نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 141

درباره حد اقل نیز بسیاری گفته اند: محدودیتی برای آن نیست. بعضی تعبیر کرده اند: و لو لحظهً، برخی نیز گفته اند: گرچه مدتی باشد که امکان مباشرت در آن زمان وجود نداشته باشد.

تنها سه نفر در این مورد مخالفت کرده اند: صاحب ریاض گویا احتمال داده که اجماعی در مسئله باشد لذا فرموده: چنانچه اجماعی در مسئله نباشد می توان قائل شد که یک لحظه نیز برای تعیین اجل کافی است.

صاحب جواهر می فرماید: حد اقل اجل باید مقداری از زمان باشد که در آن امکان استمتاع و التذاذ جنسی وجود داشته باشد، گرچه ایشان نیز زمان لازم برای امکان مباشرت را بر خلاف بسیاری از متأخرین لازم ندانسته اند.

صاحب انوار الفقاهه نیز تعبیر می کند که باید مدت را مقداری قرار دهند که مالیت داشته باشد. البته ظاهر کلام ایشان این است که گویا همه موارد مالیت دارد، زیرا در هیچ صورت لغو نیست و کمترین زمان نیز موجب محرمیت و امثال این امور خواهد شد.

البته ممکن است ابتداءً همین طور به نظر آید که ایشان فرموده، لیکن می توان مثال هایی را در نظر گرفت که هیچ گونه مالیتی برای آن وجود نداشته باشد. مثلا کودکی که قابل تمتع نیست و فرزند عمه یا خاله انسان است که در اثر عقد، محرمیت جدیدی حاصل نمی گردد. بنابراین در چنین مواردی چنانچه زمان بسیار کم باشد، عقد از نظر ایشان صحیح نخواهد بود زیرا مالیتی نداشته و گویا عقد عقلایی نمی باشد.

«* و السلام *»

1383/9/9 دوشنبه درس شمارۀ (694) کتاب النکاح/سال هفتم

اشاره

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

خلاصۀ درس این جلسه: