نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 19 صفحه 81

اشاره

آقایان گفته اند: اگر بعد از دخول، زن تمام مدت را تمکین نمود و یا مرد مدت را هبه کرد که هبه مدت هم در حکم تمکین است مرد باید تمام مهر را پرداخت کند ولی اگر زن مقداری از مدت را تخلف نمود به هر مقدار که تخلف نماید از مهریه کسر می شود. به این مطلب در دو روایت استثناء زده شده است به این معنی که تمکین نکردن زن در خصوص أیام حیض از حکم تخلف که کسر نمودن از مهریه به مقدار تخلف می باشد استثناء شده است و لذا طبق این دو روایت نباید به مقدار ایام حیض از مهریه چیزی کسر گردد بلکه باید مهریه نسبت به غیر ایام حیض تقسیط شود. به نظر ما، هر دو روایت صحیح السند می باشد.

اینک این دو روایت را ملاحظه می کنیم:

الف) صحیحه عمر بن حنظله

«محمد بن علی بن الحسین باسناده عن صفوان بن یحیی عن عمر بن حنظله قال: قلت لأبی عبد الله علیه السلام: أتزوج المرأه شهرا بشیءٍ مسمی فتأتی بعض الشهر و لا تفی ببعض؟ قال: یحبس عنها من صداقها مقدار ما احتسبت عنک الّا ایام حیضها فانها لها»(1)

ب) صحیحه اسحاق بن عمار

محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن أبیه عن ابن ابی عمیر عن اسحاق بن عمار قال:

قلت لأبی الحسن علیه السلام: یتزوج المرأه متعه، تشترط له ان تأتیه کل یوم حتی توفیه شرطه، او یشترط ایاما معلومه تأتیه، فتعذر به فلا تأتیه علی ما شرطه علیها، فهل یصلح له أن یحاسبها علی ما لم تأته من الایام فیحبس عنها بحساب ذلک؟ قال: نعم، ینظر الی ما قطعت من الشرط فیحبس عنها من مهرها مقدار ما لم تف له ما خلا ایام الطمث فانها لها و لا یکون لها الا ما احل له فرجها»(2)

صاحب جواهر درباره این دو روایت مطلبی فرموده است که درست است.

ایشان می فرماید: روایت معیار در تقسیط مهر را ایام تمکن مباشرت قرار داده است، معلوم می شود که سایر تمتعات غیر مباشرتی در مهریه محاسبه نمی شود و در نتیجه در ایام حیض هر چند تمتع غیر مباشرتی جایز است ولی اگر زن برای این تمتعات خود را در ایام حیض در اختیار شوهر نگذارد و امتناع ورزد، تخلف حساب نمی شود و از مهر چیزی کسر نمی شود، همان طور که ایام حیض اگر اصلا نزد شوهر نرود، امتناع از تمکین حساب نمی شود و در ایام تمکن از مباشرت هم، به هر میزان که از مباشرت تخلف نماید، از مهر کسر می شود. ولی اگر از سایر تمتعات امتناع ورزد چیزی کسر نمی شود.(3)