نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 21 صفحه 148

چنین استظهاری از این دو روایت دو اشکال دارد که عبارتند از:

اشکال اول: اگر بنت مهیره موضوع عقد نباشد با این جمله امام که می فرماید:

«تردی الیه التی سمیت له بمهر آخر» و ظهورش در لزوم رد بنت مهیره به مرد دارد، منافات خواهد داشت؛ چون اگر عقد نشده باشد و زن او نباشد لزوم رد به او وجهی ندارد، پس معلوم می شود که عقد بر او واقع شده است نه بر بنت امه.

اشکال دوم: در روایت دومی محمد بن مسلم صریحا و در روایت اولی او هم به احتمال زیاد، بنت مهیره و بنت امه دختران شخص ولی هستند و وجود چنین

نسبتی بین آنها - اگر چنانچه عقد بر روی بنت امه مدخوله واقع شده باشد نه روی بنت مهیره - اقتضاء می کند که قیودی را برای رد بنت مهیره به او بزند از قبیل اینکه عقد بنت امه شده باشد و عده او هم تمام شده باشد، بعد بنت مهیره را برای او عقد کنند و اینکه بدون ذکر اینها و ابتداءً می فرماید «ترد الیه» که ظاهرش این است که همین حالا واجب است رد بنت مهیره به او، این ظهور قوی دارد در اینکه عقد بر بنت مهیره واقع شده است و زوجه اش را می خواهند به نزدش بفرستند.

و باز احتمال قوی دارد که مورد سؤال محمد بن مسلم در این دو روایت همانی باشد که حضرت علی علیه السلام در آن قضاوت کرده بوده است و صاحب «جامع الاحادیث» بخشی از آن را از «مقنع» صدوق نقل نموده، ولی صدرش را از مقنع نقل نکرده است، اگر چه تمام این روایت را حسین بن سعید به سند صحیح از حلبی آورده است و ایشان هم در «جامع الاحادیث» بخش صدرش را که از «مقنع» نیاورده است - با قدری تفاوت - آورده است و بقیه اش را با «و ذکر نحوه» یعنی؛ و در ادامه مثل آنچه از مقنع نقل کردیم فرموده است، آورده است و آن روایت این است:

«المقنع»: «و اذا أتی الرجل قوما فخطب الیهم و قال أنا فلان بن فلان من بنی فلان، فوجد علی غیر ذلک: اما دعی و اما عبد لقوم - تا اینجا در «مقنع» هست و ادامه اش را در «جامع الاحادیث در ذیل حدیث دوم که ذکرش گذشت این طور آورده است که - فان علیها علیه السلام قضی فی رجل له ابنتان احداهما لمهیره و الاخری لأم ولد فزوج ابنه المهیره حتی اذا کان لیله البناء، ادخل علیه ابنه أم الولد فوقع علیها: «انها ترد علیه امرأته التی تزوج و ترد هذه علی أبیها و یکون مهرها علی أبیها». و دلالت این روایت بر اینکه بنت مهیره مورد عقد بوده است نه بنت امه روشن است.

اشکال بر جواهر نسبت به روایت دوم