نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 5

3) درباره اکتفاء به قبضه ای از حنطه، به نظر می رسد که این مقدار مشخص بودن در باب بیع نیز کافی است زیرا عرف در این موارد تسامح می کند، زیرا مراد از قبضه، قبضه متوسط است مراد از متوسط هم طبیعت است، درست است که مفهوم طبیعت توسعه دارد و تسامح نمی شود ولی چون در طبیعت مقدار حد اقل آن صدق می کند در واقع همان اقل مقدار بر عهده شخص می آید و کم و زیاد بودن از آن مقدار جزو اموری است که مورد تسامح عرف قرار می گیرد و مشمول ادله نفی غرر نیست.

4) اما تمسک به روایات خاصه مثل مهریه قرار دادن «ما تحسن من القرءان» به نظر ما اگر این مسأله صحیح باشد و بتوان به ظاهر این روایات عمل کرد باید به جز کفایت مشاهده تفاوت های دیگری نیز بین مهریه و سایر معاوضات قایل شویم و بگوییم که کلاً جهالت در مهریه مغتفر است و غرر به هیچ وجه در مهریه مانعی ندارد و به خصوص جهل در مورد مشاهده اختصاص نداشته باشد. زیرا طبق این روایات اصلاً معلوم نیست که کدام سوره مهریه شده است بقره یا توحید. در حالی

که می بینیم هم از کلمات اصحاب و نیز عامه و هم از خود روایت چنین بر می آید که نامشخص بودن مهریه به طور کلی را نفی کرده اند. با بررسی روایت این نکته روشن تر می شود:

محمد بن یحیی عن احمد بن محمد عن علی بن الحکم عن العلاء بن رزین عن محمد بن مسلم عن ابی جعفر قال جاءت امرأه الی النبی صلی الله علیه و آله فقالت زوجنی فقالت زوجنی فقال رسول الله صلی الله علیه و آله من لهذه فقام رجل فقال أنا یا رسول الله صلی الله علیه و آله زوجنیها فقال ما تؤتیها فقال ما لی شیء فقال لا قال فأعادت فأعاد رسول الله صلی الله علیه و آله الکلام فلم یقم أحد غیر الرجل ثم أعادت فقال رسول الله صلی الله علیه و آله فی المره الثالثه أ تحسن من القرآن شیئاً قال نعم فقال قد زوجتکها علی ما تحسن من القرآن فعلمها ایاه. (1)

در مستدرک نیز آمده که الشیخ المفید فی رساله المتعه باسناده عن العلاء بن رزین عن محمد بن مسلم نحوه ثم قال و فی خبر آخر فقال له رسول الله صلی الله علیه و آله أ تحسن من القرآن قال نعم سوره فقال علمها عشرین آیه. (2)

تعبیر به خبر آخر به دلیل مرسله بودن است و لذا حجیتی ندارد. ولی صحیحه مسلم که در کافی و رساله شیخ مفید آمده به طریق دیگری در عوالی اللئالی نیز آمده است:

روی سهل بن سعد الساعدی انّ امرأه أتت النبی صلی الله علیه و آله فقالت انی قد وهبت نفسی لک یا رسول الله صلی الله علیه و آله ان یکن لک رغبه فقال لا رغبه فی النساء فقامت طویلاً فقام رجل فقال یا رسول الله زوجنیها ان لم یکن لک فیها حاجه فقال رسول الله هل لک شیء تصدقها ایاه فقال ما عندی الا ازاری هذا فقال النبی ان اعطیتها جلست و لا ازار لک فلتمس شیئاً فقال ما أجد شیئا فقال رسول الله صلی الله علیه و آله هل معک شیء من القرآن قال نعم سوره کذا و سوره کذا فقال رسول الله صلی الله علیه و آله زوجتکها علی ما معک من القرآن. (3)

1- 1) - وسائل الشیعه، کتاب النکاح، ابواب المهور، باب2، [1] حدیث1.
2- 2) - مستدرک الوسائل، مؤسسه آل البیت، ج15، ص61، ابواب المهور، باب2، [2] ح1.
3- 3) - عوالی اللئالی، [3] ابن ابی الجمهور احسائی، تحقیق: مجتبی عراقی، ناشر: محقق، ج3، ص312.