نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 162

مضافا به اینکه «التقیه تقدّر بقدرها» یعنی در موارد تقیه به مقداری که تقیه با آن تحقق پیدا کند مجاز و معمول بوده است، در حالی که در این روایات علاوه بر بیان حکم به لزوم، استدلال به آیات نیز آمده است، با اینکه تحقق تقیه توقفی بر این استدلال زائد نداشته است و اینها همه شاهد بر عدم صدور روایات مذکور از ناحیه تقیه، بلکه از ناحیه بیان حکم شرعی اولی است.

بحث دوم: محل متعه (قبل یا بعد از طلاق)

بحث در این است که با توجه به اینکه در برخی از روایات وارد شده است که «یمتعها قبل ان یطلقها» یعنی متعه را قبل از طلاق به زن بدهد، ولی در آیه قرآن و همین طور در روایات دیگر چنین قیدی وجود ندارد و از طرفی مادامی که طلاق را نداده است و بلکه تا زمانی که - اگر عده دارد - عده اش تمام نشده است هنوز استحقاق متعه وجود ندارد، آیا می توان حکم به لزوم پرداخت متعه قبل از طلاق نمود؟

روشن است که چنین حکمی با اطلاق آیه و خصوصاً آن همه روایات که در مقام بیان وارد شده اند و همین طور با اینکه قبل از طلاق استحقاقی نسبت به متعه وجود ندارد، نمی سازد، و لذا حمل بر جواز و استحباب می شود.

صاحب جواهر هم اینگونه استظهار می کند (1) که استحقاق متعه بعد از طلاق و عده است ولی مستفاد از روایات این است که پرداخت آن قبل از طلاق استحباب دارد و متعه هم حساب می شود نه اینکه یک چیز دیگری باشد و موجب سقوط متعه می شود اگر چه استحقاق وجود ندارد ولی خوب است این چیزی که قرار

است بعداً پرداخت شود زودتر پرداخت شود و تحبیبی شده باشد (چنانچه در توضیح مرسله ابی حمزه گفته شد)؛ یعنی همانطوری که پرداخت فطریه قبل از عید فطر «نفل یسقط به الفرض» با اینکه استحقاق فطریه موقع عید فطر است، ولی پرداخت آن قبل از عید زکات فطریه واجب را اسقاط می کند، اینجا هم متعه ای است که متعه استحقاقی بعد را اسقاط می کند.

به هر تقدیر این کلام «جواهر» صحیح است و جمعاً بین الادله می توان اینچنین استفاده کرد و گفت و این مسأله بحث معتنابه دیگری ندارد.

بحث سوم: متعه در فراق به غیر طلاق مانند موت و رضاع

بحث در این است که آیا متعه ای که لااقل در مورد مفوضه غیر مدخوله همه قائل به آن شدند، اگر این فراق حاصل برای مفوضه غیر مدخوله به سببی غیر از طلاق از اسباب فسخ و انفساخ مانند مسلمان شدن، رضاع، موت، لعان، ارتداد، فسخ أحد الزوجین و یا خلع یعنی جدا شدن مستند به زوج و زوجه حاصل شود، آیا بازهم متعه به او تعلق می گیرد و ملحق به طلاق است یا خیر؟