نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 174

3- (3) - محقق سبزواری، کفایه الاحکام، ص 184.
4- (4) - سید محمد عاملی، نهایه المرام، ج 1، ص 412.
5- (5) - فاضل هندی، کشف اللثام، ج 7، ص 578.

پدر ساقط نمی شود، ولی بعد در اطلاق روایات تردید می کند و می فرماید معلوم نیست که این روایات فرضی را که پدر تبری کرده را شامل شود و این روایات محمول به فروض متعارف است که تبری نکرده باشد. اما در صورت تبری مهر بر عهده کسی است که متمتع می شود(1). مرحوم صاحب جواهر هم همین نظر مرحوم صاحب ریاض را پذیرفته است.

ولی از نظر ما حق با شهید ثانی است و چنین شرطی نافذ نیست. زیرا دلیلی برای انصراف ادله از صورت تبری پدر ذکر نکرده اند و چنان که تبری پدر از نفقه در صورت عدم تمکن پسر نافذ نیست اینجا هم همین طور است. و نیز صاحب جواهر بین المؤمنون عند شروطهم با ادله ضمانت پدر اصلاً تعارضی نمی بیند چون از ادله وجوب وفای به شرط، شرط مخالف سنت استثناء شده است و به نظر ما ادله ای که می گوید مهر بر عهده پدر است اطلاق دارد. بر فرض هم که ما در اطلاق روایت فضل بن عبد الملک و آنها که تعبیر ضمن ام لم یضمن داشتند اشکال کنیم، ولی این روایات به هر حال مفهوم ندارند و حد اکثر آن است که در مورد تبری ساکت باشند، ولی آن سه روایت دیگر که می گفت اگر برای بچه عقدی حاصل شد «فهو علی الاب»، اطلاق دارد. یعنی صحیحه محمد بن مسلم و صحیحه أبو عبیده حذاء و صحیحه دیگر محمد بن مسلم در مورد پدری که بعد از عقد می میرد. لذا این شرط، شرط مخالف سنت است و بی اثر می باشد و فقهاء هم تفصیل نداده اند، پس نتیجه این که اگر پدر، پسر معسر خود را عقد کرد مهریه بر عهده پدر است حتی اگر تبری کند.

عقدی که فاقد مهر المسمی باشد یا مهر المسمی باطل باشد.

یکی از فروعات این مسئله این است که اگر عقد فاقد مهر المسمی باشد یا مهر المسمی باطل باشد آیا بازهم پدر ضامن است؟

1- (1) - سید علی طباطبایی، ریاض المسائل، ج 10، ص 457.

به نظر ما ادله مثبت ضمان در موردی است که با عقد مهری تعیین شده باشد، ولی اگر مهر تعیین نشده باشد و بعد بخواهد به وسیله دخول مهر المسمی بیاید این روایات آن را شامل نمی شود و طبق قاعده مهر بر عهده خود پسر است. و اگر هم پدر خودش بخواهد ضمانت کند صحت آن مبتنی بر تصحیح ضمان ما لم یجب است.

اگر فرزند فقط بخشی از مهر را دارا باشد: