نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 17 صفحه 234

اشکال دانستیم و ملزم نشدیم که قول غیر متعارف صاحب جواهر را بپذیریم.

همچنین در مسئله فوت تمامی زوج و زوجات قبل از اختیار گفتیم می توان به قاعده قرعه برای حل مشکل مالی - سهم الارث و... - تمسک نمود و حتی اگر شک نمودیم که آیا تعین واقعی ثبوتی وجود داشته و اختیار فعلی تعلیقی کاشف از آن معین است (قول صاحب جواهر رحمه الله) یا اینکه تعینی وجود نداشته و اختیار فعلی موجد، آن تعین می باشد (چنانچه ما قائل بودیم) بازهم می توان به قرعه تمسک و مشکل را به وسیله آن حل نمود.

و این مطلب با مختار ما در قاعده قرعه که قائل بودیم قرعه در شبهات حکمیه جاری نمی شود، منافات ندارد، زیرا منظورمان از آنکه می گفتیم قرعه در شبهات حکمیه جاری نیست این بود که نمی توان با قرعه در شبهه حکمیه رفع شک نمود و یکی از دو طرف شبهه را معین کرد - مثلاً در شبهه وجوب نماز ظهر یا جمعه نمی توان با قرعه، وجوب یکی را مشخص نمود یا در این بحث نمی توان با قرعه معین نمود که کدام یک از دو قول، صحیح می باشد - ولی شارع می تواند بگوید در فرض مسئله و با حفظ شبهه حکمیه (و شک در اینکه آیا تعین بوده یا اینکه تعین ثبوتی نبوده و تعین با اختیار حاصل می شود) همان زنی را که با قرعه معین شده است زوجه محسوب نمایید.

به بیان دیگر، تمسک به قرعه برای تعیین زوجه که ما قائل شدیم شبهه مصداقیه قاعده قرعه نمی باشد تا اشکال تمسک به عام (قرعه) در شبهه مصداقیه خودش پیش بیاید.

ب: اعتداد تمامی زن ها در صورت فوت زوج قبل از اختیار

صاحب شرایع می فرماید: و لو مات الزوج قبلهن کان علیهن الاعتداد منه، اگر زوج قبل از اختیار فوت نماید تمامی زن ها باید احتیاطاً عده نگه دارند لانّ منهنّ من تلزمه العده

(بالوفاه) و لما لم یحصل الامتیاز الزمن العده احتیاطاً.(1)

البته مسئله تفاصیلی دارد و تنها در برخی موارد تکلیف زن اعتداد به عده وفات می باشد:

1 - اگر زوجه غیر مدخوله بود - خواه ذمیه باشد و خواه وثنیه ای که همراه با زوج در آنِ واحد مسلمان شده باشد (2)- در صورت فوت زوج قبل از اختیار، فقط باید عده وفات نگه دارد (غیر مدخوله عده طلاق ندارد).

2 - اگر زوجه مدخوله بود چنانچه باردار باشد باید اکثر الامرین از عده وفات و عده حمل (اکثر الامرین از چهار ماه و ده روز و مدت وضع حمل) را نگه دارد.