نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 58

متی خالفت المرأه الرجل أو تأخرت عنه من جمله ما شرط علیها من الایام فان له ان یحبس مهرها بقدر ذلک.

بعد روایت عمر بن حنظله را نقل می کند: «عن ابی عبد الله علیه السلام قال قلت له: أتزوج المرأه شهراً فأحبس منها شیئاً؟ قال: نعم، خذ منها بقدر ما تخلفک...»(1)

17 - صاحب ریاض هم به عدم وجوب فوری دفع تمایل دارد.

18 - انوار الفقاهه صریحا حکم می کند که وجوب دفع نیست.

نظر استاد (دام ظله)

اشاره

احتمال دارد امثال کافی ابی الصلاح و مهذب ابن براج و شرایع و قواعد و تحریر که حکم به وجوب دفع تمام مهر کرده اند مرادشان این نباشد که در هر صورت باید مهر را دفع کند و بعد اگر زن تمکین نکرد مرد مهر را پس بگیرد، بلکه مراد همان معنای مقتضای معاوضه است که اگر طرف امتناع نداشته باشد دفع مهر واجب است. و بسیار بعید است که بگوییم اطلاق کلمات علماء صورت امتناع را نیز شامل می شود و نکاح متعه استثنایی از سایر معاوضات است که با علم به امتناع زن هم مرد باید مهریه را بدهد و وقتی امتناع حاصل شد پس بگیرد و این که بگوییم دفع مهریه وظیفه ای ظاهری است و لذا صورتی که می داند زن تمکین نخواهد کرد دفع مهریه واجب نیست، این نیز بعید است و ظاهر عبارات، بیان حکم واقعی است.

بنابراین از آنجا که ظاهر کلمات فقهاء بیان حکم واقعی است و از طرفی بسیار بعید

است که در صورت علم به امتناع از تمکین هم دفع مهریه واجب باشد و از سائر معاوضات استثناء شده باشد، مخصوصا با توجه به تشبیه متعه به اجاره در چندین روایت. لذا فرمایش ایشان را باید چنین معنی کرد که مانند سایر معاوضات دفع مهریه در نکاح متعه نیز واجب است و این مخصوص صورتی است که زن تمکین کند و این مطلب با توجه به فرمایش فقهاء در حق امتناع زن بدون قبض مهریه روشن تر می گردد. فقهاء می فرمایند زن می تواند تا مهر را نگرفته از تمکین امتناع کند، آیا این شامل صورتی که تهیه مهریه به مقدار مدت متعه وقت لازم دارد نیز می گردد؟ و زنی که می داند در وقت خودش مرد مهریه را می پردازد می تواند در تمام مدت عقد متعه به بهانه تحویل نگرفتن مهریه از تمکین امتناع ورزد؟ این بسیار بعید است و بناء عقلاء نیز بر چنین مطلبی نیست، بلی مواردی که اطمینان به وصول مهریه ندارد می تواند امتناع ورزد، وجوب دفع مهر برای مرد مانند وجوب تمکین برای زن است و هر کدام از طرفین وقتی اطمینان دارند که در صورت تسلیم، به عوض مقابل دست خواهند یافت واجب است تسلیم نمایند، پس وجوب تسلیم مهر بر تمکین زن متوقف نیست بلکه بر اطمینان به تسلیم متوقف است.