- خلاصۀ درس این جلسه: 1
- اشاره 1
- الف) در این جلسه حکم ارتداد أحد الزوجین قبل از دخول از حیث پرداخت مهر مورد بحث و بررسی قرار گرفته 1
- اشاره 1
- 1382/9/26 چهارشنبه درس شمارۀ (586) کتاب النکاح/سال ششم 1
- 1 - ارتداد زوجه قبل از دخول و عدم استحقاق مهر 2
- 2 - ادله عدم استحقاق زوجه مرتده نسبت به مهریه 2
- متن شرایع: 2
- 4 - کلام صاحب حدائق در مورد معارض روایت 3
- 3 - بررسی استدلال صاحب حدائق 3
- 6 - بیان استاد مد ظله 4
- 5 - نقد استاد مد ظله 4
- اشاره 5
- ب) ارتداد زوج و لزوم پرداخت نصف مهر یا تمام آن 5
- 1 - کلام صاحب جواهر 5
- اشاره 6
- 2 - اشکال استاد مد ظله به کلام صاحب جواهر 6
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 6
- 2 - نقد استاد مد ظله: 7
- ادامه بحث درباره مهریه زنی که شوهرش مرتد شده است: 7
- اشاره 7
- 3 - کلام صاحب جواهر: 9
- اشاره 10
- خلاصۀ درس این جلسه: 10
- 2 - استدلال به اجماع در حکم به بقاء زوجیت 11
- الف - بررسی حکم زوجیت کتابیه بعد از اسلام شوهرش 11
- 1 - کلام محقق در شرایع: 11
- اشاره 12
- ب - بررسی روایات مسئله 12
- 3 - توضیح کلامی از صاحب جواهر 12
- 2 - صحیحه حلبی: 13
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان: 13
- ج - اشاره به بحث اسلام زن و بقاء شوهر بر کفر 14
- 4 - نقد استاد - مد ظله - نسبت بر استدلال به روایات فوق در محل بحث 14
- اشاره 14
- 3 - روایت دعائم الاسلام 14
- 2 - توضیحی درباره متن حدیث و ارتباط آن با محل بحث ما 15
- 1 - روایت عبید بن زراره 15
- 3 - بررسی سند روایت عبید بن زراره و اثبات وثاقت قاسم بن محمد جوهری 16
- اشاره 17
- روایت ابن ابی عمیر از قاسم بن محمد جوهری 18
- روایت صفوان بن یحیی از قاسم بن محمد جوهری 19
- ج - نقل سایر روایات محل بحث 20
- اشاره 21
- اولویت جواز نکاح استدامه از جواز نکاح ابتداءً در کلام صاحب جواهر 21
- خلاصۀ درس این جلسه: 21
- اشاره 21
- توضیح و تکمیل کلام صاحب جواهر و دفاع از کلام ایشان 22
- مفاد آیه لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ 23
- روایت اول: روایت دعائم الاسلام: 25
- روایت سوم: مرسله ابن ابی عمیر: 25
- بقیه روایات مسئله 25
- خلاصۀ درس این جلسه: 26
- اشاره 26
- الف) ادامه بحث درباره اسلام زوج و استدامه نکاح 27
- 2) استدامه نکاح در مسئله فوق مشروط به کتابی بودن زوج نیست 27
- 1) تذکر نکته ای در کلام صاحب جواهر رحمه الله 27
- متن شرایع: 27
- 4) نظر استاد مد ظله 28
- 3) آیا کتابیه بودن زوجه، در استدامه نکاح بعد از اسلام زوج لازم است؟ 28
- ب) توضیحی پیرامون مرسله ابن ابی عمیر 29
- 1) مضی عدّه که موجب انفساخ می شود ناقل است یا کاشف؟ 29
- اشاره 29
- اشاره 30
- خلاصۀ درس این جلسه: 30
- اسلام زوج بعد از کفر و بررسی اعتبار کتابی بودن زوج 31
- اعتبار شرط کتابی بودن یا ذمّی بودن در ناحیه زوج در کلمات قدماء 31
- اعتبار یا عدم اعتبار این شرط در ناحیه زن در کلمات فقهاء 33
- اشاره 33
- عدم اعتبار ذمّی بودن مرد به حسب ادله 33
- مقتضای ادله آیا اشتراط ذمیّه بودن زن است یا نه؟ 34
- نقد کلام صاحب ریاض 36
- اشاره 37
- خلاصۀ درس این جلسه: 37
- اگر زوجه کتابی مسلمان شد، آیا عقد نکاح آنها منفسخ می شود یا خیر؟ 37
- اشاره 37
- الف) نقل روایاتی که دلالت دارد بر اینکه با اسلام زوجه، عقد منفسخ می شود: 38
- ب) نقل روایاتی که دلالت دارد بر اینکه با اسلام زوجه عقد منفسخ نمی شود: 41
- خلاصۀ درس این جلسه: 44
- بررسی روایات دال بر بقاء زوجیت کتابیه مسلمان شده 44
- اشاره 44
- اشاره 45
- 1 - مرسله جمیل بن دراج 45
- 3 - مرسله ابن ابی عمیر 45
- 2 - موقوفه یا مضمره یونس 45
- دفع توهم اجماع بر اشتراط ذمی بودن زن در بقاء زوجیت 46
- بررسی و توضیح دلالت مرسله ابن ابی عمیر 46
- بیان وجه اختصاص ذکر حکم در روایت به زن 47
- 4 - روایت عبید بن زراره 47
- بررسی دلالت روایت: 48
- اشاره 48
- 6 - عبد الله بن جعفر (فی قرب الاسناد) 48
- 5 - روایت دعائم الاسلام 48
- اشاره 49
- خلاصۀ درس این جلسه: 49
- بررسی سند روایت: 49
- روایت اول: صحیحه عبد الله بن سنان: 50
- الف) بحثی درباره دو روایت مربوط به میراث: 50
- ب) روایات معارض با روایات مربوط به بقای عقد 50
- روایت دوم: صحیحه بزنطی: 50
- روایت سوم: روایت سکونی: 52
- روایت چهارم: جعفریات 53
- روایت پنجم: روایت سکونی 54
- روایت ششم: روایت منصور بن حازم 54
- ج) چگونگی جمع بین روایات متعارض: 54
- اشاره 55
- الف) دسته بندی روایات وارد در مسئله 56
- 2 - دسته دوم (روایات دال بر عدم بقاء نکاح و لزوم رعایت عده) 56
- خلاصۀ درس این جلسه: 56
- اگر زوجه کتابی مسلمان شود ولی زوج کتابی بر دین خود باقی بماند آیا نکاح باقی می ماند یا منفسخ می گردد؟ 56
- 1 - دسته اول (روایات دال بر بقاء نکاح) 56
- ب) بیان جمع بین دو دسته از روایات 57
- 1 - جمع روایات توسط شیخ طوسی رحمه الله: 57
- اشاره 57
- 3 - جمع دوم روایات در روضه المتقین 58
- 4 - بررسی این جمع ها توسط استاد مد ظله: 58
- 7 - نظر استاد مد ظله در مورد مطلب صاحب حدائق رحمه الله 59
- 5 - نظر صاحب حدائق رحمه الله 59
- 6 - توضیح نظر صاحب حدائق رحمه الله 59
- 8 - توضیح بیشتر عبارت شیخ طوسی در تهذیب و استبصار 60
- ج) بررسی مرجحات هر کدام از دو دسته روایات 61
- اشاره 61
- 2 - ترجیح یکی از دو دسته از روایات به وسیله مخالفت با عامه. 63
- 3 - ترجیح یک دسته از روایات به وسیله موافقت با کتاب 64
- اشاره 65
- خلاصۀ درس این جلسه: 65
- اشاره 66
- تمسک فقهاء از جمله فیض به آیه نفی سبیل برای تقدیم روایت منصور 66
- جواب صاحب حدائق از تمسک به آیه 66
- اشکال استاد مد ظله بر صاحب حدائق: 67
- اشکال استاد بر تمسک بر آیه در مقام 67
- اشاره 68
- بررسی مسئله اسلام زوج و دلائل صاحب ریاض و جواهر: 68
- اما دلایل صاحب جواهر: 69
- اشاره 70
- الف) مرجحات در تعارض خبرین 71
- خلاصۀ درس این جلسه: 71
- 1 - نظر آقای خویی (رحمه الله) 71
- بیان قاعده در بحث 72
- تقریر محل نزاع 72
- استدراک 73
- ب) توضیحی پیرامون کلام شیخ 73
- اشاره 73
- نکته ای دیگر 74
- د) اشتباهی از شیخ طوسی 74
- متن شرایع: 74
- اشاره 75
- خلاصۀ درس این جلسه: 75
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان و تقریب استدلال به آن 76
- اشاره 76
- الف) ادله بقاء نکاح در فرض اسلام زوج (کلام صاحب جواهر) 76
- 2 - مناقشه استاد مد ظله به تقریب فوق 77
- 4 - نظر استاد مد ظله در مورد اعتبار روایات موقوفه 78
- اشاره 79
- خلاصۀ درس این جلسه: 79
- اسلام زوج کتابیه 80
- نظر صاحب حدائق 80
- دلیل اول: اجماع 80
- اشاره 80
- اشاره 80
- اشکال صاحب حدائق به روایت مرسله ابن ابی عمیر 81
- توضیحی درباره مدلول این روایت 82
- نقد استاد مد ظله نسبت به فرمایش صاحب حدائق 83
- اشکال اول بر صاحب حدائق 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- منشأ کلام صاحب حدائق 84
- ادله مسئله از نظر استاد مد ظله 84
- تناقضی در کلام صاحب جواهر 85
- دلیل اول: برای اثبات بقاء عقد در صورت اسلام زوج می توان به روایت یونس استدلال کرد. 85
- دلیل دوم: مرسله ابن ابی عمیر از محمد بن مسلم 86
- نظر مرحوم آقای خویی در تعارض بین روایات 86
- دلیل سوم: مرسله جمیل بن دراج 86
- بعضی از فروع مسئله 87
- نتیجه بحث 87
- حکم مسئله از نظر روایات 88
- الف) محدودیت در ناحیه زوجه: 88
- ب) محدودیت در ناحیه زوج 89
- اشاره 90
- خلاصۀ درس این جلسه: 90
- الف) بیان صور مختلف انتقال از دینی به دین دیگر: 90
- ج) مطالعه برخی از عبائر سابقین در زمینه مسئله مورد بحث: 92
- 1 - عبارت مرحوم محقق در شرایع: 92
- ب) تذکری به روش عملی مرحوم آقای بروجردی در ارتباط با کلمات فقهای سابق: 92
- 2 - عبارت مرحوم شیخ در خلاف (مسئله 103): 93
- 3 - عبارت مرحوم شیخ در خلاف (مسئله 104): 94
- 4 - عبارت مرحوم شیخ در مبسوط: 96
- اختلاف کلام شیخ در مبسوط و خلاف 97
- خلاصۀ درس این جلسه: 97
- اشاره به کلام شیخ در خلاف 97
- اشاره 97
- اشکال های وارد بر این استدلال 98
- اشاره به تاریخچه فقهی مسئله و اختلاف فقهاء در موضوع آن 98
- اشاره 98
- ظاهر استدلال صاحب شرایع 98
- بررسی ادله مسئله 98
- اشاره به ضعف استدلال به اجماع در مسئله 99
- اشاره 100
- تقریر استدلال معقول در فرض مسلمان بودن زوج 100
- خلاصۀ درس این جلسه: 100
- عبارت شرایع و توضیحی پیرامون آن 101
- عنوان مسئله در کتب فریقین 102
- روایات مسئله نزد عامّه 103
- اشاره 103
- روایت طبق نقل جامع ترمذی 104
- اشاره 105
- روایت اول: این روایت در کافی و تهذیب نقل شده است. 105
- روایات مسئله نزد خاصه 105
- روایت دوم: الجعفریات 106
- روایت سوم: الدعائم 107
- روایت چهارم: العوالی: 107
- الف) روایات متعدد در مورد اسلام زوج بر بیش از چهار زن و اطمینان به صدور آنها از معصوم علیه السلام 108
- اشاره 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- ب) آیا با تمسک به ترک استفصال می توان حکم به تخییر و انتخابی که در روایات آمده است را در مورد عدم اسلام زنان یا امه بودن آنها نیز ثابت دانست؟ 109
- 1 - ذکر فرعی از فروع مسئله که فقهاء در ذیل آن مقتضای قاعده را صحت ازدواج و انتخاب ذکر کرده اند. 110
- ج) مقتضای قاعده اولیه در مورد اسلام آوردن بر اکثر از اربع زوجات چیست؟ 110
- 2 - نظر استاد مد ظله درباره مقتضای قاعده اولیه 110
- اشاره 111
- خلاصۀ درس این جلسه: 112
- اشاره 112
- بحث درباره این بود که مرد غیر مسلمانی (کتابی) که بیش از مقدار حدّ نصاب زوجه داشت ، اگر مسلمان شد، 112
- 1 - روایات عامه 113
- الف: روایات مسئله 113
- 2 - روایت خاصه 113
- ب: تأمل از لحاظ در عقد واحد بودن یا در عقود متعدد بودن 114
- 1 - دسته اول: روایات دال بر حق اختیار زوج 115
- ج: بررسی روایات مسائل مشابه و دسته بندی آنها 115
- روایت عنبسه بن مصعب: 117
- 2 - دسته دوم: روایات دال بر اعتبار من تقدم اسمها عند العقد 117
- 3 - جمع بندی بین دو دسته روایات 118
- د: تأمل در روایت از جهت مسلمان شدن بعضی زوجات و مسلمان نشدن بعض دیگر 119
- ه: طرح فرعی دیگر در مسئله 120
- اشاره 121
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 121
- 1 - نقل کلام فقهاء: 122
- الف) حکم عناوین محرمه ای که قبل از مسلمان شدن کافر بر او حرام نبود، بعد از اسلام او چیست؟ 122
- اشکال صغروی: 123
- اشاره 123
- 2 - مناقشه استاد مد ظله بر کلام صاحب جواهر 123
- اشکال کبروی به کلام صاحب جواهر 124
- 3 - بررسی دلیل مسئله به نظر استاد مد ظله 125
- 4 - بحث اصولی (تمسک به عام نسبت به مصداقی که در قسمتی از زمان از آن خارج شده): 125
- اشاره 126
- 2 - نظر صاحب جواهر: 127
- 3 - نقد استاد مد ظله: 127
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 127
- 1 - اشاره ای به مباحث جلسه گذشته: 127
- الف) تحقیق درباره مستند اجرای حکم حرمت بر عناوین محرمه ای که قبل از اسلام کافر، تخصیصاً برای او حرام نبوده، با استفاده از برخی روایات: 127
- ب) پی گیری تحقیق در مسئله مورد بحث با استفاده از یک مبحث اصولی: 128
- 1 - طرح مسئله اصولی تمسک به عام نسبت به مصداقی که در قسمتی از زمان، از آن خارج گردیده: 128
- 2 - نظر مرحوم شیخ در رسائل و مکاسب: 128
- 3 - مختار مرحوم آخوند در کفایه: 129
- 4 - اشکال استاد مد ظله به فرمایشات مرحوم شیخ و مرحوم آخوند: 129
- 6 - تطبیق مسئله بر ما نحن فیه: 130
- 5 - بیان مختار استاد - مد ظله - در مسئله: 130
- اشاره 131
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 131
- اشاره 131
- الف) اشاره به حکم نکاح کافر کتابی که اسلام آورده و زوجات او بیش از حدّ نصاب نیست: 131
- 2 - توضیح و نظر استاد مد ظله: 132
- 1 - متن شرایع با توضیحی از استاد مد ظله: 132
- ب) بررسی حکم اجبار زوجه ذمیّه بر غسل از سوی شوهر مسلمان وی: 132
- 3 - پاسخ شبهه مذکور و دفاع از عبارت مرحوم محقق: 133
- 2 - شبهه عدم امکان اجبار بر امر عبادی متوقف بر قصد قربت: 133
- 1 - متن شرایع با توضیحی از استاد: 134
- ج) تحقیقی درباره جواز منع زوجه از شرب خمر و اکل لم خنزیر: 134
- 4 - حق استمتاع مرد از زوجه و وظایف او در این زمینه: 134
- 2 - تمسک به صحیحه معاویه بن وهب: 135
- 3 - ایراد صاحب جواهر قدس سرّه بر استدلال به صحیحه معاویه بن وهب با توضیح استاد مد ظله: 136
- 4 - نظر استاد مد ظله: 136
- اشاره 137
- 2 - وسیله تحقق اختیار: 137
- د) کیفیت اختیار چهار زن از میان زنانی که تعدادشان بیش از حد نصاب است 137
- 1 - ذکر یک مقدمه: 137
- 4 - احتمالات اربعه در مسئله اختیار: 138
- 5 - اقرب احتمالات در مسئله از نظر استاد مد ظله: 139
- الف) کیفیت اختیار 140
- 1 - اختیار توسط الفاظی چون «اخترک» و «أمسکتک» 140
- خلاصۀ درس این جلسه: 140
- اشاره 140
- متن شرایع: 140
- 2 - اختیار به واسطه صیغه «طلاق» 141
- ب اشکال به دلالت صیغه طلاق بر انتخاب و پاسخ مرحوم صاحب جواهر به آن 141
- اشاره 141
- نظر استاد مد ظله در مورد تحقق اختیار به واسطه «طلاق» 142
- اشاره 143
- خلاصۀ درس این جلسه: 143
- الف) تفاوت خطاب طلقتکن به زنان زائد بر حدّ نصاب با خطاب اخترت فراقکن 143
- ب) آیا بقاء نکاح زوجات کمتر از حد نصاب احتیاج به انشاء بقاء نکاح دارد؟ 145
- ج) بررسی اشکالات وارد بر کلام صاحب شرایع 146
- خلاصۀ درس این جلسه: 147
- الف) ادامه تحقیق درباره مقصد صاحب جواهر از ابطال زوجیت به وسیله انتخاب: 147
- اشاره 147
- 1 - یادآوری برداشت استاد مد ظله از کلام صاحب جواهر: 147
- 2 - تصحیح برداشت استاد مد ظله از عبارت صاحب جواهر: 148
- ب) تفاوت اراده طلاق زنان زائد بر حد نصاب با اراده فراق از آنان: 149
- 2 - اشکال صاحب جواهر مبنی بر کفایت فرض منکوحه بودن از سوی قاصد طلاق به فرمایش مرحوم محقق: 149
- 1 - کلام مرحوم محقق با توضیح استاد مد ظله: 149
- ج) بررسی حکم نکاح مادر و دختری که در عقد کافر بوده اند: 150
- 1 - متن شرایع با توضیح استاد مد ظله: 150
- 3 - دو توجیه برای فرمایش شیخ توسط علامه در مختلف: 151
- 2 - نظر شیخ طوسی در خلاف و مبسوط: 151
- 5 - اشکال جواهر به پاسخ علامه: 152
- 6 - تأیید کلام جواهر توسط استاد مد ظله و ردّ فرمایش شیخ: 152
- اشاره 153
- فتوای شیخ در جواز اختیار ام یا بنت در صورت اسلام آوردن کافر، بعد از ازدواج و قبل از دخول به آنها 153
- اشاره 153
- خلاصۀ درس این جلسه: 153
- توجیه دوم 154
- توجیه اول برای فتوای شیخ 154
- بیان فسخ بودن جدایی ناشی از اختلاف دین 155
- دلیل اول صاحب جواهر بر سقوط مهریه 155
- اشاره 155
- بررسی حکم مهریه زن مسلمان شده قبل از دخول 155
- اشاره 155
- اشاره 156
- دلیل دوم: صحیحه عبد الرحمن بن الحجاج 156
- بررسی استدلال صاحب جواهر 156
- اشاره به دو احتمال خصوصیت در موثقه سکونی و ردّ آنها 157
- بیان ترجّح صحاح در مقابل موثقات 158
- اشاره 158
- 2 - حکم مهریه در صورت اسلام زوج قبل از دخول 159
- اشاره 159
- 1 - (تکمله) راجع به توجیه فتوای سابق شیخ رحمه الله 159
- خلاصۀ درس این جلسه: 159
- ب) منشأ قول صاحب جواهر 160
- بررسی ادله اقوال 160
- الف - اشاره به سببیت عقد نسبت به ملکیت تمام مهر 160
- اشکال این قول 160
- ج) ادله تنصیف مهر در صورت فسخ قبل از دخول 161
- 3 - حکم مهریه در صورت اسلام بعد از دخول 162
- اشاره 162
- بیان مقصود از تقارن در اسلام زوجین 162
- 1) استدراک از بحث قبل: 163
- خلاصۀ درس این جلسه: 163
- 2) شک در تقدم و تأخر اسلام زوجین 163
- اشاره 163
- 3) فروض مسئله: 164
- اشاره 165
- عبارت محقق: 165
- خلاصۀ درس این جلسه: 165
- شرح عبارت محقق 166
- بررسی حکم عدم تعیین مهر با دخول به او 167
- ب حکم عدم تعیین مهر 167
- اشاره 167
- ج حکم مهر قرار دادن خمر و خنزیر 167
- اشاره 167
- اشاره 168
- بررسی وجوه مختلف مهر بودن خمر توسط جواهر 168
- مختار صاحب جواهر: 169
- اشکال وارد بر مختار صاحب جواهر 169
- اشاره 170
- خلاصۀ درس این جلسه: 171
- الف) اختلاف دین زوجین به منزله طلاق نیست، بلکه فسخ است. 171
- 1 - متن شرایع: 171
- 3 - عدم دلالت تعبیر وارد در روایات بحث ارتداد، بر تنصیف مهر در صورت اسلام زوج 172
- 4 - قوله رحمه الله «و لو لم یسمّ مهراً و الحال هذه کان لها المتعه کالمطلقه و فیه تردد» به همراه نقد گفتار صاحب جواهر 173
- الف) کلام مرحوم صاحب جواهر 175
- اشاره 175
- ب) بررسی سند دو روایت (اثبات وثاقت «طلحه بن زید» و «جعفر بن محمد بن مسرور») 176
- خلاصۀ درس این جلسه: 179
- اشاره 179
- الف - طرح بحث 180
- اشاره 180
- 1 - کلام صاحب قاموس الرجال 180
- ب - اشاره به ادله عدم اتحاد 180
- بحث دربارۀ اتحاد جعفر بن محمد بن مسرور با جعفر بن محمد بن قولویه صاحب کامل الزیارات 180
- 2 - نقد کلام قاموس الرجال توسط استاد مد ظله 181
- 1 - نقل عبارت نجاشی در ترجمه ابن قولویه و در ترجمه ابن مسرور علی 183
- ج - اشاره به ادله اتحاد 183
- اشاره 183
- 2 - قرائن اتحاد ابن مسرور و ابن قولویه 185
- قرینه اول: 185
- 1 - حسین بن محمد بن عامر 186
- 3 - پدر ابن مسرور 188
- 2 - محمد بن عبد الله بن جعفر حمیری 188
- 4 - قاسم بن محمد بن علی بن ابراهیم همدانی 188
- 5 - حسن بن عبد الله بن محمد بن عیسی 189
- قرینه دوم: 190
- اشاره 191
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 191
- 2 - فرمایش مرحوم شهید اول در دروس: 192
- الف) یادآوری مسئله تنزیل مرتد به منزله میّت: 192
- اشاره 192
- 3 - نقد استاد مد ظله: 192
- 1 - اشاره ای به نظر مشهور و نظر شهید در مورد کاشفیت و ناقلیت بقاء بر ارتداد: 193
- 3 - فرمایش صاحب جواهر و تأیید آن توسط استاد مد ظله: 194
- 2 - نظر صاحب شرایع در مورد حکم مهر المثل بنا بر مبنای مشهور: 194
- الف) پرداخت مهر المثل مبتنی بر بینونت حقیقی زوجین است: 195
- اشاره 195
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 195
- ب) بررسی مفاد روایت أبو بکر حضرمی: 196
- 2 - احتمالات سه گانه درباره نحوه بینونت بنا بر نقل کافی: 196
- 1 - متن روایت بنا بر نقل کافی و توضیحی درباره آن: 196
- 3 - متن روایت بنا بر نقل صدوق و شیخ: 197
- 4 - اختلاف متن کافی با تهذیب و فقیه و سبب آن: 198
- 5 - توجیه روایت بنا بر نقل صدوق و شیخ: 199
- خلاصۀ درس این جلسه: 200
- مسئله ششم از مسائل اختلاف زوج و زوجه در اسلام و کفر 200
- اشاره 200
- اشاره 201
- اشاره 202
- فرمایش صاحب جواهر در مقام 202
- اما بنا بر کشف که صاحب جواهر طبق کشف مسئله را تمام کرده است حکم مسئله چیست؟ 202
- مناقشه در کلام صاحب جواهر قدس سرّه 202
- توجیه کلام صاحب جواهر و نقد آن 203
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 204
- اشاره 204
- الف) ادامه بررسی حکم ازدواج وثنی تازه مسلمان با خواهر زوجه سابق یا خامسه: 204
- 3 - نقد استاد مد ظله: 205
- 1 - کلام صاحب جواهر: 205
- 2 - توضیح بیشتر استاد مد ظله: 205
- 6 - طرح یک اشکال: 206
- 4 - عدم جریان استصحاب استدامه کفر از نظر صاحب جواهر و توجیهی برای آن: 206
- 5 - نقد استاد مد ظله: 206
- 1 - متن شرایع: 207
- ب) بررسی حکم ازدواج شوهر غیر مسلمان وثنیه ای که اسلام آورده، با خواهر زوجه اش در ایام عده او: 207
- 7 - پاسخ اشکال توسط صاحب جواهر و تأیید استاد مد ظله: 207
- 2 - توضیح: 208
- اشاره 208
- خلاصۀ درس این جلسه: 208
- اشاره به عدم جریان اصاله السلامه در مقام 209
- اشاره 209
- ادامه بررسی جریان استصحاب استقبالی در مسئله 209
- بیان عدم جریان اصاله الاحتیاط در مقام 209
- اشاره به یکی از خصوصیات دخالت در مطلوبیت و عدم آن 210
- بیان مختار و تجدید نظر در مسئله 210
- بررسی حکم ازدواج کافر با خواهرزنش بعد از اسلام زنش 210
- اشاره 211
- خلاصۀ درس این جلسه: 211
- الف - بررسی مسئله هفتم حکم مردی که بعد از اسلام مرتد شده که گاه زن کافر در عده مسلمان شده و گاه مسلمان نشده 211
- 2 - توضیح مسئله و بیان صاحب جواهر رحمه الله در فرض اول مسئله 212
- 3 - نقد استاد - مد ظله - بر کلام صاحب جواهر رحمه الله 212
- 1 - متن مسئله: 212
- 3 - روایت محمد بن مسلم 213
- 2 - روایت منصور بن حازم 213
- ب - مروری بر روایات مسئله 213
- 1 - روایت سکونی: 213
- 1 - کلام صاحب جواهر رحمه الله 214
- ج - بررسی فرض دوم مسئله هفتم 214
- 4 - نگاه کلی به روایات و بررسی حکم مسئله 214
- 2 - بررسی کلام صاحب جواهر رحمه الله توسط استاد - مد ظله -: 215
- اشاره 215
- خلاصۀ درس این جلسه: 215
- 1 - به نحو کشف: 216
- 3 - مراعی بودن عقد در عده: 216
- 2 - به نحو نقل: 216
- الف) احتمالاتی که در کیفیت انفساخ عقد مطرح شده است. 216
- 2 - بیان روایت 217
- 1 - متن روایت محمد بن مسلم (مرسله ابن ابی عمیر) 217
- ب) بررسی روایت 217
- ج) بررسی حکم عقد وثنی که اسلام بیاورد و در زمان عده وثنیه، مرتد شود. 218
- د) بررسی حکم عقد وثنیه ای که مسلمان شود و زوج مرتد گردد. 219
- اشاره 220
- الف) بررسی جواز اختیار زن بعد از فوت او 221
- خلاصۀ درس این جلسه: 221
- اشاره 221
- 1 - اشکال مقدر حکم به جواز اختیار 221
- 3 - شبهه موجود در شمول ادله اختیار نسبت به زن فوت شده 222
- 4 - جواب صاحب جواهر از شبهه مذکور (با توضیح استاد (مد ظله)) 222
- 2 - جواب محقق از اشکال 222
- 7 - بیان جریان استصحاب تعلیقی در موارد عدم اختیار قبل از فوت 223
- 5 - اشکال اول بر کلام صاحب جواهر 223
- 6 - اشکال دوم بر کلام جواهر 223
- 8 - اشاره به حکومت استصحاب تعلیقی بر استصحاب تنجیزی محتمل در موارد آن 223
- ب) حکم فوت زوج قبل از اختیار زن های فوت شده 224
- اقوال در مسئله 225
- خلاصۀ درس این جلسه: 225
- اشاره 225
- حکم وثنی و وثنیّه ای که مسلمان شده اند و عدد زن ها بیشتر از مقداری است که شرع اسلام صحیح می داند 225
- اشاره 225
- مناقشه در کلام صاحب جواهر 228
- تصویر زوجیت مبهم 228
- اشاره 229
- الف) اجرای قرعه برای تعیین زن ها در فرض موت زوج و زوجات 229
- خلاصۀ درس این جلسه: 229
- متن شرایع: 230
- 2 - اشکال دوم اینکه: اصولاً قاعده «القرعه لکل امر مشکل» در جایی جاری می شود که راه حل دیگری برای حل مشکل به غیر از اجرای قرعه نباشد. 230
- 1 - بیان راه حلی ابتدایی برای حل مسئله 231
- 2 - اشکال استاد مد ظله به راه حل فوق 231
- اشاره 231
- 3 - راه حل استاد مد ظله برای رفع اشکال با تمسک به قاعده قرعه و عدم جواز تنصیف 232
- الف: تذکری راجع به مسئله قبل 233
- خلاصۀ درس این جلسه: 233
- اشاره 233
- ب: اعتداد تمامی زن ها در صورت فوت زوج قبل از اختیار 234
- 1 - لزوم احتیاط در اطراف علم اجمالی و اشکال استاد بر این بیان: 235
- 2 - لزوم احتیاط با تمسک به استصحاب بقاء زوجیت و اشکال استاد بر این بیان 236
- 3 - لزوم احتیاط با تمسک به اصاله الاحتیاط در باب فروج و اشکال استاد بر این بیان 236
- 5 - بیانی از استاد برای لزوم اعتداد همگی با توجه به مبنای زوجیت لا بعین 236
- 4 - بیانی از استاد برای لزوم احتیاط با تحفظ بر مبنای محقق رحمه الله و صاحب جواهر رحمه الله 236
- مقتضای اصل تکلیفی و اصل وضعی در کلمات فقهاء در مقام 237
- خلاصۀ درس این جلسه: 237
- اشاره 237
- اشاره 237
- مناقشه در بیان متقدم 238
- اشاره 239
- مقایسه دو فتوای محقق حلی قدس سرّه در مقام 239
- جریان اصل محکوم با اصل حاکم، طبق تحقیق و ادامه بحث 239
- مبدأ عدّه انفساخ 240
- حکم نفقه 241
- کلام محقق: 242
- خلاصۀ درس این جلسه: 242
- اشاره 242
- بررسی حکم نفقه زن در صورت اسلام آوردن 242
- اشکال صاحب جواهر بر محقق 243
- اشکال استاد (مد ظله) بر جواهر رحمه الله 243
- اشاره 243
- نظر مرحوم آقای آخوند رحمه الله در مسئله 244
- بررسی اصولی تقدم لا ضرر و لا حرج بر احتیاط 244
- بررسی حکم مسئله نفقه زنان زائد بر چهار توسط استاد (مد ظله) 244
- بررسی حکم عدم کفائت توسط استاد (مد ظله) 244
- اشکال استاد (مد ظله) بر مرحوم آخوند رحمه الله 245
- اشاره 245
- خلاصۀ درس این جلسه: 246
- جواب از اشکال مذکور 246
- اشکال دوم بر جریان لا ضرر 246
- اشاره 246
- اشکال اول بر جریان قاعده لا ضرر در مورد بحث 246
- بررسی اشکال مذکور 247
- اشاره 247
- اشاره 247
- کلام محقق: 247
- بررسی حکم نفقه در صورت اسلام مرد و عدم اسلام زن 247
- تأمل صاحب جواهر در کلام محقق 247
- احتمالات کلام صاحب جواهر در صورت شک در تمکین معتبر در وجوب نفقه 248
- فروع موجود در مسئله 248
- نظر استاد (مد ظله) 248
- نظر استاد (مد ظله) 249
- نظر استاد (مد ظله) در مسئله 249
- فرع دوم: اختلاف زن و مرد در متقارن بودن یا نبودن اسلام آن ها 249
- فرع اول: اختلاف زن و مرد در اسلام آوردن مرد، قبل از دخول یا بعد از دخول 249
- اشکال صاحب جواهر بر محقق رحمه الله 250
- فرع چهارم: نحوه تقسیم ارث در صورت فوت زوج قبل از اختیار 250
- فرع سوم: اختلاف زن و مرد در فاصله بین اسلام آوردن ها 250
- فرع پنجم: تقسیم ارث در صورت وارث نبودن بعضی از زن های بیش از حد نصاب 251
1- (1) ر. ک. قاموس الرجال، ج 2، ص 668، معجم رجال الحدیث، ج 4، ص 120، (توضیح بیشتر) از عبارت هدایه المحدثین، ص 218، هم بر می آید که ایشان احتمال دوم را در تفسیر عبارت نجاشی برگزیده ولی صاحب منتهی المقال، 53:5 کلام ایشان را نادرست دانسته است، از عبارت نقد الرجال 293:3 (به ویژه مطلب حاشیه «2») هم استفاده می شود که صاحب ترجمه را برادر ابن قولویه دانسته اند.
بنابراین در نسب ابن قولویه هم مسرور واقع است، و با توجه به جهات مشترکه دیگر هم باید جعفر بن محمد بن مسرور همان علی بن محمد بن مسرور باشد.
البته استناد به عبارت نجاشی در ترجمه فوق تنها با این اشکال روبرو است که هر چند عنوان راوی در نسخه های موجود رجال نجاشی و جوامع متأخر رجال همگی علی بن محمد بن جعفر بن موسی بن مسرور است(1) ، ولی ابن داود در رجال خود(2) و علامه حلی در ایضاح الاشتباه، ص 221 در نسب این راوی «بن علی» بعد از «محمد» افزوده است، البته این احتمال جدی است که منشأ کلام علامه حلی و ابن داود، عبارت حل الاشکال تألیف استاد آن دو سید احمد بن طاوس باشد، ولی به هر حال نسخه ابن داود از رجال نجاشی علی القاعده مشتمل بر این زیادی است، لذا نمی توان به طور قطعی سلسله نسب فوق را با سلسله نسب جعفر بن قولویه تا جدّ دوم یکسان دانست.
با این حال قرائنی بر اتحاد جعفر بن محمد بن مسرور و جعفر بن محمد بن قولویه وجود دارد که شکی باقی نمی گذارد و خود می تواند دلیل بر ترجیح نسخه های موجود در ترجمه فوق از رجال نجاشی هم به شمار آید.
2 - قرائن اتحاد ابن مسرور و ابن قولویه
-3
قرائنی چند بر اتحاد این دو وجود دارد:
قرینه اول:
روایت ابن قولویه از اکثر مشایخ ابن مسرور در اسناد، جعفر بن محمد بن مسرور از 6 نفر روایت می کند که روایت جعفر بن محمد بن قولویه از 5 نفر آنها
1- (1) ر. ک: جامع الرواه 596:1، مجمع الرجال 216:4، حاوی الاقوال 59:4 (که البته به ایضاح و ابن داود هم اشاره کرده است و اختلاف نسخه آنها را ذکر نکرده است)، رجال کبیر میرزای استرآبادی، چاپ سنگی، ص 237؛ منتهی المقال 53:5، نقد الرجال 293:3.