نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 175

در موافقت با مرحوم ابن ادریس در این نظریه، کسی را پیدا نکردیم. البته کلام مرحوم مجلسی در مرأه العقول می تواند مشعر به موافقت با مرحوم ابن ادریس باشد. ایشان می فرماید: و لو شرط اجلاً مطلقا کشهر، فی صحه العقد و حمله علی الاتصال و بطلانه قولان و الأولون استدلوا بهذا الخبر (خبر بکار) إذ المفروض وقوع المطالبه بعد الشهر لکن فیه ان نفی السبیل یمکن ان یکون لبطلان العقد لا لمضی المده و القول بالبطلان لابن ادریس محتجاً بالجهاله(2) ، که از این نحوه بیان مطلب (ذکر دلیل قائلین به انصراف و مناقشه در آن و ذکر دلیل بطلان و عدم مناقشه در آن) احتمال موافقت با کلام مرحوم ابن ادریس استفاده می شود. البته در کشف اللثام می فرماید: و حکم الشیخ و جماعه بالبطلان للابهام(3). البته این نسبت کاشف اللثام به مرحوم شیخ صحیح نیست، زیرا مرحوم شیخ در عبارت های مختلف خود به خلاف آن تصریح نموده است(4).

3 - نظریه استاد مد ظله

مطلبی که مشهور می فرمایند (انصراف اطلاق مبدأ اجل به اتصال) کلامی صحیح می باشد که دقت در مشابهات آن در عقود دارای اجل که اجل آنها به صورت مطلق در عقد آورده شود (به خاطر آنکه اطلاق اجل انصراف به اتصال پیدا می کند) تأیید مطلب مشهور را می رساند. همچنین متفاهم عرفی در چنین مواردی انصراف اطلاق به اتصال به زمان عقد می باشد (حتی در اوامر نیز مطلب به همین گونه است، زیرا وقتی ظرف مُنشأ و وجوب متأخر باشد حتما قید آورده می شود

1- (1) - سلسله ینابیع الفقهیه، ج 19، ص 436، قال فیه: و قد روی انه اذا عقد علیها شهراً و لم یذکر الشهر بعینه کان له شهر من ذلک الوقت فاذا مضی علیها شهر ثم طالبها بعد ذلک بما عقد علیها لم یکن له علیها سبیل و الصحیح ترک هذه الروایه لان هذا اجل مجهول.
2- (2) - مرأه العقول، ج 20، ص 256.
3- (3) - کشف اللثام، ج 7، ص 282.
4- (4) - در پاورقی کشف اللثام برای مطلب شیخ به تهذیب، ج 7، ص 267، ذیل ح 1149 رجوع داده اند. شیخ در آنجا فرموده است: و متی تمتع بالمرأه شهراً غیر معین کان العقد باطلا یدل علی ذلک ما رواه.

ولی اگر قیدی در اصل امر آورده نشد و انشاء امر نیز رخ داد، مبدأ وجوب هم به دنبال آن و به صورت متصل به عقد خواهد بود و انشاء نکاح نیز مانند انشاء اوامر چنین ظهور عرفی غیر قابل انکاری دارد)

مضافاً بر اینکه اگر انصراف به اتصال را قبول نکنیم و موافق کلام مرحوم ابن ادریس مشی نماییم این اشکال وارد می شود که اگر در صیغه نکاح دائم نیز مبدأ به صورت مجمل آورده شود باید عقد به خاطر جهالت باطل گردد، در حالی که خود مرحوم ابن ادریس نیز به این بطلان قائل نیست.

4 - استدلال صاحب جواهر برای انصراف اطلاق به اتصال