نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 111

کلامش را ناظر به مرحله حکم واقعی بدانیم باید ملتزم شویم که به نحو حکمت می باشد، یعنی وقتی قانونی می گذارند، رعایت مصالح نوعیه را کرده و حکم موارد نادر را حکمتاً به همان موارد غالب ملحق می سازند. بعضی از عبائر شیخ طوسی نیز همین مطلب را محتمل است. ولی در احتمال اول که همان بیان حکم ظاهری باشد می گوییم اگر اخلال به اجل شد باید چنین عقدی را به حسب ظاهر، دائمی حساب کنیم، البته حکم ظاهری در وقتی است که انسان قطع به خلاف نداشته باشد.

برای شفاف شدن بحث، این دو مرحله را به طور جداگانه بررسی می کنیم:

بررسی حکم ظاهری مسئله

حکم ظاهری مسئله روشن است اگر کسی در متن عقد «انکحت» یا «زوجت» و یا حتی «متعت» را - در صورتی که گفتیم این لفظ نیز صلاحیت برای عقد دائم دارد - به کار برد، یعنی الفاظی را که صلاحیت برای عقد دائم دارد در متن عقد آورد، ولی قید اجل را ذکر ننمود، به حسب ظاهر باید حکم به صحت عقد نموده و بگوییم عقد دائمی منعقد می شود.

به عبارت دیگر: حال که لفظ صلاحیت برای دائمی را دارد، اگر شک کنیم که آیا قصد غیر دائمی را داشته یا خیر؟ می گوییم: چون لفظ ظهور در دائمی دارد به حسب ظاهر، دائمی را قصد نموده است.

بررسی حکم واقعی مسئله

اشاره

آنچه مورد بحث و کشمکش علمی بین آقایان واقع شده، بیان حکم واقعی مسئله است که آیا حکم واقعی مسئله، بطلان است؟ و یا باید حکم به صحت عقد نماییم؟ یا تفصیل قائل شویم؟

اشکالی در اینجا به چشم می خورد و آن اینکه چنین عقدی را نه می توان عقد انقطاعی دانست و نه می توان عقد دائمی تلقی نمود چرا؟ چون اگر بگوییم انقطاعی

می شود از آنجا که تنها قصد برای ثبوت عقد انقطاعی تمام العله نمی باشد بلکه احتیاج به ذکر اجل هم دارد، پس اینجا نمی توانیم بگوییم انقطاعی می شود چون اجل ذکر نشده است.