- مقدمه 1
- خلاصه آنچه در جلد اول گذشت 3
- اشاره 7
- سیری به سوی بی کرانگی جان 8
- هنر شناخت نادانی ها 10
- خودپسندی، مانع راه 13
- چگونه «مَن» در ذهن ساخته می شود 15
- برای خود باش! 19
- چگونگی سیر به سوی قیامت 23
- برکات قیامتی شدن در دنیا 26
- اشاره 31
- معنی سلوک إلی الله 32
- خصوصیت طی مسافت در دین 38
- سیر به سوی ناکجاآباد! 40
- نماز؛ سیر به سوی حق 41
- فرار از سختی ها، نه؛ مدارا، آری! 45
- اشاره 50
- مدیریت عقل و قلب 51
- آفات غفلت از جهت حقیقی زندگی 57
- زندگی برای دیگران یا برای خود؟ 60
- ریشه احساس فقر 62
- برکات انفاق 63
- اشاره 67
- برکات تذکر قیامت 69
- مشکل کجاست؟ 70
- چگونگی دل کندن از دنیا 71
- اتحاد ناخود با خود 73
- عوامل سیر به سوی نور قیامت 81
- انقلاب اسلامی؛ صراطی به سوی بهشت 82
- علی علیه السلام؛ صراط مستقیم 83
- خصوصیات اهل جهنم 85
- قیامت؛ جدّی ترین زندگی 86
- دنیا؛ شرایط ارتباط با خدا 88
- اشاره 90
- راز دعا 94
- دعا؛ عامل امیدواری 95
- وسعت تأثیر دعای همراه با یقین 101
- دعا و رابطه بی واسطه با خدا 104
- اشاره 111
- نقش دعا در وسعت روح 113
- ریشه ی غم ها 116
- برکات ارتباط با خدا در برزخ 119
- حجاب از طرف ما است 121
- دعا؛ عامل نجات از تنگنای مادیات 124
- مبانی فلسفی دعا 125
- اشاره 128
- راز استفاده درست از دین 129
- احساس حضور در ابدیت 130
- ریشه اضطراب های جهان مدرن 131
- نخواستن دنیا به جای خواستن آن 134
- وقتی مُردن را سخت می کنیم 135
- انتظاری ماوراء دنیا از دنیا! 137
- تغییر نگاه 139
- خستگی های فرار از مرگ 140
- زیبایی های زندگی با مرگ 143
- جایگاه همسر و فرزندان در زندگی 145
- عوامل جدّی دیدن دنیا 147
- مبنای فلسفی غیر تدریجی بودن مرگ 148
- ما می مانیم و خدا 150
- زندگی در اوج شهامت و مُردن در اوج آرامش 152
- به سوی لقاء حق 153
- اشاره 157
- یاد مرگ و نجات از تعلقات زودگذر 161
- زیباترین زندگی 162
- ترس از مرگ چرا؟ 165
- دنیا خود را می نمایاند 166
- ریشه ی رذالت های اهل دنیا 167
- دنیا؛ عامل حاکمیت وَهم 168
- مقاصد مجهول! 169
- اشاره 174
- رهایی از پوچی 175
- فرار از دنیا به دنیا 177
- بصیرت همه جانبه 178
- چگونگی نزدیکی به قیامت 179
- سیر به سوی مأنوسات حقیقی 180
- سیر به سوی قیامت، کیفی یا کمّی؟ 182
- آرزوهای دست نایافتنی 183
- راز نجات از برنامه های وَهمی 185
- آرزو سازی یا وظیفه پردازی! 187
- اجل؛ تنفسی زیبا 188
- اشاره 190
- دنیا و ناکامی 191
- تغییر خود یا تغییر دنیا؟ 192
- وقتی دنیا مسیر باشد و نه مقصد 195
- جدایی از حرص 196
- حرص های محرومیت آفرین 197
- برتر از دنیا 198
- رمز و راز آزادگی 203
- داشتن های پر زحمت 206
- اشاره 209
- طمع و ناکامی 210
- شغل پاک 212
- راه درمان طمع 212
- کم ولی با برکت 217
- آفات کثرت کلام 220
- برکات سکوت 220
- برکات آنچه در دست تو است 224
- اشاره 228
- راه نجات از فقر 229
- تمدنی آرامش بخش 231
- غنی ترین ملت 232
- آفات حرص عنان گسیخته 234
- عالَم عفاف اقتصادی 235
- سرّ نگهدار خود باش 237
- تلاش های بی ثمر 238
- حجاب های پُرحرفی 240
- سکوت و سخن گفتن روح ها 242
- بهترین بهره وری از دین 244
- اشاره 247
- غذای حرام حجاب ارتباط با خدا 248
- بدترین اعمال 249
- دردهای مسرّت بخش 251
- دشمنان با برکت 253
- نابینایی های نفس امّاره 257
- کوته اندیشی و آرزوهای بلند 259
- وقتی زندگی شروع می شود 260
- بهترین زندگی 263
- اشاره 265
- چگونگی احساس حضورِ قیامت در حال 268
- آرزوها و تخریب جهت گیری ها 270
- عقل؛ حافظ تجربه ها 271
- دین؛ عامل شکوفایی عقل 273
- خطر غفلت از فرصت ها 276
- تلاش های یک بُعدی 277
- غفلت از فساد حقیقی 278
- زندگی ماوراء تمدن غربی 279
- خطر فاسدکردن معاد 281
- خطر غفلت از شرایط زودگذر امتحان 284
- بصیرتِ محدود دیدن دنیا 285
- اشاره 287
- دوراندیشی های قلابی 288
- بهترین موضع گیری ها 290
- مخاطرات انسان ساز 292
- زندگی های تاریخ ساز 294
- یاوران پست و دوستان غیر مطمئن 297
- کم ترین تلاش، کافی ترین بهره 300
- نیازهای وَهمی 301
- اشاره 303
- اوقات فراغت فرصت ارتباط با خدا 304
- روحیه های ویران شده 307
- آزادی از مقایسه ها 309
- آفات غفلت از وسعت انسان ها 314
- قلب های آزاد 316
- برکات فرو بردن غضب 318
- اشاره 320
- عوامل ایجاد خشم 321
- چه جای خشم 323
- غضبِ دین سوز 330
- خواست تشریعی و نظام تکوینی 331
- رقابت یا رفاقت؟ 332
- شیرین ترین پیروزی 335
- راهی برای برگشت 337
- اشاره 339
- کشتن دشمنی ها 341
- خوش بینی به جای بدبینی 342
- دوستی های پایدار 343
- مسئولیت های گسترده 345
- دشمنان شادی آفرین 348
- اشاره 353
- دستورات دین، عامل جهت گیری به سوی عالم غیب 354
- جایگاه دارایی ها 357
- جایگاه رزق در زندگی 358
- غم های پوچ 359
- وظیفه انسان بندگی است 359
- اشاره 365
- موعظه پذیری 366
- شرط تحقق ادب حق 372
- ادب حق، شرط رعایت ادب خلق 373
- خودفریبی پنهان 376
- راه نجات از افسردگی 380
- برکات یقین 383
- نمونه هایی از حُسن یقین 385
- اشاره 387
- شکوفایی گنجی پنهان 388
- عالم؛ بستر تعالی انسان 389
- رمز سازگاری عالم با انسان 391
- دوستی های قدسی و پایدار 392
- ریشه ی سختی های جانکاه 393
- به دنبال ناکجاآباد 396
- غم مقدس 398
- رمز آزادی از خود 399
- دوستی ها و تولد جدید 401
- اشاره 407
- حجاب اعتبارات 408
- حقیقت انسان 410
- فرار از خود 411
- وقتی انسان جای خدا می نشیند 415
- ورود به عالَم پایداری 416
- پایدارترین اتصال 417
- فقط نگاه 418
- اشاره 421
- عوامل اختلال پیوند با خدا 423
- امنیت قلبی نسبت به همدیگر 425
- یأسِ کارساز 428
- دارایی و ناکامی 429
- اشاره 434
- ماوراء ابزارها 435
- شروع تنفس معنوی 438
- گشایشی به سوی عقل 440
- بالاتر از زمانه 443
- اشاره 448
- نقش روح زمانه 449
- تفاوت زمانه گرگ و گوسفند و ترازو 450
- برکات شناخت روح زمانه 453
- اهداف مقدس و همراهان ناباب! 454
- خانه های بی همسایه 456
- تنهایی آزاردهنده 458
- اشاره 460
- آفات خنده و بی خیالی 461
- تعادل در شادی ها 464
- تسلیم میل ها یا تسلیم حق؟ 468
- فرهنگ خنده و هیجان های بی هدف 470
- سرگرمی یا گفتگو؟ 472
- فرهنگ خنده و نفی جدیت ها 474
- دین و زبان مخصوص دینی 475
- فرهنگ خنده و گسستگی فکری 477
- فرهنگ خنده و گسستگی تاریخی 477
- غفلت از مهم ترین نیاز 478
- الگوهای خطرناک 479
- اشاره 483
- مرد و زن دارای حقیقتی واحد 485
- ارزش مساوی شخصیت زن و مرد 487
- محرومیت از بهشت 488
- مادر و ارزش های متعالی 489
- عدم مشورت با کدام زن؟ 491
- محرومیت بزرگ 496
- آفات غیرت ورزی بی جا 498
- زن و هویت جدید 500
- مربی و آسودگی روان 502
- زنان و روحیه ی عرفانی 505
- کارآیی دلِ مادران 506
- اشاره 508
- پایه های تمدن اسلامی 509
- مبارک ترین اجتماع 510
- آفات فردگرایی 511
- برکات ارتباط با ارحام 512
- راه آزادی روح برای بندگی 519
نسبت های ما با افراد در حقیقت ربطی به ما ندارد، یک نسبت حقیقی در هستی ما هست و آن نسبت ما با خدا است که او رب است و ما عبد، نسبتی که در هیچ شرایطی تغییر نمی کند.
برعکس بقیه ی نسبت ها که در قیامت همه ی آن ها از صحنه خارج می شود. قرآن می فرماید:
«فَإِذَا نُفِخَ فِی الصُّورِ فَلَا أَنسَابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَلَا یَتَسَاءلُونَ»(1) پس آنگاه که در صور دمیده شود دیگر میانشان نسبت خویشاوندی وجود ندارد و از حال یکدیگر نمی پرسند.
علامه طباطبائی«رحمه الله علیه» در تفسیر این آیه می فرمایند: میل جنسی در این دنیا برای تولید مثل است و لذا در این دنیا موضوع زن و شوهر و فرزند مطرح است ولی چون در قیامت موضوع تولید مثل مطرح نیست این نسبت ها نیز از بین می رود. هرکس خودش هست و خدای خودش.
به هر حال دقت در تذکرات حضرت مولی الموحدین علیه السلام ما را متوجه مرگ می کند، تا آن جایی که به ما فرمودند: قبل از این که بدن هایتان را از دنیا ببرند، یک نوع مرگ اختیاری داشته باشید. عطار مرد با مطالعه ی باسواد و با فکری بود. که در عین عطاری طبابت هم می کرد، فقیری آمد به او گفت چیزی بده و او نداد، فقیر گفت پس چگونه جان به عزرائیل می دهی؟ عطار گفت: خودت چگونه جان به عزرائیل می دهی؟ فقیر گفت: این طوری، سرش را گذاشت زمین و مرد ... یک دفعه عطار فهمید این یک پیام بزرگ است و باید بتوان مُرد، و با عطاری نمی شود، راه خود را تغییر داد. راه را تغییر دادن یک کار اساسی اساسی است. می گوید:
دی
زاهد دین بودم، سجاده نشین بودم
ز
ارباب یقین بودم، سر دفتر دانایی
ترسا
بچه ام افکند، از زهد به ترسایی
اکنون
من و زنّاری، در دیر به تنهایی
امروز
اگر هستم، دُردی کشم و مستم
در
بتکده بنشستم، دین داده به ترسایی
نه
محرم ایمانم، نه کفر همی دانم
نه
اینم و نه آنم، تن داده به رسوایی
ناگه
ز درون جان، در داد ندا جانان
کی
عاشق سرگردان، تا چند ز رعنایی
پس گفت
درین معنی، نه کفرونه دین اَوْلی
بر
شو تو از این دعوی گر سوخته مایی
هرچند
که پر دردی، کی محرم ما گردی
فانی
شو اگر مردی، تا محرم ما آیی
عطّار
چه دانی تو، وین قصه چه خوانی تو
گر
هیچ نمانی تو، این جا شوی آن جایی
1- سوره مؤمنون، آیه 101.