نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 170

قول مشهور؛ جواز تأخیر

به نظر می رسد که مشهور قائل به عدم اعتبار اتصال اجل زوجیت (مُنشأ) به عقد (انشاء) می باشد، در بعضی عبارت ها به تأخیر زوجیت تصریح شده و بعضی دیگر، ظاهر در آن است، زیرا که ابتدا لفظ اجل زوجیت ذکر شده و سپس ضمیرها به آن برگشت می کند.

قائلین به اعتبار اتصال و عدم جواز تأخیر

چهار نفر از متقدمین فقهاء، با مشهور مخالفت کرده و قائل به عدم جواز تأخیر اجل زوجیت از زمان عقد شده اند؛ یکی صاحب ایضاح، و دوم صاحب مدارک در نهایه المرام، و سوم کاشف اللثام، و چهارم صاحب جواهر که نظر مختار نیز با نظر این بزرگان موافق است.

صاحب جواهر می فرماید که اگر زوجیت بالفعل باشد و در وقت عقد، زوجیت حاصل شده باشد، و اجل برای تأخیر استمتاع باشد، اشکالی در عقد وجود ندارد و اگر خود زوجیت مؤخر باشد، اشکال دارد.

صاحب کشف اللثام نیز با اینکه می گوید انفصال جایز است ولی از علتی که ذکر

کرده، معلوم می شود که همان مطلب صاحب جواهر را می گوید که تأخیر استمتاع اشکالی ندارد، ولی تأخیر زوجیت اشکال دارد، به خاطر اینکه می گوید که بعضی اشکال کرده اند و گفته اند که تأخیر زوجیت با تنجیز عقد منافات دارد، و سپس در پاسخ آن اشکال می گوید ما عقد را منجز می دانیم زیرا زوجیت بالفعل است و استمتاع متأخر است.

قول به تردید

بعضی مانند سبزواری در کفایه و مرحوم مجلسی در مرآه العقول دو قول در مسئله را ذکر کرده، ولی هیچ کدام از دو قول را ترجیح نداده اند.

بررسی فروعات مسئله انفصال اجل بنا بر مختار مشهور و ادله آنها