نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 30

2 - برای سقوط مهر به طور کلی و مطلقاً فقط روایت حسن بن علی بن کیسان وجود دارد که آن هم ضعیف است.

3 - روایاتی که فی الجمله دلالت بر سقوط مهر دارند و برخی از آنها قرائنی وجود دارد که نشان می دهد در مقام بیان حکم واقعی نیست، بلکه ناظر به مقام

اثبات و حکم ظاهری است.

4 - روایاتی که دلالت بر عدم سقوط مهر دارند بسیار زیاد است و از نظر سند و دلالت و کثرت روایت به گونه ای است که قابل تقیید به وسیله روایات معارض را ندارد و بر فرض معارضه ترجیح با روایات عدم سقوط مهر است. ظواهر آیات قرآن نیز بر عدم سقوط مهر دلالت دارند و مرجح روایات عدم سقوط می باشند.

5 - جمعاً بین الادله می توان روایات سقوط مهر را بر حکم ظاهری حمل کرد.

6 - بنابراین چه اصلاً چیزی از مهر دریافت نشده باشد و چه مقداری از آن دریافت شده باشد و چه در مفوضه البضع که مهر تعیین نشده باشد و چه مهر تعیین شده باشد دخول موجب سقوط مهر نیست.

بحث خلوت کردن و استقرار مهر

اشاره

بحث در این است که اگر در عقد یا بعد از آن و قبل از دخول مهری برای زن تعیین شد زن کل مهر را مالک می شود ولی نسبت به نصف آن ملکیت ثابت و مستقر دارد و نسبت به نصف دیگر حالت مراعی و متزلزل، اگر دخول واقع شد آن نصف دیگر نیز مستقر می شود ولی اگر قبل از دخول طلاق واقع شد آن نصف به زوج بر می گردد راجع به موت قبل از دخول اختلاف است که آیا مانند طلاق است یا نه. بر این مطلب شهرت بسیار قوی هست فقط به گمانم ابن جنید می گوید نصف مهر با عقد ثابت می شود و نصف دیگر با دخول. عقیده ما مطابق مشهور است که دخول موجب استقرار نصف مهر است.

ولی در مسئله قولی هست که غیر از دخول در صورت طلاق خلوت با زوجه نیز مانند دخول منشأ استقرار مهر می شود، البته خلوت گاهی کامل است که هیچ محذوری از مباشرت نباشد و گاهی در آن حد نیست. بعضی گفته اند خلوت کامل حکم دخول را دارد و بعضی از مراتب پایین تر خلوت حکم دخول را ندارد.