نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 176

طلاق قبل از مباشرت:

اگر پسر بعد از بلوغ و قبل از مباشرت طلاق دهد، نصفی که از ملک زوجه خارج می شود به ملک چه کسی وارد می شود؟ بنا بر مبنای منسوب به مرحوم ابن جنید - البته این نسبت هم ثابت نبود - که از اول نصف مهر را زوجه مالک می شود. روشن است که نصف دیگر مهر ملک پدر است، اما بنا بر مبنای مشهور که شاید مجمع علیه باشد و مرحوم ابن جنید هم مخالف نباشد و بر این اساس زوجه همه مهر را با عقد مالک می شود و به وسیله طلاق نصف آن از ملک او خارج می شود، باید بحث شود این که خارج می شود نصیب چه کسی خواهد شد؟

ریشه این بحث در این است که وقتی مهر عیناً یا دیناً تعیین می شود، آیا آنچه که تعیین شده ابتدا به پسر منتقل می شود و بعد مهر زوجه می شود یا مستقیماً از پدر به ملک زوجه منتقل می شود.

طبق مبنایی که در قواعد است و شیخ انصاری آن را پذیرفته در همه عقودی که جنبه معاوضی دارد عوض به ملک کسی می رود که معوض از ملک او خارج می شود. در ما نحن فیه هم درست نیست که بضع را کسی مالک شود و عوض آن از ملک دیگری خارج شود. لذا در این موارد مهر آناً ما به ملک پسر وارد می شود و از آنجا به زوجه منتقل می شود. به همین خاطر اگر قبل از دخول طلاق صورت گیرد، چون مهر از ملک زوج به زوجه منتقل شده است نیمی از مهر به ملک پسر بر می گردد.

ولی ما این مبنا را قبول نداریم و قبلاً هم در مورد آن بحث کرده ایم. از نظر ما اشکال ندارد عوض به ملک کسی برود، ولی معوض از ملک او خارج نشود. این از نظر بنای عقلاء اشکالی ندارد که پدر از اموال خود برای بچه خود چیزی بخرد.

طبق این مبنا اگر پدر قصد نکرده باشد که مهر ابتدا ملک پسر باشد هنگام طلاق نیمی از مهر دوباره به ملک پدر بر می گردد.

عقد پسر به بیش از مهر المثل

تاریخچه بحث:

بحث در این است که اگر ولی پسر را به بیش از مهر المثل عقد کرد، تکلیف مهر و عقد چه می شود؟

در این مسئله نه مرحوم شیخ و نه مرحوم قطب الدین کیدری و نه مرحوم محقق هیچ کدام مطلبی ندارند.