- خلاصۀ درس این جلسه: 1
- الف) در این جلسه حکم ارتداد أحد الزوجین قبل از دخول از حیث پرداخت مهر مورد بحث و بررسی قرار گرفته 1
- اشاره 1
- اشاره 1
- 1382/9/26 چهارشنبه درس شمارۀ (586) کتاب النکاح/سال ششم 1
- متن شرایع: 2
- 2 - ادله عدم استحقاق زوجه مرتده نسبت به مهریه 2
- 1 - ارتداد زوجه قبل از دخول و عدم استحقاق مهر 2
- 4 - کلام صاحب حدائق در مورد معارض روایت 3
- 3 - بررسی استدلال صاحب حدائق 3
- 6 - بیان استاد مد ظله 4
- 5 - نقد استاد مد ظله 4
- ب) ارتداد زوج و لزوم پرداخت نصف مهر یا تمام آن 5
- اشاره 5
- 1 - کلام صاحب جواهر 5
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 6
- 2 - اشکال استاد مد ظله به کلام صاحب جواهر 6
- اشاره 6
- ادامه بحث درباره مهریه زنی که شوهرش مرتد شده است: 7
- 2 - نقد استاد مد ظله: 7
- اشاره 7
- 3 - کلام صاحب جواهر: 9
- خلاصۀ درس این جلسه: 10
- اشاره 10
- 2 - استدلال به اجماع در حکم به بقاء زوجیت 11
- الف - بررسی حکم زوجیت کتابیه بعد از اسلام شوهرش 11
- 1 - کلام محقق در شرایع: 11
- اشاره 12
- 3 - توضیح کلامی از صاحب جواهر 12
- ب - بررسی روایات مسئله 12
- 2 - صحیحه حلبی: 13
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان: 13
- ج - اشاره به بحث اسلام زن و بقاء شوهر بر کفر 14
- اشاره 14
- 4 - نقد استاد - مد ظله - نسبت بر استدلال به روایات فوق در محل بحث 14
- 3 - روایت دعائم الاسلام 14
- 1 - روایت عبید بن زراره 15
- 2 - توضیحی درباره متن حدیث و ارتباط آن با محل بحث ما 15
- 3 - بررسی سند روایت عبید بن زراره و اثبات وثاقت قاسم بن محمد جوهری 16
- اشاره 17
- روایت ابن ابی عمیر از قاسم بن محمد جوهری 18
- روایت صفوان بن یحیی از قاسم بن محمد جوهری 19
- ج - نقل سایر روایات محل بحث 20
- اشاره 21
- اولویت جواز نکاح استدامه از جواز نکاح ابتداءً در کلام صاحب جواهر 21
- اشاره 21
- خلاصۀ درس این جلسه: 21
- توضیح و تکمیل کلام صاحب جواهر و دفاع از کلام ایشان 22
- مفاد آیه لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ 23
- روایت اول: روایت دعائم الاسلام: 25
- روایت سوم: مرسله ابن ابی عمیر: 25
- بقیه روایات مسئله 25
- اشاره 26
- خلاصۀ درس این جلسه: 26
- الف) ادامه بحث درباره اسلام زوج و استدامه نکاح 27
- 1) تذکر نکته ای در کلام صاحب جواهر رحمه الله 27
- 2) استدامه نکاح در مسئله فوق مشروط به کتابی بودن زوج نیست 27
- متن شرایع: 27
- 3) آیا کتابیه بودن زوجه، در استدامه نکاح بعد از اسلام زوج لازم است؟ 28
- 4) نظر استاد مد ظله 28
- 1) مضی عدّه که موجب انفساخ می شود ناقل است یا کاشف؟ 29
- ب) توضیحی پیرامون مرسله ابن ابی عمیر 29
- اشاره 29
- اشاره 30
- خلاصۀ درس این جلسه: 30
- اعتبار شرط کتابی بودن یا ذمّی بودن در ناحیه زوج در کلمات قدماء 31
- اسلام زوج بعد از کفر و بررسی اعتبار کتابی بودن زوج 31
- اشاره 33
- اعتبار یا عدم اعتبار این شرط در ناحیه زن در کلمات فقهاء 33
- عدم اعتبار ذمّی بودن مرد به حسب ادله 33
- مقتضای ادله آیا اشتراط ذمیّه بودن زن است یا نه؟ 34
- نقد کلام صاحب ریاض 36
- خلاصۀ درس این جلسه: 37
- اشاره 37
- اگر زوجه کتابی مسلمان شد، آیا عقد نکاح آنها منفسخ می شود یا خیر؟ 37
- اشاره 37
- الف) نقل روایاتی که دلالت دارد بر اینکه با اسلام زوجه، عقد منفسخ می شود: 38
- ب) نقل روایاتی که دلالت دارد بر اینکه با اسلام زوجه عقد منفسخ نمی شود: 41
- خلاصۀ درس این جلسه: 44
- اشاره 44
- بررسی روایات دال بر بقاء زوجیت کتابیه مسلمان شده 44
- 2 - موقوفه یا مضمره یونس 45
- اشاره 45
- 1 - مرسله جمیل بن دراج 45
- 3 - مرسله ابن ابی عمیر 45
- بررسی و توضیح دلالت مرسله ابن ابی عمیر 46
- دفع توهم اجماع بر اشتراط ذمی بودن زن در بقاء زوجیت 46
- 4 - روایت عبید بن زراره 47
- بیان وجه اختصاص ذکر حکم در روایت به زن 47
- اشاره 48
- 5 - روایت دعائم الاسلام 48
- بررسی دلالت روایت: 48
- 6 - عبد الله بن جعفر (فی قرب الاسناد) 48
- اشاره 49
- خلاصۀ درس این جلسه: 49
- بررسی سند روایت: 49
- روایت اول: صحیحه عبد الله بن سنان: 50
- ب) روایات معارض با روایات مربوط به بقای عقد 50
- روایت دوم: صحیحه بزنطی: 50
- الف) بحثی درباره دو روایت مربوط به میراث: 50
- روایت سوم: روایت سکونی: 52
- روایت چهارم: جعفریات 53
- روایت پنجم: روایت سکونی 54
- روایت ششم: روایت منصور بن حازم 54
- ج) چگونگی جمع بین روایات متعارض: 54
- اشاره 55
- الف) دسته بندی روایات وارد در مسئله 56
- 2 - دسته دوم (روایات دال بر عدم بقاء نکاح و لزوم رعایت عده) 56
- اگر زوجه کتابی مسلمان شود ولی زوج کتابی بر دین خود باقی بماند آیا نکاح باقی می ماند یا منفسخ می گردد؟ 56
- 1 - دسته اول (روایات دال بر بقاء نکاح) 56
- خلاصۀ درس این جلسه: 56
- 1 - جمع روایات توسط شیخ طوسی رحمه الله: 57
- ب) بیان جمع بین دو دسته از روایات 57
- اشاره 57
- 4 - بررسی این جمع ها توسط استاد مد ظله: 58
- 3 - جمع دوم روایات در روضه المتقین 58
- 5 - نظر صاحب حدائق رحمه الله 59
- 7 - نظر استاد مد ظله در مورد مطلب صاحب حدائق رحمه الله 59
- 6 - توضیح نظر صاحب حدائق رحمه الله 59
- 8 - توضیح بیشتر عبارت شیخ طوسی در تهذیب و استبصار 60
- ج) بررسی مرجحات هر کدام از دو دسته روایات 61
- اشاره 61
- 2 - ترجیح یکی از دو دسته از روایات به وسیله مخالفت با عامه. 63
- 3 - ترجیح یک دسته از روایات به وسیله موافقت با کتاب 64
- اشاره 65
- خلاصۀ درس این جلسه: 65
- اشاره 66
- تمسک فقهاء از جمله فیض به آیه نفی سبیل برای تقدیم روایت منصور 66
- جواب صاحب حدائق از تمسک به آیه 66
- اشکال استاد بر تمسک بر آیه در مقام 67
- اشکال استاد مد ظله بر صاحب حدائق: 67
- اشاره 68
- بررسی مسئله اسلام زوج و دلائل صاحب ریاض و جواهر: 68
- اما دلایل صاحب جواهر: 69
- اشاره 70
- خلاصۀ درس این جلسه: 71
- الف) مرجحات در تعارض خبرین 71
- 1 - نظر آقای خویی (رحمه الله) 71
- بیان قاعده در بحث 72
- تقریر محل نزاع 72
- ب) توضیحی پیرامون کلام شیخ 73
- اشاره 73
- استدراک 73
- د) اشتباهی از شیخ طوسی 74
- نکته ای دیگر 74
- متن شرایع: 74
- خلاصۀ درس این جلسه: 75
- اشاره 75
- الف) ادله بقاء نکاح در فرض اسلام زوج (کلام صاحب جواهر) 76
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان و تقریب استدلال به آن 76
- اشاره 76
- 2 - مناقشه استاد مد ظله به تقریب فوق 77
- 4 - نظر استاد مد ظله در مورد اعتبار روایات موقوفه 78
- اشاره 79
- خلاصۀ درس این جلسه: 79
- نظر صاحب حدائق 80
- اسلام زوج کتابیه 80
- دلیل اول: اجماع 80
- اشاره 80
- اشاره 80
- اشکال صاحب حدائق به روایت مرسله ابن ابی عمیر 81
- توضیحی درباره مدلول این روایت 82
- اشکال اول بر صاحب حدائق 83
- اشاره 83
- نقد استاد مد ظله نسبت به فرمایش صاحب حدائق 83
- ادله مسئله از نظر استاد مد ظله 84
- منشأ کلام صاحب حدائق 84
- اشاره 84
- دلیل اول: برای اثبات بقاء عقد در صورت اسلام زوج می توان به روایت یونس استدلال کرد. 85
- تناقضی در کلام صاحب جواهر 85
- دلیل سوم: مرسله جمیل بن دراج 86
- دلیل دوم: مرسله ابن ابی عمیر از محمد بن مسلم 86
- نظر مرحوم آقای خویی در تعارض بین روایات 86
- بعضی از فروع مسئله 87
- نتیجه بحث 87
- حکم مسئله از نظر روایات 88
- الف) محدودیت در ناحیه زوجه: 88
- ب) محدودیت در ناحیه زوج 89
- اشاره 90
- خلاصۀ درس این جلسه: 90
- الف) بیان صور مختلف انتقال از دینی به دین دیگر: 90
- 1 - عبارت مرحوم محقق در شرایع: 92
- ج) مطالعه برخی از عبائر سابقین در زمینه مسئله مورد بحث: 92
- ب) تذکری به روش عملی مرحوم آقای بروجردی در ارتباط با کلمات فقهای سابق: 92
- 2 - عبارت مرحوم شیخ در خلاف (مسئله 103): 93
- 3 - عبارت مرحوم شیخ در خلاف (مسئله 104): 94
- 4 - عبارت مرحوم شیخ در مبسوط: 96
- خلاصۀ درس این جلسه: 97
- اختلاف کلام شیخ در مبسوط و خلاف 97
- اشاره 97
- اشاره به کلام شیخ در خلاف 97
- اشکال های وارد بر این استدلال 98
- اشاره 98
- بررسی ادله مسئله 98
- ظاهر استدلال صاحب شرایع 98
- اشاره به تاریخچه فقهی مسئله و اختلاف فقهاء در موضوع آن 98
- اشاره به ضعف استدلال به اجماع در مسئله 99
- اشاره 100
- تقریر استدلال معقول در فرض مسلمان بودن زوج 100
- خلاصۀ درس این جلسه: 100
- عبارت شرایع و توضیحی پیرامون آن 101
- عنوان مسئله در کتب فریقین 102
- روایات مسئله نزد عامّه 103
- اشاره 103
- روایت طبق نقل جامع ترمذی 104
- اشاره 105
- روایات مسئله نزد خاصه 105
- روایت اول: این روایت در کافی و تهذیب نقل شده است. 105
- روایت دوم: الجعفریات 106
- روایت سوم: الدعائم 107
- روایت چهارم: العوالی: 107
- الف) روایات متعدد در مورد اسلام زوج بر بیش از چهار زن و اطمینان به صدور آنها از معصوم علیه السلام 108
- اشاره 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- ب) آیا با تمسک به ترک استفصال می توان حکم به تخییر و انتخابی که در روایات آمده است را در مورد عدم اسلام زنان یا امه بودن آنها نیز ثابت دانست؟ 109
- ج) مقتضای قاعده اولیه در مورد اسلام آوردن بر اکثر از اربع زوجات چیست؟ 110
- 1 - ذکر فرعی از فروع مسئله که فقهاء در ذیل آن مقتضای قاعده را صحت ازدواج و انتخاب ذکر کرده اند. 110
- 2 - نظر استاد مد ظله درباره مقتضای قاعده اولیه 110
- اشاره 111
- خلاصۀ درس این جلسه: 112
- اشاره 112
- بحث درباره این بود که مرد غیر مسلمانی (کتابی) که بیش از مقدار حدّ نصاب زوجه داشت ، اگر مسلمان شد، 112
- 2 - روایت خاصه 113
- الف: روایات مسئله 113
- 1 - روایات عامه 113
- ب: تأمل از لحاظ در عقد واحد بودن یا در عقود متعدد بودن 114
- ج: بررسی روایات مسائل مشابه و دسته بندی آنها 115
- 1 - دسته اول: روایات دال بر حق اختیار زوج 115
- روایت عنبسه بن مصعب: 117
- 2 - دسته دوم: روایات دال بر اعتبار من تقدم اسمها عند العقد 117
- 3 - جمع بندی بین دو دسته روایات 118
- د: تأمل در روایت از جهت مسلمان شدن بعضی زوجات و مسلمان نشدن بعض دیگر 119
- ه: طرح فرعی دیگر در مسئله 120
- اشاره 121
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 121
- 1 - نقل کلام فقهاء: 122
- الف) حکم عناوین محرمه ای که قبل از مسلمان شدن کافر بر او حرام نبود، بعد از اسلام او چیست؟ 122
- اشکال صغروی: 123
- اشاره 123
- 2 - مناقشه استاد مد ظله بر کلام صاحب جواهر 123
- اشکال کبروی به کلام صاحب جواهر 124
- 4 - بحث اصولی (تمسک به عام نسبت به مصداقی که در قسمتی از زمان از آن خارج شده): 125
- 3 - بررسی دلیل مسئله به نظر استاد مد ظله 125
- اشاره 126
- 2 - نظر صاحب جواهر: 127
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 127
- 1 - اشاره ای به مباحث جلسه گذشته: 127
- الف) تحقیق درباره مستند اجرای حکم حرمت بر عناوین محرمه ای که قبل از اسلام کافر، تخصیصاً برای او حرام نبوده، با استفاده از برخی روایات: 127
- 3 - نقد استاد مد ظله: 127
- ب) پی گیری تحقیق در مسئله مورد بحث با استفاده از یک مبحث اصولی: 128
- 1 - طرح مسئله اصولی تمسک به عام نسبت به مصداقی که در قسمتی از زمان، از آن خارج گردیده: 128
- 2 - نظر مرحوم شیخ در رسائل و مکاسب: 128
- 3 - مختار مرحوم آخوند در کفایه: 129
- 4 - اشکال استاد مد ظله به فرمایشات مرحوم شیخ و مرحوم آخوند: 129
- 6 - تطبیق مسئله بر ما نحن فیه: 130
- 5 - بیان مختار استاد - مد ظله - در مسئله: 130
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 131
- اشاره 131
- اشاره 131
- الف) اشاره به حکم نکاح کافر کتابی که اسلام آورده و زوجات او بیش از حدّ نصاب نیست: 131
- 2 - توضیح و نظر استاد مد ظله: 132
- 1 - متن شرایع با توضیحی از استاد مد ظله: 132
- ب) بررسی حکم اجبار زوجه ذمیّه بر غسل از سوی شوهر مسلمان وی: 132
- 3 - پاسخ شبهه مذکور و دفاع از عبارت مرحوم محقق: 133
- 2 - شبهه عدم امکان اجبار بر امر عبادی متوقف بر قصد قربت: 133
- ج) تحقیقی درباره جواز منع زوجه از شرب خمر و اکل لم خنزیر: 134
- 1 - متن شرایع با توضیحی از استاد: 134
- 4 - حق استمتاع مرد از زوجه و وظایف او در این زمینه: 134
- 2 - تمسک به صحیحه معاویه بن وهب: 135
- 3 - ایراد صاحب جواهر قدس سرّه بر استدلال به صحیحه معاویه بن وهب با توضیح استاد مد ظله: 136
- 4 - نظر استاد مد ظله: 136
- اشاره 137
- 1 - ذکر یک مقدمه: 137
- 2 - وسیله تحقق اختیار: 137
- د) کیفیت اختیار چهار زن از میان زنانی که تعدادشان بیش از حد نصاب است 137
- 4 - احتمالات اربعه در مسئله اختیار: 138
- 5 - اقرب احتمالات در مسئله از نظر استاد مد ظله: 139
- اشاره 140
- الف) کیفیت اختیار 140
- خلاصۀ درس این جلسه: 140
- 1 - اختیار توسط الفاظی چون «اخترک» و «أمسکتک» 140
- متن شرایع: 140
- 2 - اختیار به واسطه صیغه «طلاق» 141
- اشاره 141
- ب اشکال به دلالت صیغه طلاق بر انتخاب و پاسخ مرحوم صاحب جواهر به آن 141
- نظر استاد مد ظله در مورد تحقق اختیار به واسطه «طلاق» 142
- اشاره 143
- الف) تفاوت خطاب طلقتکن به زنان زائد بر حدّ نصاب با خطاب اخترت فراقکن 143
- خلاصۀ درس این جلسه: 143
- ب) آیا بقاء نکاح زوجات کمتر از حد نصاب احتیاج به انشاء بقاء نکاح دارد؟ 145
- ج) بررسی اشکالات وارد بر کلام صاحب شرایع 146
- خلاصۀ درس این جلسه: 147
- 1 - یادآوری برداشت استاد مد ظله از کلام صاحب جواهر: 147
- الف) ادامه تحقیق درباره مقصد صاحب جواهر از ابطال زوجیت به وسیله انتخاب: 147
- اشاره 147
- 2 - تصحیح برداشت استاد مد ظله از عبارت صاحب جواهر: 148
- 2 - اشکال صاحب جواهر مبنی بر کفایت فرض منکوحه بودن از سوی قاصد طلاق به فرمایش مرحوم محقق: 149
- 1 - کلام مرحوم محقق با توضیح استاد مد ظله: 149
- ب) تفاوت اراده طلاق زنان زائد بر حد نصاب با اراده فراق از آنان: 149
- 1 - متن شرایع با توضیح استاد مد ظله: 150
- ج) بررسی حکم نکاح مادر و دختری که در عقد کافر بوده اند: 150
- 2 - نظر شیخ طوسی در خلاف و مبسوط: 151
- 3 - دو توجیه برای فرمایش شیخ توسط علامه در مختلف: 151
- 6 - تأیید کلام جواهر توسط استاد مد ظله و ردّ فرمایش شیخ: 152
- 5 - اشکال جواهر به پاسخ علامه: 152
- اشاره 153
- خلاصۀ درس این جلسه: 153
- اشاره 153
- فتوای شیخ در جواز اختیار ام یا بنت در صورت اسلام آوردن کافر، بعد از ازدواج و قبل از دخول به آنها 153
- توجیه دوم 154
- توجیه اول برای فتوای شیخ 154
- بررسی حکم مهریه زن مسلمان شده قبل از دخول 155
- اشاره 155
- اشاره 155
- دلیل اول صاحب جواهر بر سقوط مهریه 155
- بیان فسخ بودن جدایی ناشی از اختلاف دین 155
- اشاره 156
- دلیل دوم: صحیحه عبد الرحمن بن الحجاج 156
- بررسی استدلال صاحب جواهر 156
- اشاره به دو احتمال خصوصیت در موثقه سکونی و ردّ آنها 157
- اشاره 158
- بیان ترجّح صحاح در مقابل موثقات 158
- خلاصۀ درس این جلسه: 159
- اشاره 159
- 2 - حکم مهریه در صورت اسلام زوج قبل از دخول 159
- 1 - (تکمله) راجع به توجیه فتوای سابق شیخ رحمه الله 159
- بررسی ادله اقوال 160
- الف - اشاره به سببیت عقد نسبت به ملکیت تمام مهر 160
- ب) منشأ قول صاحب جواهر 160
- اشکال این قول 160
- ج) ادله تنصیف مهر در صورت فسخ قبل از دخول 161
- 3 - حکم مهریه در صورت اسلام بعد از دخول 162
- اشاره 162
- بیان مقصود از تقارن در اسلام زوجین 162
- خلاصۀ درس این جلسه: 163
- 2) شک در تقدم و تأخر اسلام زوجین 163
- 1) استدراک از بحث قبل: 163
- اشاره 163
- 3) فروض مسئله: 164
- عبارت محقق: 165
- اشاره 165
- خلاصۀ درس این جلسه: 165
- شرح عبارت محقق 166
- ب حکم عدم تعیین مهر 167
- ج حکم مهر قرار دادن خمر و خنزیر 167
- اشاره 167
- بررسی حکم عدم تعیین مهر با دخول به او 167
- اشاره 167
- بررسی وجوه مختلف مهر بودن خمر توسط جواهر 168
- اشاره 168
- اشکال وارد بر مختار صاحب جواهر 169
- مختار صاحب جواهر: 169
- اشاره 170
- خلاصۀ درس این جلسه: 171
- 1 - متن شرایع: 171
- الف) اختلاف دین زوجین به منزله طلاق نیست، بلکه فسخ است. 171
- 3 - عدم دلالت تعبیر وارد در روایات بحث ارتداد، بر تنصیف مهر در صورت اسلام زوج 172
- 4 - قوله رحمه الله «و لو لم یسمّ مهراً و الحال هذه کان لها المتعه کالمطلقه و فیه تردد» به همراه نقد گفتار صاحب جواهر 173
- اشاره 175
- الف) کلام مرحوم صاحب جواهر 175
- ب) بررسی سند دو روایت (اثبات وثاقت «طلحه بن زید» و «جعفر بن محمد بن مسرور») 176
- خلاصۀ درس این جلسه: 179
- اشاره 179
- الف - طرح بحث 180
- اشاره 180
- بحث دربارۀ اتحاد جعفر بن محمد بن مسرور با جعفر بن محمد بن قولویه صاحب کامل الزیارات 180
- 1 - کلام صاحب قاموس الرجال 180
- ب - اشاره به ادله عدم اتحاد 180
- 2 - نقد کلام قاموس الرجال توسط استاد مد ظله 181
- 1 - نقل عبارت نجاشی در ترجمه ابن قولویه و در ترجمه ابن مسرور علی 183
- ج - اشاره به ادله اتحاد 183
- اشاره 183
- 2 - قرائن اتحاد ابن مسرور و ابن قولویه 185
- قرینه اول: 185
- 1 - حسین بن محمد بن عامر 186
- 2 - محمد بن عبد الله بن جعفر حمیری 188
- 3 - پدر ابن مسرور 188
- 4 - قاسم بن محمد بن علی بن ابراهیم همدانی 188
- 5 - حسن بن عبد الله بن محمد بن عیسی 189
- قرینه دوم: 190
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 191
- اشاره 191
- 2 - فرمایش مرحوم شهید اول در دروس: 192
- 3 - نقد استاد مد ظله: 192
- اشاره 192
- الف) یادآوری مسئله تنزیل مرتد به منزله میّت: 192
- 1 - اشاره ای به نظر مشهور و نظر شهید در مورد کاشفیت و ناقلیت بقاء بر ارتداد: 193
- 3 - فرمایش صاحب جواهر و تأیید آن توسط استاد مد ظله: 194
- 2 - نظر صاحب شرایع در مورد حکم مهر المثل بنا بر مبنای مشهور: 194
- الف) پرداخت مهر المثل مبتنی بر بینونت حقیقی زوجین است: 195
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 195
- اشاره 195
- ب) بررسی مفاد روایت أبو بکر حضرمی: 196
- 1 - متن روایت بنا بر نقل کافی و توضیحی درباره آن: 196
- 2 - احتمالات سه گانه درباره نحوه بینونت بنا بر نقل کافی: 196
- 3 - متن روایت بنا بر نقل صدوق و شیخ: 197
- 4 - اختلاف متن کافی با تهذیب و فقیه و سبب آن: 198
- 5 - توجیه روایت بنا بر نقل صدوق و شیخ: 199
- اشاره 200
- مسئله ششم از مسائل اختلاف زوج و زوجه در اسلام و کفر 200
- خلاصۀ درس این جلسه: 200
- اشاره 201
- اشاره 202
- اما بنا بر کشف که صاحب جواهر طبق کشف مسئله را تمام کرده است حکم مسئله چیست؟ 202
- فرمایش صاحب جواهر در مقام 202
- مناقشه در کلام صاحب جواهر قدس سرّه 202
- توجیه کلام صاحب جواهر و نقد آن 203
- الف) ادامه بررسی حکم ازدواج وثنی تازه مسلمان با خواهر زوجه سابق یا خامسه: 204
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 204
- اشاره 204
- 3 - نقد استاد مد ظله: 205
- 2 - توضیح بیشتر استاد مد ظله: 205
- 1 - کلام صاحب جواهر: 205
- 4 - عدم جریان استصحاب استدامه کفر از نظر صاحب جواهر و توجیهی برای آن: 206
- 5 - نقد استاد مد ظله: 206
- 6 - طرح یک اشکال: 206
- ب) بررسی حکم ازدواج شوهر غیر مسلمان وثنیه ای که اسلام آورده، با خواهر زوجه اش در ایام عده او: 207
- 1 - متن شرایع: 207
- 7 - پاسخ اشکال توسط صاحب جواهر و تأیید استاد مد ظله: 207
- 2 - توضیح: 208
- خلاصۀ درس این جلسه: 208
- اشاره 208
- اشاره 209
- اشاره به عدم جریان اصاله السلامه در مقام 209
- ادامه بررسی جریان استصحاب استقبالی در مسئله 209
- بیان عدم جریان اصاله الاحتیاط در مقام 209
- اشاره به یکی از خصوصیات دخالت در مطلوبیت و عدم آن 210
- بیان مختار و تجدید نظر در مسئله 210
- بررسی حکم ازدواج کافر با خواهرزنش بعد از اسلام زنش 210
- خلاصۀ درس این جلسه: 211
- اشاره 211
- الف - بررسی مسئله هفتم حکم مردی که بعد از اسلام مرتد شده که گاه زن کافر در عده مسلمان شده و گاه مسلمان نشده 211
- 2 - توضیح مسئله و بیان صاحب جواهر رحمه الله در فرض اول مسئله 212
- 1 - متن مسئله: 212
- 3 - نقد استاد - مد ظله - بر کلام صاحب جواهر رحمه الله 212
- 2 - روایت منصور بن حازم 213
- ب - مروری بر روایات مسئله 213
- 3 - روایت محمد بن مسلم 213
- 1 - روایت سکونی: 213
- 1 - کلام صاحب جواهر رحمه الله 214
- ج - بررسی فرض دوم مسئله هفتم 214
- 4 - نگاه کلی به روایات و بررسی حکم مسئله 214
- 2 - بررسی کلام صاحب جواهر رحمه الله توسط استاد - مد ظله -: 215
- اشاره 215
- خلاصۀ درس این جلسه: 215
- 3 - مراعی بودن عقد در عده: 216
- 1 - به نحو کشف: 216
- 2 - به نحو نقل: 216
- الف) احتمالاتی که در کیفیت انفساخ عقد مطرح شده است. 216
- 2 - بیان روایت 217
- 1 - متن روایت محمد بن مسلم (مرسله ابن ابی عمیر) 217
- ب) بررسی روایت 217
- ج) بررسی حکم عقد وثنی که اسلام بیاورد و در زمان عده وثنیه، مرتد شود. 218
- د) بررسی حکم عقد وثنیه ای که مسلمان شود و زوج مرتد گردد. 219
- اشاره 220
- الف) بررسی جواز اختیار زن بعد از فوت او 221
- اشاره 221
- 1 - اشکال مقدر حکم به جواز اختیار 221
- خلاصۀ درس این جلسه: 221
- 3 - شبهه موجود در شمول ادله اختیار نسبت به زن فوت شده 222
- 4 - جواب صاحب جواهر از شبهه مذکور (با توضیح استاد (مد ظله)) 222
- 2 - جواب محقق از اشکال 222
- 7 - بیان جریان استصحاب تعلیقی در موارد عدم اختیار قبل از فوت 223
- 5 - اشکال اول بر کلام صاحب جواهر 223
- 6 - اشکال دوم بر کلام جواهر 223
- 8 - اشاره به حکومت استصحاب تعلیقی بر استصحاب تنجیزی محتمل در موارد آن 223
- ب) حکم فوت زوج قبل از اختیار زن های فوت شده 224
- اقوال در مسئله 225
- حکم وثنی و وثنیّه ای که مسلمان شده اند و عدد زن ها بیشتر از مقداری است که شرع اسلام صحیح می داند 225
- خلاصۀ درس این جلسه: 225
- اشاره 225
- اشاره 225
- مناقشه در کلام صاحب جواهر 228
- تصویر زوجیت مبهم 228
- اشاره 229
- الف) اجرای قرعه برای تعیین زن ها در فرض موت زوج و زوجات 229
- خلاصۀ درس این جلسه: 229
- متن شرایع: 230
- 2 - اشکال دوم اینکه: اصولاً قاعده «القرعه لکل امر مشکل» در جایی جاری می شود که راه حل دیگری برای حل مشکل به غیر از اجرای قرعه نباشد. 230
- 2 - اشکال استاد مد ظله به راه حل فوق 231
- اشاره 231
- 1 - بیان راه حلی ابتدایی برای حل مسئله 231
- 3 - راه حل استاد مد ظله برای رفع اشکال با تمسک به قاعده قرعه و عدم جواز تنصیف 232
- الف: تذکری راجع به مسئله قبل 233
- اشاره 233
- خلاصۀ درس این جلسه: 233
- ب: اعتداد تمامی زن ها در صورت فوت زوج قبل از اختیار 234
- 1 - لزوم احتیاط در اطراف علم اجمالی و اشکال استاد بر این بیان: 235
- 5 - بیانی از استاد برای لزوم اعتداد همگی با توجه به مبنای زوجیت لا بعین 236
- 3 - لزوم احتیاط با تمسک به اصاله الاحتیاط در باب فروج و اشکال استاد بر این بیان 236
- 2 - لزوم احتیاط با تمسک به استصحاب بقاء زوجیت و اشکال استاد بر این بیان 236
- 4 - بیانی از استاد برای لزوم احتیاط با تحفظ بر مبنای محقق رحمه الله و صاحب جواهر رحمه الله 236
- اشاره 237
- مقتضای اصل تکلیفی و اصل وضعی در کلمات فقهاء در مقام 237
- اشاره 237
- خلاصۀ درس این جلسه: 237
- مناقشه در بیان متقدم 238
- مقایسه دو فتوای محقق حلی قدس سرّه در مقام 239
- اشاره 239
- جریان اصل محکوم با اصل حاکم، طبق تحقیق و ادامه بحث 239
- مبدأ عدّه انفساخ 240
- حکم نفقه 241
- خلاصۀ درس این جلسه: 242
- کلام محقق: 242
- بررسی حکم نفقه زن در صورت اسلام آوردن 242
- اشاره 242
- اشکال صاحب جواهر بر محقق 243
- اشکال استاد (مد ظله) بر جواهر رحمه الله 243
- اشاره 243
- بررسی اصولی تقدم لا ضرر و لا حرج بر احتیاط 244
- بررسی حکم مسئله نفقه زنان زائد بر چهار توسط استاد (مد ظله) 244
- نظر مرحوم آقای آخوند رحمه الله در مسئله 244
- بررسی حکم عدم کفائت توسط استاد (مد ظله) 244
- اشاره 245
- اشکال استاد (مد ظله) بر مرحوم آخوند رحمه الله 245
- اشاره 246
- اشکال اول بر جریان قاعده لا ضرر در مورد بحث 246
- جواب از اشکال مذکور 246
- خلاصۀ درس این جلسه: 246
- اشکال دوم بر جریان لا ضرر 246
- اشاره 247
- کلام محقق: 247
- بررسی حکم نفقه در صورت اسلام مرد و عدم اسلام زن 247
- تأمل صاحب جواهر در کلام محقق 247
- اشاره 247
- بررسی اشکال مذکور 247
- احتمالات کلام صاحب جواهر در صورت شک در تمکین معتبر در وجوب نفقه 248
- نظر استاد (مد ظله) 248
- فروع موجود در مسئله 248
- فرع دوم: اختلاف زن و مرد در متقارن بودن یا نبودن اسلام آن ها 249
- نظر استاد (مد ظله) در مسئله 249
- فرع اول: اختلاف زن و مرد در اسلام آوردن مرد، قبل از دخول یا بعد از دخول 249
- نظر استاد (مد ظله) 249
- فرع سوم: اختلاف زن و مرد در فاصله بین اسلام آوردن ها 250
- اشکال صاحب جواهر بر محقق رحمه الله 250
- فرع چهارم: نحوه تقسیم ارث در صورت فوت زوج قبل از اختیار 250
- فرع پنجم: تقسیم ارث در صورت وارث نبودن بعضی از زن های بیش از حد نصاب 251
1- (1) - که مسلمان شده و شوهرش کتابی است.
اجماع در کلامشان تعبیر مطلقی است مثل سید مرتضی و قطب راوندی و عده ای با تصریح به عدم فرق، ادعای اجماع یا نفی خلاف کرده اند مثل تذکره، جامع المقاصد و مفاتیح فیض که اینها ادعای نفی خلاف کرده اند و در مسالک و انوار الفقاهه دعوای اجماع شده است. در کفایه سبزواری نیز تعبیر لا اعرف فیه خلافاً آمده است.
ولی آنچه مورد تعجب می شود کلام شیخ طوسی در خلاف است. ایشان فرموده: اگر یکی از زوجین (چه مرد و چه زن) قبل از دخول مسلمان شدند به نفس اسلام عقد منفسخ می شود و دلیل آن را اجماع الفرقه ذکر کرده اند. این مطلب حتی یک موافق ندارد و خود شیخ در مبسوط می گوید: اگر مرد مسلمان شد و زن او کتابی بود عقد باقی است و بین دخول و غیر دخول فرقی نیست. این اشتباهی است که در خلاف صورت گرفته و ما محملی برای آن پیدا نکردیم.
دلیل اینکه اسلام مرد منشأ بقاء عقد می شود را ان شاء الله در جلسه آینده بحث می کنیم.
«* و السلام *»
1382/10/17 چهارشنبه درس شمارۀ (598) کتاب النکاح/سال ششم
اشاره
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
خلاصۀ درس این جلسه:
در این جلسه، بحث نکاح مرد مسلمان با زن کتابیه را آغاز کرده و ضمن نقل روایات مربوطه، از جمله روایت عبد الله بن سنان و روایت یونس، نظر استاد مد ظله را تبیین خواهیم نمود.