نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 116

1- 1) - این بحث در کتب فقها معنون است که آیا صیغۀ عقد فقط با امثال زوجت و انکحت صحیح است و یا با صیغۀ وهبت نیز صحیح است.
2- 2) - این روایت می گوید برای پیامبر صلی الله علیه و آله محدودیتی در ازدواج وجود ندارد و این مطلب با آنچه که در آیۀ قرآن هست که تعداد زوجات پیامبر محدود به تسع است، منافات ندارد. چون بیش از تسع، در صورت جمع بین زوجات جایز نیست امّا در صورت طلاق یا فسخ یا انفساخ مادامی که جمعاً به تسع نرسد، محدودیتی وجود ندارد.
3- 3) - جامع الاحادیث الشیعه 25: 178، الباب 46 من ابواب التزویج، الحدیث 1.

نداشته و دربارۀ بود و نبود مهر برای پیامبر صلی الله علیه و آله و دیگران است.

در این باب از این گونه روایات با سند صحیح و بعضاً غیر صحیح فراوان است که نیاز به نقل و بحث ندارد.

اشکال دوم:

در تعدادی از روایات مورد استدلال ذیلی وجود که با اختصاص نکاح هبه ای به پیامبر صلی الله علیه و آله سازگاری ندارد. چون در روایات معتبر صحیحی که بعداً می آید وارد شده که بدون پرداخت شیء هم، دخول اشکال ندارد و این معنا با ذیل آن روایات منافات دارد و جمع بین این دو دسته روایات، مفاد روایات را عدم کراهت چنین ازدواجی برای آن حضرت و کراهت آن برای دیگران مگر اینکه قبل از دخول چیزی به زن بدهند قرار می دهد و بنابراین، روایات دلالت بر اختصاص پیامبر صلی الله علیه و آله به نکاح بالهبه به نحو جواز بالمعنی الاخص می کند نه جواز بالمعنی الاعم که شامل کراهت نیز می شود. و لذا به این روایات برای مورد بحث نمی توان استدلال نمود علاوه بر اینکه اصل اختصاص نکاح بدون مهر برای پیامبر صلی الله علیه و آله نیز زیر سؤال می رود. برای نمونه یکی از آن روایات را ذکر می کنیم:

صحیحه حلبی قال: سألت ابا عبد الله علیه السلام عن المرأه تهب نفسها للرجل ینکحها بغیر مهر؟ فقال: «انما کان هذا للنبی صلی الله علیه و آله و اما لغیره فلا یصلح هذا حتی یعوضها شیئا یقدّم الیها قبل ان یدخل بها، قلّ او کثر و لو ثوب او درهم» و قال «یجزئ الدرهم» (1)

دفع اشکال:

در اینجا با توجه به ظهور قوی صدر روایت هم از حیث عبارت «انما کان هذا للنبی» و هم از این حیث که روایت ناظر به آیۀ جواز هبه است که در آن عبارت «خالصه لک من دون المؤمنین» ظهور قوی در اختصاص جواز اهل حبه برای پیامبر صلی الله علیه و آله و عدم جواز برای دیگران دارد، ذیل در روایت را باید به یکی از دو نحو معنا نمود: اول اینکه بگوییم که یعنی هبه غیر معوضه از اختصاصات آن حضرت و اما برای دیگران فلا یصلح هذا حتی یعوضها شیئاً -البته این احتمال را از کسی ندیده و نشنیده ام -دوم اینکه مقصود این باشد که، با توجه به عدم جواز هبه برای دیگران (که در صدر روایت آمده است)، حالا که می خواهد ازدواج را انجام دهد و