نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 145

1- صحیحه فضیل بن یسار:

الحسن بن محبوب عن جمیل بن صالح عن الفضیل بن یسار: قال: سألت ابا عبد الله علیه السلام عن رجل قال لامرأته قل جعلت الخیار الیک فاختارت نفسها قبل ان تقوم؟ قال: «یجوز ذلک علیه» فقلت: فلها متعه؟ قال: «نعم»، قلت فلها میراث ان مات الزوج قبل ان تنقضی عدتها؟ قال: «نعم و ان ماتت هی ورثها الزوج» (1).

دلالت روایت: با توجه به فرض عده در ذیل روایت، صورت مدخوله بودن زن حتما مشمول حکم به متعه است و نمی توان گفت که مورد سؤال در ذیل روایت

غیر از مورد سؤال در صدر است؛ چرا که همه ضمائر به او برمی گردد.

لازم به تذکر است که نمی توانیم متعه را به معنای مهر بگیریم و در هر جا که به طور مطلق تعبیر به متعه شده باشد، مراد همین متعه مصطلح است و مراد مهر نیست. تا ناچار نباشیم نمی توانیم متعه را به معنای مهر بگیریم. شبهه سائل این بوده که در صورتی که مباشر در طلاق زوج نباشد و آن را به زوجه بسپارد، صحیح هست یا نیست و مراد طلاق خلعی نیست.

سند روایت:

روایت را شیخ صدوق به سندش از حسن بن محبوب از جمیل بن صالح از فضیل بن یسار نقل کرده است، و در وثاقت مذکورین در سند حرفی نیست، فقط در طریق صدوق در مشیخه «الفقیه» به حسن بن محبوب، محمد بن موسی بن متوکل وجود دارد که توثیقی از قدماء در رابطه با او نشده است، لکن به جهات دیگری این روایت محکوم به صحت می شود که عبارتند از:

الف. وی از مشایخ مهم و معتمدین شیخ صدوق است به طوری که شیخ صدوق با وجود سخت گیری اش در نقل روایات، اجازه نقل بسیاری از کتب را از او گرفته است، علاوه بر اینکه مرحوم سید بن طاووس دعوای اتفاق بر وثاقت او کرده است.

ب. کتاب حسن بن محبوب از کتب بسیار مشهور و متواتر النسبه به مؤلفش بوده است.