نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 124

بنابراین به این صورت می توان بین روایاتی که مهر را موجب تحلیل قرار داده و روایاتی که عقد را موجب تحلیل قرار داده و روایاتی که می گوید اگر مباشرت نشد مهر ندارد، جمع نمود. طریق دیگری نیز قبلاً برای جمع بین روایات گفتیم (احتمال

اول) و آن اینکه به حسب نوع تا مهر نباشد، عقدی محقق نمی شود و عقد هم که محقق نشد، حلیتی در کار نیست، لذا عقد علت متصله و بدون واسطۀ، تحلیل است و مهر علت با واسطه است. خلاصه جمعاً بین الادله می توان به روایت منصور بن حازم اخذ نمود.

نتیجه اینکه از موثقه منصور بن حازم استفاده می شود که در صورت عدم ذکر مهر، قبل از دخول، صداقی به عهدۀ زوج نیست. و امّا صورت ذکر عدم مهر و تصریح به آن، چنانچه اطلاق روایت منصور بن حازم آن را شامل نشود می توان از راه اولویت گفت وقتی در صورت عدم ذکر مهر و سکوت، مهری به گردن زوج نبود، پس به اولویت عرفیه استفاده می شود. در صورت توافق طرفین بر عدم مهر و اسقاط آن تصریح به عدم مهر، به طریق اولی باید تا مادامی که دخول نشده است مهری بر گردن زوج نباشد خلاصه یا با اطلاق و یا با اولویت این مسأله استفاده می شود. این مسأله ظاهراً روشن است و مشهور هم به همین قائل هستند که دخول برای ثبوت مهر المثل شرط است.

البته روایات دیگری نیز در مسأله هست که دلالت آنها بر مطلب ناتمام است:

1- صحیحۀ حلبی قال سألته عن رجل تزوج امرأه فدخل بها و لم یفرض لها مهراً ثم طلقها فقال لها مهر مثل مهر نسائها و یمتعها: البته قید دخول در این روایت در کلام سائل است و لذا نمی توان به آن استدلال نمود نظیر آنچه دربارۀ حدیث عبد الرحمن بن ابی عبد الله گفته شد.

2 -دعائم الاسلام من جعفر بن محمد انه قال فی رجل تزوج امرأه و لم یفرض لها صداقاً فمات عنها او طلقها قبل لن یدخل بها قال ان طلقها فلیس لها صداق و لها المتعه و لا عده علیها و ان مات قبل ان یدخل بها فلا مهر لها و هی ترثه و یرثها و علیها العده و ان کان قد فرض لها صداقاً ثم طلقها قبل ان یدخل بها فلها نصف الصداق و ان مات عنها أو ماتت عنه فلها الصداق کاملاً. چون در فرض این روایت زن مدخوله نیست لذا در صورت

طلاق عده ندارد امّا در صورت موت عدۀ وفات دارد. و نیز در صورت طلاق به نحو لزوم متعه دارد چنانچه در آیۀ قرآن هم آمده است امّا در صورت موت لااقل به صورت الزام متعه ندارد چون روایت در صورت طلاق متعه را ذکر کرده امّا در صورت طلاق متعه را ذکر کرده امّا در صورت موت اسمی از آن نمی برد.

در دلالت این روایت نیز ممکن است کسی مناقشه کند (چنانچه قبلاً نیز عرض کرده ایم) که شاید مهر با اصل عقد بیاید و ربطی به دخول نداشته باشد و طلاق یا موت مسقط آن باشد.

اشتراط مهر المثل به عدم ازدیاد آن از مهر السنه

اقوال در مسأله: