نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 17 صفحه 219

بنابراین آنچه در جلسه قبل عرض کردیم که اگر أحد الزوجین مسلمان شد زن باید عده نگه دارد و اگر دومی در مدت عده مسلمان شد آن عقد صحیح است، فرض مسئله جایی است که نفر اول تا آخر عده بر اسلام خودش باقی باشد، اما اگر قبل از مسلمان شدن نفر دوم، اولی مرتد شود از فرض روایت خارج است. زیرا در این صورت صحیح نیست که گفته شود «هی امرأته» و در حدیث هم نیامده که «کانت امرأته» تا شامل این فرض هم بشود.

بر این اساس آنچه صاحب جواهر و شرایع با تمسک به این روایت در فرضی که زوج مسلمان شود، و هنوز عده زوجه تمام نشده مرتد شود و زن هم تا انقضای عده ایمان نیاورد. فرموده اند: عقد اینها به هم خورده است، صحیح نیست چون روایت ناظر به مواردی است که طرف اول بر اسلام خود باقی باشد. با توجه به اینکه سنخیّت بین آن دو موجود است و نکاح مرتد با کافر را هم صحیح می دانیم، و دلیل عامی هم برای به هم خوردن عقد به مجرد مسلمان شدن یکی از زوجین نداریم تا در موارد شک، انفساخ عقد را استصحاب کنیم (اگر در این موارد استصحاب را جاری بدانیم).

بنابراین، حال که نتوانستیم برای انفساخ عقد آنها به این روایات تمسک کنیم و دلیل عامی هم نداشتیم، ممکن است بگوییم همان طور که در فرضی که أحد الزوجین مسلمان شود و دیگری در عده اسلام بیاورد این مسئله مطرح می شود که آیا صحت عقد آنها از اول باقی بوده یا اینکه از بین رفته و هنگام اسلام دومی

تجدید شده و یا مراعاست، و می توان گفت چون شک داریم، بقاء عقد را استصحاب می کنیم. در اینجا نیز بقاء عقد را استصحاب کرده و حکم به صحت عقد وثنیه با تازه مسلمانی که در زمان عده مرتد شود، می کنیم.

در هر حال، اینکه بعضی همچون صاحب جواهر به اطلاق روایات تمسک کرده و در مواردی که مرد تازه مسلمان دوباره مرتد گردد می نویسد عقد به هم می خورد و مطلب را به وضوح خود رها کرده، به نظر ما تمام نیست و دلیلی بر به هم خوردن عقد نداریم.

د) بررسی حکم عقد وثنیه ای که مسلمان شود و زوج مرتد گردد.

اگر زوجه در عده مسلمان شود دو صورت دارد:

صورت اول اینکه: ارتداد مرد بعد از اسلام زن باشد یعنی در مدتی از زمان هر دو مسلمان بودند بعد مردی که زن مسلمان دارد مرتد شود، در این صورت واضح است که زن مجدداً باید عده نگه دارد.

صورت دوم که مورد بحث است اینکه: ارتداد مرد قبل از اسلام زن باشد که هر دو در مدت زمانی مسانخ شده اند. در این صورت چون ما ازدواج مرتد و وثنی را باطل ندانسته و عقد آنها را صحیح می دانیم. روی این مبنا زن بعد از مرتد شدن زوج باید عده نگه دارد، چون فعلاً زوج او مرتد شده است و اطلاق ادله ای که حکم کرده باید زوجه مرتد ملی عده نگه دارد شامل آن نیز می شود.

زیرا روایاتی که حکم کرده اگر أحد الزوجین مرتد ملی شد زن باید عده نگه دارد اطلاق آن صور مختلف را شامل است: