نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 17 صفحه 2

متن شرایع:

و لو ارتد احد الزوجین قبل الدخول وقع الفسخ فی الحال و یسقط المهر ان کان من المرأه و نصفه ان کان من الرجل

1 - ارتداد زوجه قبل از دخول و عدم استحقاق مهر

در مورد ارتداد احد الزوجین قبل از دخول، گفته شد که ارتداد باعث فسخ عقد زوجیت می شود، حال در مورد مهریه بحث این است که اگر ارتداد از ناحیه زوجه باشد، مهریه او به کلی ساقط شده و وی استحقاق اخذ مهر را ندارد. دو وجه برای استدلال به این مطلب صاحب جواهر ذکر کرده و دو وجه را نیز صاحب حدائق بیان نموده است که یک دلیل بین هر دو نفر مشترک می باشد.

2 - ادله عدم استحقاق زوجه مرتده نسبت به مهریه

دلیل مشترک صاحب جواهر و صاحب حدائق.

دلیل مشترکی در هر دو کتاب آمده و شاید در سایر کتب فقهی دیگر نیز به آن تمسک شده باشد، این است که گفته اند چون فسخ از ناحیه خود زوجه آمده است،

بنابراین وی استحقاق مهر را به طور کلی - حتی نصف آن را - ندارد «لان الفسخ جاء من قبلها».

بیان مختص صاحب جواهر: اما بیان اختصاصی که مرحوم صاحب جواهر در این رابطه دارند این است که می فرماید: ازدواج در حقیقت معاوضه ای است که بین بضع و مهریه صورت می گیرد و در معاوضه اگر احد العوضین قبض نشود، طرف مقابل حق مطالبه و اخذ عوض دیگر را ندارد. «لان المعاوضه انفسخت قبل التقابض(1)».

بیان مختص صاحب حدائق: صاحب حدائق می فرماید: در روایت آمده است که: اگر زوج و زوجه ای که هر دو نصرانی هستند، زوجه قبل از دخول مسلمان شود، به مجرد اسلام نصرانیه، عقد منفسخ شده و زن استحقاق مطالبه مهر را ندارد. پس در مورد بحث ما که مفروض این است که زوجه مرتد می شود به طریق اولی، زوجه حق مطالبه را ندارد زیرا در جایی که مسلمان، آن هم با ویژگی هایی که در جاهای دیگر - مثل باب ارث که مسلمان حاجب می شود یعنی با وجود طبقه اولی ارث تنها به دلیل اینکه آنها غیر مسلمان هستند، ارث به مسلمان که در طبقات بعدی است می رسد و مانند آن - دارد، در مورد مهریه، روایت می گوید حق مطالبه مهر را ندارد پس مرتد به طریق اولی حق ندارد. روایتی که صاحب حدائق به آن تمسک کرده است این است «صحیحه عبد الرحمن بن الحجاج عن ابی الحسن علیه السلام فی نصرانی تزوج نصرانیه فأسلمت قبل ان یدخل بها، قال: قد انقطعت عصمتها منه و لا مهر لها و لا عده علیها منه(2)».