فرهنگ اصطلاحات وقف صفحه 142

تعارض

تعریف

«تعارض»، در لغت، به معنای تقابل است. اصل آن از «عرض» است که به معنای منع کردن می باشد. گفته می شود: «لا تعترض له» یعنی با جلوگیری خود مانع رسیدن او به مقصودش نشو. «تعارض بیّنه» نیز از همین باب است(1).

تعارض در اصطلاح عبارت است از این که دو دلیل به گونه ای به صورت مطلق قرار گیرند که اقتضای یکی غیر از آن چیزی باشد که دیگری اقتضا می کند(2).

خلاصه حکم فقهی

فقیهان تعارض را در باب دعاوی، هنگام تعارض دو بیّنه مطرح کرده می گویند: در صورتی که دو بینه با هم تعارض داشته باشند، اگر جمع میان آن دو ممکن باشد جمع می شود و اگر جمع ممکن نباشد به مرجحات مراجعه می شود.

ترجیح نیز عبارت است از مقدم داشتن یکی از دو دلیل معارض به خاطر اقتران آن به چیزی که تقویتش می کند(3).

گاهی اوقات نیز در بعضی از شرایط مذکور در سند وقف تعارض حاصل

1- لسان العرب؛ المصباح المنیر، ذیل مادّه «عرض».
2- حاشیه البنانی، ج 2، ج 357.
3- التعریفات، جرجانی.