وقف از دیدگاه حقوق و قوانین صفحه 40

ص:47

1- احکام وقف، ج 1، ص 156.

2- احکام وقف، ج 1، ص 156.

3- احکام وقف در شریعت اسلام، ج 1، ص 160.

می کند».

2 - طبق صدر ماده 62 ق.م.: «در صورتی که موقوف علیهم محصور باشند خود آنها قبض می کنند و قبض طبقه اول کافی است...». این قسمت ماده ناظر به وقف خاص است که به طور معمول نسل های پیاپی یا گروههای معین از وقف منتفع می شوند. علّت کفایت قبض طبقه اول این است که هر گاه موقوفه در اختیار منتفعین کنونی گذارده شود مفهوم قبض تحقق پیدا می کند و نیازی نیست که طبقات احتمالی و دور در قبض شرکت نمایند به ویژه که در غالب موارد طبقات بعدی به وجود نیامده اند تا در هنگام وقف بتوانند قبض نمایند. به همین جهت است که اگر مصادیق موجود به عنوان طبقه اول موقوفه را قبض نمایند و پس از آن یک یا چند نفر دیگر به همین طبقه اضافه گردد قبض آنها لازم نخواهد بود. مثلاً اگر کسی مالی را بر اولاد خود وقف کند که به طور نسلاً بعد نسل منتفع شوند و در هنگام عقد وقف دارای سه فرزند باشد که آنها قبض کرده باشند ولی بعدا دو فرزند دیگر هم از او به وجود آید نیازی به قبض آنها نیست زیرا با قبض موجودین هنگام عقد وقف، این نهاد حقوقی تحقق پیدا کرده است و آنان که بعدا به وجود آمده اند خودبه خود در زمره موقوف علیهم قرار می گیرند زیرا واژه «اولاد» شامل آنها نیز می گردد. اگر بعضی از اشخاصی که در طبقه اول قرار دارند و اسامی آنها در عقد آمده است از «قبض» خودداری کنند یا موفق به این کار نشوند، وقف نسبت به آنان که قبض کرده اند تمام می شود و نسبت به بقیه که قبض ننموده اند مراعا باقی می ماند تا این که یا بعدا خود قبض نمایند و یا اولاد آنها در طبقه دوم قبض کنند و در واقع عقد واحد به عقود متعدده منحل می گردد. ولی اگر اسامی طبقه اول در عقد قید نشود و به طور کلّی وقف بر اولاد نسلاً بعد نسل گردد، موقوفه کلاً به اشخاصی می رسد که نسبت به قبض آن اقدام