نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 10

شده است.

2 - بر فرض پذیرش عدم زوجه بودن متمتع بها، از آنجا که حصر در آیه مؤمنون عقلی نیست - همچنان که آقایان فقهاء در مثل لا یضرّ الصائم اذا اجتنب اربع خصال می گویند مانعی از ثبوت خامس به وسیله ادله وجود ندارد زیرا حصر عقلی نمی باشد تا نتوان از آن تجاوز نمود - می توان گفت که ممکن است به وسیله آیه ای دیگر از قرآن - آیه استمتاع - یا سنت قائل شد که زن متعه شده هم حکم زوجه را در صحت نکاح دارد. به بیان دیگر به وسیله قرینه ای از ظهور اولیه آیه مؤمنون که فقط شامل زوجه و ملک یمین می شد رفع ید می نماییم و آن قرینه این است که آیه در صدد بیان حکم متعارف است که آن هم فقط زوجه در عقد دائم و ملک یمین می باشد و موارد غیر متعارف مثل عقد منقطع یا تحلیل - همچنان که خاصه معتقد هستند - را بیان ننموده و ما بیان حکم آنها را به وسیله آیات و روایات دیگر می فهمیم.

نتیجه می گیریم که بعد از ثبوت حلیت نکاح موقت به وسیله آیه استمتاع، جمع بین آیه استمتاع و آیه سوره مؤمنون به یکی از از دو راه ممکن است:

1 - قائل به تخصیص آیه مؤمنون به وسیله آیه استمتاع شویم. 2 - قائل شویم که تخصیص در کار نیست و تخصص است ولی آیه مؤمنون در صدد بیان حکم متعارف بوده است و حکم نکاح موقت به وسیله ادله دیگر بیان شده است.

ب - بررسی مشروعیت نکاح موقت به وسیله روایات

اشاره

از نظر روایات به طور مستفیض - به گونه ای که احدی از عامه و خاصه آن را انکار نکرده باشد - مسلم است که منشأ تحریم متعه، قول عمر است که گفته است: متعتان کانتا فی زمن النبی و انا احرمهما و اعاقب علیهما و در بعضی نقل ها دارد که فلا اوتی برجل تزوج امرأه الی اجل الا رجمته(1)

عمر با این کلام اعتراف نموده است که متعه در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حلیت داشته است مسلمین هم بر این حلیت اتفاق نظر دارند، اهل سنت روایات زیادی از بزرگان صحابه مثل جابر بن عبد الله، عبد الله بن مسعود، عبد الله بن عباس، عمران بن حصین، ابو سعید خدری، زید بن ثابت و... نقل کرده اند که متعه در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و أبو بکر و مدتی از حکومت عمر حلال بوده است و بعدا عمر آن را تحریم نموده است.

لذا چون اصل حلیت متعه ثابت است بر قائلین به حرمت است که رافع این حکم را اثبات نمایند و بیان نمایند که متعه به طور موقت در زمان پیامبر حلال بوده و بعدا حرام شده است.