وقف از دیدگاه حقوق و قوانین صفحه 176

ص:183

1- جواهر الکلام، ج 22، ص 358.

2- عروه الوثقی، ج 2، ص 252 و 253.

تضاد با اراده واقف نمی دانند و آنچه باعث می شود که از فروش وقف جلوگیری گردد خروج مال از ملکیت واقف و پای بند بودن موقوف علیهم به مفاد وقف و حق طبقات دیگر است و به ویژه توجه به روایات وارده در این مورد می باشد، از قبیل «صدقهٌ لاتُباع ولاتُوهب ولا تُورث» و «الوقوف علی حسب مایوقفها اهلها». بنابراین عقیده، وقف با پیدایش «امکان فروش» از بین نمی رود و تنها با «فروش» باطل می شود.(1) می توان گفت تا زمانی که هدف از وقف قابل تحقق است مجوز فروش موقوفه به وجود نمی آید و مواردی که اجازه فروش داده شده است به گونه ای است که دیگر اراده واقف، قابلیت تحقق ندارد و بنابراین انتفای هدف موجب بطلان وقف می شود ولی بازهم ماهیت وقف از بین نمی رود و به همین جهت بدل وقف در صورت تلف و ثمن معامله و مالی که با آن خریده می شود خودبه خود وقف است.

2 - ماده 88 ق.م. می گوید: «بیع وقف در صورتی که خراب شود یا خوف آن باشد که منجر به خرابی گردد به طوری که انتفاع از آن ممکن نباشد، در صورتی جایز است که عمران آن متعذّر باشد یا کسی برای عمران آن حاضر نشود». در این ماده چند وجه برای فروش پیش بینی شده است:

اول - در موردی که موقوفه خراب شود و ملاک خرابی این است که انتفاع از

آن ممکن نباشد.

گاه عدم امکان انتفاع به نحوی است که هیچ گونه انتفاع متعارفی از آن نمی شود مانند درختانی که سوخته یا ساختمانی که فرو ریخته است و یا قناتی که خشک شده است.