نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 23 صفحه 83

عن عبید بن زراره عن الصادق علیه السلام فی رجل تزوج امرأه علی رقیق أو غنم و ساقهن الیها فولدت الرقیق و الغنم عندها ثم طلقها قبل أن یدخل بها قال فقال ان کان ساقهن الیها حین ساقهن و هن حوامل فله نصف الحوامل.

بررسی سه نقل فوق در مقایسه با هم

1) اینکه در نقل تهذیب داشت مهرها مهراً و اما در نقل کافی داشت علی مائه شاه و نیز در نقل تهذیب داشت فساق الیها غنماً و رقیقاً در حالی در یک نقل کافی ثم ساق الیها الغنم یعنی رقیق نگفته است و در نقل دیگر کافی نیز نظیر تهذیب رقیق هست، نشان می دهد ظاهراً روایت یکی است و این اختلافات جزئی به دلیل نقل به معنا کردن است.

2) در نقل تهذیب اگر چه فولدت آمده است، اما چون قبل از آن غنم و رقیق آمده در نقل دوم کافی نیز غنم و رقیق آمده و پس از آن فولدت الغنم و الرقیق آمده است، به قرینه این نقل کافی می توان گفت فولدت در نقل تهذیب اطلاق دارد، یعنی از هر دوی غنم و رقیق بچه متولد شده است.

3) در نقل شیخ مفید، اگر چه ابتدا فرموده است مهریه رقیق أو غنم است اما به

قرینه بخش بعد که فرموده فولدت الرقیق و الغنم یعنی با واو آورده است می توان گفت آن لفظ «أو» هم که در صدر روایت است واو بوده است. نقل کافی هم مؤید این مطلب است چون رساله المهر مانند کافی نیست که مقابله شده باشد لذا نقل کافی معتبرتر است.

4) در نقل شیخ مفید «عندها» در سؤال سائل درج شده است به خلاف نقل کافی که عندها در سؤال نیست و لذا آنجا سائل مقسم را کلی گرفته و امام علیه السلام تفصیل داده اند. از این لحاظ نقل شیخ مفید با نقل های دیگر خیلی فرق دارد. در اینجا حضرت این مسئله را با مفهوم سؤال سائل جواب داده اند. سائل صورتی را سؤال می کند که نزد زن حمل برداشته است. حضرت جواب می دهند قال فقال ان کان ساقهن الیها حین ساقهن و هن حوامل فله نصف الحوامل، کأنه اگر نزد زن حمل برداشته باشد، مراد از حوامل حقی ندارد.

بررسی سند روایت

در نقل تهذیب ابن فضال و ابن بکیر از ثقات فطحی غیر امامی هستند و لذا روایت موثقه است و در سند کافی نیز تا ابن بکیر صحیح است، منتها چون ابن بکیر فطحی است، روایت موثقه می شود. به هر حال روایت معتبر است و به طرق متعدد نقل شده است.

فقه الحدیث روایت