نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 24 صفحه 145

قبل از دخول لیله و بعد از دخول لیله قائل شویم در حالی که بلااشکال اگر زوجی بخواهد در اول دوره و عدم بیتوته حتی یک شب در این دوره، یکی از زن هایش را طلاق دهد جایز بوده و هیچ معصیتی هم در کار نیست و علت این مطلب هم این است که حق القسم واجب مشروط است و در واجب مشروط، حفظ شرط، واجب نمی باشد. پس زوج می تواند زوجه را در حباله نکاح خود نگه دارد تا حق القسم او واجب نشود و در این طلاق دادن نیز هیچ گناهی را مرتکب نشده است.

بطلان طلاق و عدم آن

در مورد عدم بطلان چنین طلاقی فرمودند: لایبطل به الطلاق لکونه محرما لامر الخارج هو تفویت الحق فیکون کالبیع وقت النداء.

می گوییم از کلام این بزرگواران فهمیده می شود اگر در نواهی، از خود منهی بعنوانه نهی شد سبب بطلان است ولی اگر نه به عنوان المنهی بلکه لامر خارج نهی شد موجب بطلان نیست و مسئله مورد بحث را به بیع وقت النداء (وقت نماز جمعه) تشبیه نموده اند و گفته اند چنانچه در آن مسئله؛ بطلان بیع حکم نمی شود.

در این مسئله هم به بطلان طلاق حکم نمی شود. البته این مطلب تمام نیست.

بلی این کلام در مثل بیع وقت النداء صحیح است. در آن بحث مزاحم با نماز جمعه، خود بیع (بعث و اشتریت) است نه ترتیب اثر دادن بر بیع. پس اگر کسی در وقت نداء برای نماز جمعه، بیعی نمود هر چند خلافکار است ولی بیع او صحیح می باشد (مثل خیلی از خلاف شرع هایی که انسان انجام می دهد، مثلاً معصیت کرده و جنب شده ای ولی باید به جنابت خودش، ترتیب اثر بدهد و غسل نماید) ولی اگر شارع از ترتیب اثر بر بیع وقت النداء نهی نموده و ترتیب اثر با نماز جمعه مزاحمت داشت می گفتیم چنین بیعی باطل است، ولی در آیه، نهی از ترتیب اثر نشده است.

شاید کسی چنین استظهار کند که از آنجا که امثال انکحت، بعت، اشتریت و...

مطلوب بالذات برای افراد نیست، بلکه این الفاظ مقدمه برای ترتیب آثار است که مطلوب بالذات هستند. پس اگر شارع نهی از معامله نمود از آن استفاده می شود که شارع هم در صدد بیان این است که این غرضی مقدمی صحیح نیست. پس این گونه نهی ها به نهی از ترتیب اثر رجوع می کند که عبارت الاخرای بطلان معامله می باشد.

ولی به نظر می رسد که چنین استظهاری درست نباشد، بلکه موارد نهی مختلف است:

گاهی نهی از شی ای می شود و نهی مقدمی است مثلاً می گوید از این راه نرو و نهی هم به این علت است که به مقصد مورد نظر نمی رسی و گاهی نهی از شی ای می شود و نهی نفسی است، مثل اینکه می گوید از این راه نرو و نهی هم به این علت است که در این راه دچار خلاف شرع می شوی و کاری به اینکه به مقصد خاص خود می رسی یا نمی رسی ندارد و البته هر دو نهی هم عرفی است. لذا به نظر می رسد که باید با تناسبات بین حکم و موضوع در موارد مختلف استظهار بشود که نهی چگونه است.