نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 80

دفاع از محقق کرکی

به نظر ما اینکه محقق کرکی در مورد اقوال فقهاء با قدری تردید می فرماید: من در کلام اصحاب این مسئله را ندیده ام ولی بعد می فرماید: باید تمام مهر داده شود سرّش این است که چون محقق کرکی در این مطلب، نوعی تفرد در فتوی احساس می نمود، لذا نمی خواسته با ضرس قاطع تعبیر کند ولی در عین حال فتوای خود را همان گونه که صاحب جواهر می فرماید و با همان استدلال جواهر ذکر فرموده است، پس از این ناحیه اشکالی بر محقق کرکی وارد نیست، ولی می توان به صورت دیگری اشکال نمود.

اشکال بر محقق کرکی

درباره اینکه محقق کرکی می فرماید من در کلام اصحاب، چیزی در خصوص این مسئله ندیده ام باید گفت: در کلام اصحاب صریحا یا لااقل ظاهرا ولی ظهوری قریب به تصریح به این مطلب به چشم می خورد. مثلا در جامع «یحیی بن سعید» می فرماید:

«ان وهب لها أیامها قبل الدخول فلها نصف المهر و لا تعتد و ان وهب لها أیامها بعد، فکمال المهر و تعتد»

که مسئله هبه مدت، قبل و بعد از دخول را مطرح نموده و بین آنها دو تفاوت قائل شده است، یکی در باب عده نگه داشتن و دیگری در باب مهریه، به این صورت که اگر هبه مدت قبل از دخول صورت گیرد اولاً عده ندارد و ثانیاً مهر هم تنصیف می شود. ولی اگر هبه مدت بعد از دخول صورت بپذیرد اولاً عده باید نگه دارد و ثانیاً مهریه به صورت کامل پرداخت می شود. کلام ایشان صریح در وجوب اداء تمام مهریه است.

بقیه آقایان به این صراحت بیان نکرده اند ولی ظاهر کلامشان آن هم ظهوری قریب به صراحت همین مطلب است، زیرا این دسته از آقایان بعد از آنکه حکم کرده اند که به وسیله عقد همه مهر را زن مالک می شود، فرموده اند: «ان فارقها قبل الدخول بها، رجع بنصف المهر» یعنی برای تنصیف مهر، فقط به قبل از دخول اقتصار کرده اند در حالی که اگر حکم قبل از دخول و بعد از دخول هیچ تفاوتی با هم نداشته باشد و در هر دو مهر نصف گردد دیگر وجهی برای این اقتصار نمی ماند. مفهوم داشتن قضیه شرطیه در موارد دیگر هر چند مورد تردید است، ولی در این گونه موارد که در مقام بیان حدود مسئله است ظهور قوی در مفهوم دارد. بنابراین از اینکه گفته اند: در هبه قبل از دخول مهر نصف می شود و راجع به هبه بعد از دخول سکوت کرده اند مفهوم گیری می شود که در هبه بعد از دخول، مهر نصف نمی شود و باید تماماً پرداخت شود، همان گونه که مقتضای قاعده هم چنین است.

به نظر ما نیز وجهی برای تنصیف مهریه وجود ندارد و اگر مرد بعد از دخول مدت را هبه کرد طبق قواعد باید تمام مهریه را پرداخت کند.

محاسبه نشدن ایام حیض