نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 173

آیا پدر می تواند از خودش نفی ضمان کند؟

تا اینجا معلوم شد اگر پسر مالی نداشته باشد مهر بر عهده پدر است. حالا این مسئله طرح می شود که اگر با آن که فرزند مالی ندارد پدر می گوید من ضامن مهر نیستم. آیا چنین نفی ضمانی نافذ است یا خیر؟

مرحوم علامه در قواعد می فرماید اگر زن علم به اعسار زوج داشته باشد نفی ضمان پدر صحیح و نافذ می باشد.(1)

مرحوم شهید ثانی به علامه اشکال می کند که اطلاق روایات حتی موردی را که پدر از خود نفی ضمان کند شامل می شود، لذا چنین شرطی نافذ نیست. به علاوه فرزند صغیر که مالی هم ندارد نیازی به ازدواج ندارد تا بخواهیم مهر را بر ذمه او واجب کنیم.(2)

مرحوم سبزواری نیز در کفایه الاحکام نظر شهید ثانی را تأیید می کند و می فرماید نص و فتوا پدر را ضامن می داند، چه از خودش رفع ضمان بکند چه نکند.(3)

صاحب نهایه المرام، ابتدا کلام شهید ثانی را تأیید می کند، ولی بعد می فرماید بعید نیست که بگوییم حق با علامه است و اطلاق روایت موردی را که خود پدر نفی ضمان می کند را شامل نمی شود.(4)

کاشف اللثام هم می فرماید اگر زن علم به اعسار داشته باشد این شرط نافذ است و اگر علم به اعسار نداشته باشد، ممکن است بگوییم شرط صحیح است و زن خیار دارد و ممکن است بگوییم اصلاً شرط صحیح نیست.(5)

مرحوم صاحب ریاض نیز ابتدا می گوید دلیل المؤمنون عند شروطهم با روایات ضمانت پدر عموم من وجه است و فقهاء هم تفصیلی نداده اند، پس از