نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 29

نقد این روایت همان است که با استفاده از کلمه «قبلت» گذشت.

مرحوم شیخ طوسی می فرماید که غیر از روایت مفضل بن عمر، می توانیم روایات دیگر را به قرینه این روایت حمل بر مفوضه کنیم چون این روایت تعبیر می کند که «اما الصداق فالذی اخذت من الزوج قبل ان یدخل بها هو الذی حل للزوج به فرجها» این را که مسلم است که به وسیله صداق تحلیل فرج می شود و اگر تسمیه مهر شده باشد تحلیل هم به وسیله آن می باشد قرینه می گیرد که قبلاً انشاء مهر و صداقی نشده و الآن صداق مقرر می شود و به وسیله آن تحلیل مهر می شود.

مرحوم شیخ این را قرینه می گیرند برای حمل روایات دیگری که اسمی از مفوضه برده نشده است.

نقد فرمایش شیخ: اولاً حمل روایات مطلق به مورد مفوضه، حمل به فرد نادر است. ثانیاً اینکه می گوییم به وسیله عقد زن حلال می شود یا مثلاً در زن سه طلاقه تعبیر می شود که محل لازم است با اینکه امور دیگری نیز شرط است این امور جزء العله هستند، نظیر این در صداق نیز هست صرف تسمیه برای حلیت کافی نیست

بلکه قبول نیز لازم است یعنی اگر زوجه از آن صداق تسمیه شده امتناع کند حلیت حاصل نمی شود پس می توان گفت آن که پرداخت می شود و بعد حاضر به دخول می شود همان محلل است و این منافاتی ندارد که قبلاً تسمیه شده باشد، ایشان این مطلب را قرینه می گیرد که قبلاً تسمیه نشده در حالی که قرینه نیست.

در مورد سقوط و لو در مفوضه البضع نه تنها اجماعی ثابت نیست بلکه قائل به شهرت نیز نمی توان شد.

در مفوضه البضع هر چند 5 کتاب قائل به سقوط مهر به وسیله دخول شده است، ولی در مقابل در بعضی کتب تعلیلی برای سقوط ذکر شده که نشان می دهد دخول دخالتی در سقوط مهر ندارد. در مقنعه مرحوم شیخ مفید، انتصار مرحوم سید مرتضی، مراسم مرحوم سلار، غنیه سید أبو المکارم ابن زهره این علت ذکر شده که چون زوجه در همان مقداری که دریافت می کند به عنوان مهر رضایت دارد، قهراً مهر در صورت رضایت ساقط می شود. مرحوم کیدری در اصباح هر چند تعلیلی ذکر نکرده ولی چون ایشان تابع مرحوم صاحب غنیه است بعید نیست از همین گروه به شمار برود.

شهرت در جایی است که مقابل آن شذوذ داشته باشد و در بین قدماء چنین چیزی نیست.

خلاصه بحث:

1 - در مورد سقوط مهر به وسیله دخول و لو در مفوضه البضع شهرت ثابت نیست.