نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 135

مرحوم شیخ مفید در «رساله المهر» این روایت را بدین گونه نقل کرده است: عن عبید بن زراره عن الصادق علیه السلام فی رجل تزوج امرأه علی رقیق او غنم و ساقهن الیها فولدت الرقیق و الغنم عندها ثم طلقها قبل أن یدخل بها؟ قال فقال: «ان کان ساقهن الیها حین ساقهن و هن حوامل، فله نصف الحوامل»(3). که از این روایت هم از طریق مفهوم استفاده می شود که اگر قبلاً حامله نبوده باشند، دیگر تنصیف نمی شوند و بقیه دلالتش هم عین نقل «تهذیب» و «کافی» می شود.

1- (1) - جامع الاحادیث 324:26، الباب 26 من ابواب المشهور و الشروط، الحدیث 1.
2- (2) - جامع الاحادیث 324:26، الباب 26 من ابواب المهور و الشروط، الحدیث 1.
3- (3) - جامع احادیث الشیعه 325:26، الباب 26 من ابواب المهور و الشروط، الحدیث 2.

د. روایات موت أحد الزوجین قبل الدخول

(1): که روایات متعددی دلالت می کنند بر اینکه در صورت موت یکی از زوجین باید همه مهر پرداخت شود، و این معنایش این است که تمامی مهر قبل از دخول ملک زن شده است و الا اگر نصف آن مال او بود و نیم دیگرش متوقف بر دخول بود، همه مهر را به او نمی دادند.

اشکال: ولی از آنجایی که طبق نظر مختار موت نیز مانند طلاق منصف مهر است و اینگونه روایات که دلالت بر پرداخت همه مهر در صورت موت می کنند بر اساس شواهدی حمل بر تقیه می شوند، پس این روایات نمی توانند دلیل برای قول مشهور باشند. البته این روایات برای نظریه مخالف مشهور نیز دلیل نیست چون ممکن است که زوجه همه مهر را با عقد مالک شده باشد و سپس با طلاق یا با موت تنصیف شود. و دلالت اینگونه روایات بر تنصیف، به این معنا نیست که با خود عقد مالک نصف مهر شده باشد.

ه. روایات عتق قرار دادن مهر:

در ابواب عبید و اماء در باب های 13 و 14 روایاتی هست که کاملاً بر قول مشهور دلالت می کنند؛ در باب 13، سیزده روایت هست که یکی از آنها تکراری و یکی هم از «مقنع» است، که نباید آن را روایت مستقلی محسوب نمود و یک روایت هم به محل بحث ارتباطی ندارد و اما ده روایت دیگر همگی معتبر و صحیح السند و دلیل برای قول مشهور هستند، و از آنجا که مضمون آنها یکی است، فقط روایت اول از آنها را ذکر می کنیم.

محمد بن یحیی عن احمد بن محمد عن عبد الله بن محمد الحجال عن ثعلبه عن عبید بن زراره أنه سمع ابا عبد الله علیه السلام یقول: «اذا قال الرجل لامته أعتقک و