وقف از دیدگاه حقوق و قوانین صفحه 62

ص:69

1- جامع المقاصد، ج 1، ص 52.

2- جواهر الکلام، ج 28، ص 88.

3- عروه الوثقی، ج 2، ص 232.

4- احکام وقف، ج 1، ص 170

5- احکام وقف در شریعت اسلام، ج 1 ص 171

6- احکام وقف در شریعت اسلام، ج 1، ص 172.

ماده 1002 مصوب 1313 از اشخاص حقوقی نامی برده است.

چهارمین قانون به نام قانون اوقاف مصوب 1313 است که هر چند در هنگام تصویب این قانون نهادی به نام «شخص حقوقی» در حقوق ما وارد شده بود مع ذلک قانون مذکور در این خصوص ساکت است.

پنجمین قانون به نام قانون اوقاف مصوب 22/4/1354 است که برای اولین بار در ماده 3 آن می گوید «موقوفه عام دارای شخصیت حقوقی است و متولی یا سازمان اوقاف حسب مورد نماینده آن می باشد». و به طوری که ملاحظه می شود طبق این قانون هم موقوفه خاص دارای شخصیت حقوقی نبود و معلوم نیست علّت تفکیک این دو مورد چه بوده است.

در ششمین قانون اوقاف به نام «قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه» مصوب 2/10/1363 این مسأله کلاً حل شده است و ماده 3 آن می گوید: «هر موقوفه دارای شخصیت حقوقی است و متولی یا سازمان (اوقاف) حسب مورد نماینده آن می باشد». با این وصف اختلافات راجع به مالکیت مال موقوفه حل شده است و در وضع فعلی با عقد وقف، مالک، مال خود را به ملکیت شخصیّت حقوقی به نام «موقوفه» در می آورد و لازم نیست که منتفعین آن قابلیت تملک را داشته باشند. به همین لحاظ در وصیت تملیکی بدین صورت که کسی وصیت نماید که بعد از فوتش مال معیّنی وقف باشد، ایجاد اشکال نمی کند و مثل آن است که موصی مال خود را به ملکیت شخص حقیقی یا حقوقی دیگر در می آورد.

مبحث سوم - مال مورد وقف

1 - قبلاً گفته شد که از ماده 55 ق.م. که می گوید: «وقف عبارت است از این که عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود»، استفاده می شود که اموال مورد