و روایات محرمه به نحو مطلق 114
- روایت دوم: عن یونس عنهم علیهم السلام 115
- روایت اول: روایت محمد بن مسلم 115
- روایات دال بر جواز نکاح با کتابیه در فرض اضطرار 115
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام: 116
- اشاره 116
- روایت اول: مرسله حسن بن علی بن فضال 116
- روایت چهارم: مرسله ابن ابی عمیر که ما آن را صحیحه می دانیم 116
- روایات دال بر جواز نکاح کتابیه در فرض متعه 116
- روایت سوم: روایت حسن تفلیسی: 117
- روایت دوم: روایت زراره 117
- روایت چهارم: روایت محمد بن سنان 118
- روایت پنجم: صحیحه اسماعیل بن سعد الأشعری: 118
- استدلال صاحب جواهر به برخی از روایات بر جواز به نحو اطلاق و نقد آن 119
- اشاره 120
- خلاصۀ درس این جلسه: 120
- جواز نکاح با کتابیه متعهً یا ضرورهً و مانند آن حتی علی القول به حرمت نکاح دائم با کتابیّه 121
- اشاره 121
- اشاره 122
- دلیل جواز نکاح با کتابیه متعهً 122
- بررسی روایات مجوّزه ازدواج با اهل کتاب و لو دواماً 122
- روایت دوم: صحیحه هشام بن سالم: 123
- روایت اول: روایت منصور بن حازم: 123
- روایت سوم: صحیحه عبد الله بن سنان 124
- روایت چهارم: صحیحه ابی بصیر 125
- روایت پنجم: صحیحه معاویه بن وهب 125
- بررسی سند روایت: 125
- بررسی دلالت روایت: 125
- روایت ششم: روایت نعمانی است 126
- روایت هفتم: موثقه ابی مریم الانصاری 127
- روایت هشتم: موثقه محمد بن مسلم 127
- بررسی دلالت این دو روایت: 127
- روایت نهم: 128
- روایت دهم: خبر حفص بن غیاث 129
- روایت یازدهم: صحیحه ابی بصیر 129
- روایت دوازدهم: روایت دعائم الاسلام 130
- بررسی نهایی ادله و روایات دال بر جواز نکاح با کتابیات 131
- نکاح با مجوسیه 132
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- اشاره 133
- «بررسی ملازمه در حرمت و جواز، بین ازدواج با کتابیه و ازدواج با مجوسیه» 134
- حاصل مسئله و اقوال در آن 134
- روایات مسئله 135
- اشاره 135
- روایات حرمت تزویج با مجوسیه 135
- روایات جواز تزویج با مجوسیه 137
- اشاره 137
- 1) متن روایت: 138
- 2) توضیح: 138
- تحقیق در روایات مانعه را با تأملی دوباره در روایت صفوان پی می گیریم. 138
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 138
- الف) بررسی مجدد روایت صفوان: 138
- ب) توضیحی درباره شمول صحیحه محمد بن مسلم نسبت به متعه: 139
- 3) یادآوری برداشت استاد مد ظله در جلسه قبل: 139
- 1) روایت محمد بن سنان: 140
- اشاره 140
- د) بررسی روایات مجوز ازدواج با مجوسیه: 140
- 3) مرسله حماد بن عیسی: 141
- 1) نظر آقای خویی در موارد وجود اخبار نفی و اثبات در موضوع واحد: 142
- ه) جمع بین روایات مانعه و مجوّزه: 142
- 2) نقد استاد مد ظله: 142
- 4) مقید بودن روایت برادر دعبل خزاعی به مواردی خاص: 143
- 3) نظر استاد مد ظله در جمع بین روایات مسئله: 143
- اشاره 144
- اشاره 144
- الف) بررسی روایت «سنّوا بهم سنه اهل الکتاب» 144
- حکم ازدواج مسلمان با مجوسیه به صورت دائم 144
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- 1 - نظر استاد - مد ظله -: 145
- اشاره 149
- خلاصۀ درس این جلسه: 150
- بررسی روایات در باب اهل کتاب بودن مجوس: 150
- اشاره 153
- خلاصۀ درس این جلسه و جلسات قبل: 154
- 1 - احادیثی که مجوس را اهل کتاب نمی داند. 154
- الف - بررسی شمول عنوان اهل کتاب نسبت به مجوس با توجه به احادیث 154
- اشاره 154
- 2 - احادیثی که مجوس را از اهل کتاب دانسته است 156
- 3 - بررسی نحوه جمع بین روایات 158
- ب) طریق اثبات یهودیه یا نصرانیه یا مجوسیه بودن 160
- نتیجه گیری بحث توسط استاد - مد ظله -: 160
- 4 - بررسی مجدد روایت محمد بن سنان 160
- اشاره 162
- 1 - اجماع: 163
- ب) ادله عدم جواز نکاح با اهل کتاب عارضی همراه با نقد آنها توسط استاد مد ظله 163
- الف) بررسی نکاح با اهل کتاب عارضی 163
- خلاصۀ درس این جلسه: 163
- نقد استاد مد ظله: 164
- اشاره 164
- 3 - حدیث نبوی «من بدّل دینه فاقتلوه» 164
- 2 - آیه شریفه «وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ» 164
- اشاره 164
- نقد استاد مد ظله: 165
- اما از جهت سندی: 165
- نقد استاد مد ظله: 166
- 5 - نتیجه بحث: 166
- اشاره 166
- 4 - عدم احترام اهل کتاب به خاطر نسخ شدن دین آنها 166
- اما از جهت دلالت 166
- ج) بررسی حکم اولاد اهل کتاب عارضی 167
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 167
- اشاره 167
- ب) بررسی منظور صاحب ریاض از الحاق حکم ارتداد زن به ارتداد مرد به اجماع مرکب: 168
- الف) تصحیح کلام استاد مد ظله درباره برداشت صاحب جواهر از ریاض: 168
- 1 - بیان کلام صاحب ریاض: 168
- 2 - نقد استاد - مد ظله -: 168
- ج) بررسی مفاد خبر مسمع بن عبد الملک: 169
- 2 - بررسی سند روایت 169
- 3 - توجیهی دیگر برای کلام صاحب ریاض توسط استاد - مد ظله -: 169
- 1 - متن روایت: 169
- 4 - نقد استاد - مد ظله -: 170
- 5 - مختار استاد مد ظله در مورد روایت 171
- اشاره 172
- خلاصۀ درس این جلسه: 172
- اشاره 173
- مناقشه استاد مد ظله 173
- الف) وجوه دیگر مسئله: 173
- بحث در دلیل این مسئله بود که ارتداد أحد الزوجین یا هر دو قبل الدخول موجب انفساخ عقد می شود 173
- اشاره 173
- ج) ارتداد بعد از دخول: 175
- ب) دلیل مسئله به نظر استاد - مد ظله -: 175
- اشاره 175
- 1 - بیان تصورات در مسئله: 175
- 2 - بررسی روایات: 177
- خلاصۀ درس این جلسه: 178
- اشاره 178
- اشاره 179
- الف) تتمه بحث از دلالت روایت ابی بکر حضرمی 179
- 2 - وجه حمل روایت حضرمی بر مرتد ملی 180
- اشاره 180
- ب) قرائت و بررسی روایات مسئله 180
- 3 - اشکال استاد (مد ظله) بر حمل مذکور 180
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 181
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 181
- 3 - موثقه عمار ساباطی 182
- 5 - صحیحه علی بن جعفر 182
- 4 - صحیحه الفضیل بن یسار 182
- 7 - صحیحه جمیل بن دراج 183
- 6 - صحیحه ابن محبوب 183
- الف) ذکر روایات مربوط به ارتداد زوجین 184
- خلاصۀ درس این جلسه: 184
- 1 - مقدمه: 184
- اشاره 184
- 2 - روایات داله بر قبول توبه مرتد مطلقا (ملی و فطری) 186
- 3 - روایات داله بر عدم قبول توبه مرتد مطلقاً 189
- فرمایش صاحب جواهر و صاحب حدائق 190
- خلاصۀ درس این جلسه: 190
- اشاره 190
- اشاره 190
- نقد و بررسی فرمایش صاحب جواهر 191
- روایات مسئله و بررسی کلام صاحب حدائق 192
- مختار استاد دام ظله در معنای روایت أبو بکر حضرمی 194
- «اشاره به طوایف پنج گانه روایات در مورد حکم مرتد» 195
- اشاره 195
- خلاصۀ درس این جلسه: 195
- راه اول: روایت مفصل شاهد جمع می شود و تعارض بین دو روایت متباین از بین می رود 196
- «ذکر انحاء جمع بین طوایف مذکور از اخبار» 196
- راه دوم: این است که اگر دو روایت عام متباین داشته باشیم و دو روایت دیگر هم داشته باشیم که هر کدام متعرض یک قسمت از آن عام باشد، 197
- راه حل شبهه مذکور در تقیید» 197
- اشاره 197
- «ذکر شبهه موجود در حمل مطلقات بر مقیدات در مقام» 197
- «بیان مطلق و مقید بودن ما نحن فیه» 198
- «اشاره به اصح وجوه در جمع بین عام سابق و خاص متأخر» 198
- راه سوم: «حمل بر تقیه و عدم جریانش در مقام» 198
- «اشاره به بر هم خوردن زوجیت با ارتداد زن» 199
- «بیان وجوه متصور در مورد نقش عده در مقام» 199
- «بیان حکم ظاهری نبودن وجوب مراعات» 200
- اشاره 201
- خلاصۀ درس این جلسه: 201
- تتمیم بحث 201
- اشاره 201
- اشاره 202
- نقل روایت و بررسی سند و دلالت روایت موثقه عمار الساباطی 202
- 1 - نقد روایت 203
- 2 - بحث معارضه این روایت با روایات دیگر 204
- اشاره 205
- خلاصۀ درس این جلسه: 205
- اشاره به روایت خصوصی و اشتباه صاحب حدائق 206
- نظر مرحوم آقای داماد 208
- اشاره 208
- اشکال به مرحوم آقای داماد 208
با توجه به اینکه جواز متعه اهل کتاب بین امامیه قولی است مشهور، کنز العرفان و مرآه العقول(1) برای رفع تعارض بین این آیه و آیات دال بر حرمت، احتمال داده اند که این آیه به بیان حکم متعه اختصاص داشته باشد. زیرا
اولاً: به جای کلمه «مهور» از تعبیر «اجور» استفاده شده است.
ثانیاً: می دانیم که تعیین اجرت در عقد از ارکان عقد انقطاعی و از اختصاصات آن است به طوری که اگر اجرت تعیین نشود عقد باطل خواهد بود. بنابراین، با توجه به اینکه در این آیه، جواز عقد به اعطاء اجرت مشروط گردیده(2) ، باید حکم مذکور در آن را حکم اختصاصی عقد انقطاعی بدانیم.
4) نقد استاد مد ظله:
به نظر ما هر دو وجه محل اشکال است. زیرا
اولاً: استعمال کلمه «اجور» نشانه ای برای انقطاعی بودن عقد نمی باشد. زیرا در قرآن در ارتباط با عقد نکاح مجموعاً در پنج مورد از کلمه «اجور» و در یک مورد از
1- (1) - (توضیح بیشتر) البته اصل احتمال اختصاص به متعه در مجمع البیان هم آمده است.
2- (2) -... و المحصنات من الذین اوتوا الکتاب من قبلکم اذا آتیتموهن اجورهن...
تعبیر «تأجرنی» استفاده شده که مستعمل فیه همه آنها «مهر» بوده، و همچنان که ابو الفتوح نیز اشاره کرده، مراد از آنها در همه موارد «مهر» می باشد.
از این موارد که ذیلاً به آنها اشاره خواهیم کرد، تنها در یک مورد با تعدّد دال و مدلول بر مهر انقطاعی منطبق شده، و البته در آن مورد نیز کلمه اجور در معنای مهر انقطاعی استعمال نگردیده است: