نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 50

اما همانطور که قبلاً در مورد روایت عبد الرحمن بن أبی عبد الله عرض شد، می توان از اشکالِ فوق پاسخ گفت و به گونه ای این روایت را مرتبط به مسئله جاری نمود. توضیح اینکه اگر چه صحیح است که این مؤاخذه نسبت به شخص اوست ولی ظاهر اینکه می فرماید او باید خریداری کند، ملازمه دارد با اینکه شرکاء دیگر هم باید به او بفروشند و حق ندارند به دیگری بفروشند و از این لحاظ دیگران نسبت به حصه خود مسلوب الاختیار می شوند و این صدمه ای است که به دیگران وارد شده است و او باید آن را جبران کند. بنابراین روایت بی ارتباط به مسئله جاری نیست.

البته در این روایت بر این شخص، از باب مؤاخذه علاوه بر قواعد عامه، مقدار اضافه ای تحمیل شده است. چون در روایت آمده است که این شخص چون کار نامناسبی انجام داده است، باید با قیمت بیشتری حصه دیگران را خریداری کند.

این مؤاخذه خاصی است که در این روایت نسبت به این شخص اعمال شده است. قواعد عامه اقتضا می کند به همان مقداری که به دیگران ضرر زده، جبران کند اما در این روایت بیش از مقدار اضرار به دیگران، باید تدارک کند. لذا نمی توان حکم آن را تعمیم داد و برای موارد دیگر نیز چنین استفاده ای نمود. بنابراین از این ناحیه استدلال به این روایت ناتمام است.

5 - روایت ابی الورد

محمد بن الحسن باسناده عن ابن محبوب عن علی بن رئاب عن ابی الورد قال سألت أبا جعفر علیه السلام عن رجل قتل عبداً خطأً قال علیه قیمته و لا یتجاوز بقیمته عشره آلاف درهم قلت و من یقومه و هو میّت؟ قال ان کان لمولاه شهود أنّ قیمته کانت یوم قتل کذا و کذا اخذ بها قاتله الی آخر الحدیث.(1)

بررسی سند روایت

راجع به أبو الورد در کتب رجال چیزی به صراحت ذکر نشده است. ولی نظر ما این است که باید او را معتبر بدانیم چون هم مرحوم صدوق در مشیخه برای او طریق ذکر کرده و به روایات او عمل می کند و هم عده ای از اجلاء و بزرگان از او روایت نموده اند. در کتب اربعه به طور متعدد علی بن رئاب و هشام بن سالم و محمد بن نعمان از او روایت دارند و از طرفی درباره او جرحی هم ذکر نشده است.

همه اینها علامت اعتماد به روایت است.

بررسی دلالت روایت

ظاهر این روایت نیز این است که معیار قیمت یوم التلف است. البته با این روایت نیز نظیر بعضی از روایات سابق، نمی توان قول یوم الضمان و یا اعلی القیم