نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 22 صفحه 99

عادل نیز به او پرداخت کند.

3- بایع را اجبار کنند تا مبیع را تحویل دهد

که این مبیع در نزد مشتری امانت است و حق تصرف ندارد تا زمانی که ثمن را به بایع بپردازد.

1- 1) - عروه الوثقی، [1] چاپ جامعه مدرسین، ج4، ص382، کما فی مهور نساء اهل الهند فانهم یجعلون المهر ما لا یقدر الزوج علی ادائه کمائه الف روپیه او خمسین الف لاظهار الجلاله و لیسوا مقیدین بالاعطاء و الأخذ.
2- 2) - مرحوم والد برای واسطه های بین اشیاء مثال هایی می زدند از جمله می فرمودند واسطه بین برائت و اشتغال، مهریه است.
3- 3) - البته چنانچه مرحوم شیخ در مبسوط [2]فرموده، نظر اول توقف نیست بلکه (احدها یقطع الخصومه بینهما و لا یجبر واحد منهما علی شیء بل یقال لهما ایکما تطوع بتسلیم ما علیه اجیر الآخر علی تسلیم ما علیه). (حاشیه مقرر)

سپس مرحوم شیخ می فرماید: فاما الصداق فلا یجیء فیه إلاّ قولان احدهما یقطع الخصومه بینهما و ایهما بذل ما علیه اجبر الآخر علی اقباض ما علیه و الثانی ینصب عدلاً و یأمر الزوج بتسلیم الصداق الیه فاذا فعل امرها بتسلیم نفسها الیه فان فعلت اعطاها العدل الصداق و هذا الاقوی عندی و لا یجیء القول الثالث لان القول الثالث یجبر الزوجه علی تسلیم نفسها ثم یجبر هو علی تسلیم الصداق و هذا لا یجوز لانه ربما اتلف البضع و منع الصداق فلهذا لم تجبر علی تسلیم نفسها. (1)

اصل این بحث در باب معاوضات صحیح است یا نه؟

البته باید بررسی نمود که اصل این بحث در باب معاوضات صحیح است یا نه؟ و بعد هم دقت نمود که آیا این بحث به باب نکاح هم مربوط می شود یا نه؟

اما در باب معاوضات می گوییم حق آن است که انکار مرحوم مقدس اردبیلی و اتباع ایشان - صاحب مدارک، صاحب ذخیره و صاحب حدائق - صحیح نمی باشد، زیرا مسلم است که اگر یکی از دو طرفِ معاوضه اطمینان دارد که اگر آنچه را عوض که نزد خودش است را به دیگری بدهد (مثلاً بایع مبیع را به مشتری بدهد) طرف مقابل هم عوضی که نزدش است را پرداخت نمی کند بنابر بنای عقلاء یا لا ضرر یا نفی ظلم و یا به هر تعبیر دیگری می تواند امتناع کند ولی اگر طرفین می دانند که با تحویل عوض، عوض دیگر را دریافت خواهند کرد (به قول مردم، دیر یا زود دارد ولی سوخت و سوز ندارد) دیگر حق امتناع از تسلیم ندارند و اگر یکی از آن دو اطمینان دارد و دیگری ندارد، کسی که اطمینان دارد باید تسلیم نماید.