نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 84

4- 4) - تذکره، ج1، ص562 و همچنین با عبارات دیگر در جامع المقاصد، ج4، ص403، [3] مسالک الافهام، ج3، ص216، حدائق الناضره، ج19، ص76، ریاض المسائل، ج8، ص208. [4]

را تحویل مشتری دهد که این همان معنای ضمان ید است و از طرفی معنایی عرفی نیز هست. (1)

نتیجه می گیریم که اگر ضمان معاوضی را در اصل مسأله بیع دچار اشکال دانستیم و حتی در آنجا هم به ضمان ید قائل شدیم، حکم مسأله در این بحث ما، واضح می شود، مخصوصاً با توجه به اینکه قائلی که حکم به انفساخ مهر و رجوع به مهر المثل نموده باشد نیافتیم.

بررسی کلام دو شارح شرایع (مسالک و جواهر) درباره عبارت شرایع

متن شرایع در اینجا چنین است: و المهر مضمون علی الزوج فلو تلف قبل تسلیمه کان ضامنا له لقیمته وقت تلفه علی قول مشهور لنا.

این کلام شرایع شامل دو حکم است: 1- زوج نسبت به مهر، در صورت تلف آن قبل از قبض زوجه، ضامن قیمت آن است (منظور اعم از قیمت و مثل است)، پس ایشان به ضمان ید قائل است نه ضمان معاوضی 2- قیمت یوم التلف معیار در پرداخت می باشد نه قیمت های دیگر. (2) سپس اضافه می کند علی قول مشهور لنا.

در اینکه این قسمت آخر به کدام یک از دو حکم مربوط می شود اختلاف نظر بین 2 شارح شرایع (صاحب مسالک و صاحب جواهر) وجود دارد.

مرحوم شهید ثانی می فرماید: علی قول مشهور لنا، بر خلاف توهم اولیه (3) به دو دلیل، به قیمت یوم التلف رجوع نمی کند. 1- هر چند معیار بودن قیمت یوم التلف

1- 1) - اشاره به همین معنا را شهید ثانی در مسالک [1]به این عبارت دارد و لیس للمشتری مطالبه البائع بالمثل او القیمه و ان کان الحکم بکونه «من مال بایعه» یوهم ذلک و انما عبروا ذلک تبعاً للنص و المراد منه ما ذکرناه، مسالک الافهام، ج3، ص216 و [2]در مفاتیح الکرامه، ج4، ص596 نیز آمده است.
2- 2) - چنانچه در حاشیه مرحوم سید بر مکاسب شیخ رحمه الله ذکر شده است در مسأله اقوال بسیاری وجود دارد مثل قیمت یوم الضمان، قیمه یوم التلف، قیمت یوم الاداء، اعلی القیم من یوم الضمان الی یوم الاداء یا الی یوم التلف یا من یوم التلف الی یوم الأداء و...