نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 18 صفحه 68

اقوال موجود در مسئله

در ایضاح الفوائد فرموده که؛ سه قول در مسئله در بین طائفه امامیه مطرح است که عبارتند از:

قول اول: تمکن از نفقه شرط صحت عقد است.

قول دوم: تمکن از نفقه شرط صحت عقد نیست بلکه شرط لزوم است؛ یعنی اگر زن متوجه عدم تمکن مرد شد می تواند عقد را به هم بزند.

قول سوم: نه شرط صحت عقد است و نه شرط لزوم، بلکه عقد بدون تمکن هم حکم به صحت و لزوم آن می شود. البته بعضی ها با ارجاع قول اول به قول دوم، مسئله را دارای دو قول دانسته اند.

کلمات فقهاء در مسئله

با مراجعه به کلمات کسانی که قول اول به آنها نسبت داده شده است که عبارتند از: شیخ مفید در مقنعه، شیخ طوسی در خلاف و مبسوط، ابن ادریس در سرائر، یحیی بن سعید در جامع و علامه در تذکره، معلوم می شود که این نسبت صحیح نیست، برای روشن شدن مقصود آنها، عبارات بعضی از این فقهاء را می خوانیم.

کلام شیخ مفید در مقنعه

شیخ مفید در مقنعه در باب «الکفاءه فی النکاح» می فرماید: و المسلمون الاحرار یتکافئون فی الاسلام و الحریه فی النکاح و ان تفاضلوا فی الشرف بالانساب، کما یتکافئون فی

الدماء و القصاص، فالمسلم اذا کان واجدا طولا للانفاق بحسب الحاجه علی الازواج مستطیعا للنکاح) در این «مستطیعا للنکاح» دو احتمال هست؛ یکی اینکه یعنی توان تهیه مهریه را داشته باشد، و دیگر اینکه مقصود از نکاح، عقد نکاح نباشد، بلکه فعل و مباشرت باشد (مأمونا علی الانفس و الاموال) یعنی این ازدواج برای او یا دیگران منشأ خطر نباشد (و لم تکن به آفه فی عقله و لا سفه فی الرأی، فهو کفو فی النکاح).