نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 21 صفحه 170

شهید ثانی، در توجیه کلام سید مرتضی گفته است: از آنجایی که سید مرتضی قائل به الفاظ عام نیست و لذا به نظر او به این آیات نمی توان تمسک نمود.

اشکال: این نسبت با تمسک فراوان ایشان به عمومات آیات نمی سازد و لذا عده ای مثل صاحبان ریاض و جواهر در جواب شهید ثانی گفته اند که: سید مرتضی و لو اینکه از نظر وضع لغوی قائل به الفاظ عام نباشد، ولی به حسب شرع وجود الفاظ عموم را قبول دارد. علاوه بر اینکه ایشان قائل به مطلقات است؛ یعنی ممکن است که ایشان وضع لفظ برای عموم را انکار کند و بگوید که شرع هم تصرفی در این جهت نکرده است، ولی اطلاقاتی که در مقام بیان باشند را ایشان قبول دارد و به طور فراوان به آنها تمسک کرده است، از جمله در همین جا برای عدم حد برای اقل به اطلاق آیه تمسک نموده است.

نتیجه گیری: سید مرتضی با توجه به یکی از توجیهاتی که ذکر شد، آیات قرآنی مورد بحث را معارض با مختار خود ندیده است.

بحث سوم: مقدار مهر السنه

اگر چه ما مهر السنه را مستحب می دانیم، لکن با توجه به اینکه در بعضی از موارد حکم وجوبی به آن تعلق گرفته است مثل اینکه در جایی که تعیین مهریه به زن سپرده می شود، در این صورت زن حق ندارد که بیش از مهر السنه را تعیین کند و اگر هم تعیین کند، مقدار زیادی اش نافذ نیست و همین طور در جایی که اصلا مهری تعیین نشده است، مهرالمثلی که بیش از مهر السنه نباشد، به عنوان مهر قرار می گیرد، لذا با اینکه بنای بحث از مستحبات را نداریم، در اینجا با توجه به اینکه در روایات آن تعبیراتی هست که فهمیدن آنها مشکل است، قدری از آن بحث می کنیم:

قبل از بحث از روایتی که تعابیر وارده در آن مورد بحث قرار گرفته است، چند روایت را در این باره متذکر می شویم که در دلالتشان بر پانصد درهم بودن مهر السنه تردید نیست و بعضی تعابیر هم در آنها هست که در طی بررسی روایت خثعمی روشن می شوند:

1 - صحیحه معاویه بن وهب قال: سمعت ابا عبد الله علیه السلام یقول: ساق رسول الله صلی الله علیه و آله الی أزواجه اثنتی عشره أوقیه و نشّا و الأوقیه اربعون درهما و النشّ نصف الاوقیه عشرون درهما، فکان ذلک خمسمائه درهم، قلت: بوزننا؟ قال: نعم.(1)

2 - الشیخ المفید فی رساله المتعه: و الحدیث الذی روی عن الصادق علیه السلام أنه قال: ما تزوج رسول الله صلی الله علیه و آله واحده من نسائه و لا زوج واحده من نسائه علی أکثر من اثنتی عشره أوقیه و نش، الاوقیه اربعون درهما و النش نصف الاوقیه عشرون درهما فکان ذلک

خمسمائه درهم بوزننا. فهو صحیح و اعتقادنا علی هذا و به نأخذ.(1)