نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 25 صفحه 102

1- (1) - تهذیب الاحکام، ج 9، ص 358، ح 1280
2- (2) - وسائل الشیعه، ابواب میراث ولد الملاعنه، باب 10، ح 1. تهذیب الاحکام، ج 9، ص 348، ح 1249. جامع احادیث الشیعه، همان، ح 9
3- (3) - توضیح استاد مدظله: این مسئله در دو جا عنوان شده است؛ یکی در اوایل کتاب النکاح است که در جواهر در جلد بیست و نهم بحث کرده است، و یکی هم در همین مسئله الحاق الاولاد در جلد سی و یکم

شبهه ملحق شود.

مرحوم صاحب جواهر برای وطی به شبهه چهار روایت نقل کرده که فقط یکی از این روایات موضوعش وطی به شبهه است و روایات دیگر ناظر به موردی است که بعد از عده عقد کرده و ربطی به وطی به شبهه ندارد. که البته بحث درباره همه این روایات قبلاً گذشته است. یکی صحیحه الحلبی عن أبی عبد الله علیه السلام(1) ، که زن عده را نگه داشته و بعد از عده که آن زوج اول اجنبی شده، از فراشیت به کلی خارج شده، این یک فراش جدید پیدا کرده، می فرماید ملحق به اخیر است، دیگری مرسله ابن أبی نصر عن من رواه عن زراره(2) ، است که ما صحیح می دانیم.

روایت سوم، روایت ابی العباس است که بعید نیست مربوط به همین بحث باشد «قال اذا جاءت بولد لسته أشهر فهو للأخیر(3)». که ظاهرش، زوج اخیر است نه واطی اخیر، و لااقل اگر ظهور نداشته باشد، احتمال اقوا آن است که منظور زوج اخیر است. و بالاخره مرسله جمیل بن صالح عن بعض أصحابنا عن أحدهما علیهما السلام فی المرأه تتزوج فی عدتها قال یفرق بینهما و تعتد عده واحده منهما فان جاءت بولد لسته أشهر أو أکثر فهو للأخیر(4)». فقط این روایت راجع به مسئله تزویج در عده است و حکم کرده که به اخیر ملحق می شود. این مصداق برای وطی به شبهه است. البته این روایت ناظر به وطی به شبهه ای است که با تزویج صورت گرفته باشد، و لذا ممکن است در موردی که بدون عقد، وطی به شبهه شده باشد، حکم مسئله تفاوت داشته باشد، چنان که فتاوای فقهای دیگر هم هست، و شاید مورد اتفاق باشد که قرعه باید کشیده شود. مثلا زن دیگری را خیال کند که زن خودش است، یا مملوکه خودش است و با اعتقاد به زوجیت یا مملوکیت وطی کند، اینجا فتاوا قرعه است، و اگر به فرض بخواهیم به این روایت عمل بکنیم، فقط همین صورت را شامل

1- (1) - وسائل الشیعه، ابواب احکام الاولاد، باب 17، ح 1
2- (2) - وسائل الشیعه، همان، ح 11
3- (3) - وسائل الشیعه، همان، ح 12
4- (4) - وسائل الشیعه، همان، ح 13