فرهنگ اصطلاحات وقف صفحه 165

به شرطی که وجود ندارد معلق شود و نه می تواند به زمان آینده اضافه شود. این، آن چیزی است که بیشتر فقیهان به آن اعتقاد دارند(1).

البته وقف معلق بر فوت واقف را از این حکم عدم صحت وقف معلق بر شرطی در حیات واقف، استثنا کرده اند، مثل این که بگوید: اگر مُردم این زمینم وقف بر فقراست. این نوع وقف معلق، بنابر این که وصیت به وقف است، صحیح می باشد نه بنابر وقف بودن به هنگام فرا رسیدن موعدش. به همین خاطر در آن از هر جهت حکم وصیت جاری می شود(2).

فقیهان برای این استثنا به روایتی استناد کرده اند که در آن آمده است که عمر وصیت کرد و از جلمه وصیتش این بود، این وصیت بنده خدا عمر، امیرالمؤمنین است اگر حادثه ای برایش پیش آید ثمغ(3) صدقه است(4).

مالکی ها معتقدند که صیغه وقف تعلیق و اضافه را می پذیرد و تنجیز شرط در صحت وقف نمی باشد؛ لذا چنانچه واقف بگوید: اگر زید بیاید این خانه ام وقف فلان چیز است. اگر زید بیاید این وقف لزوم می یابد(5).

امامیه

بیشتر فقیهان امامیه تنجیز را از جمله شرایط صحت وقف دانسته اند(6).

همچنین

«تعلیق».

1- ردالمختار، ج 3، ص 360؛ روضه الطالبین، ج 5، ص 327؛ کشاف القناع، ج 4، ص 250.
2- ردالمختار، ج 3، ص 362؛ مغنی المحتاج، ج 2، ص 385؛ کشاف القناع، ج 4، ص 250-251.
3- «ثمغ» زمین و ملکی بوده در مدینه متعلق به عمر که آن را وقف کرده. معجم البلدان، ج 2، ص 84.
4- السنن الکبری، بیهقی، ج 6، ص 160.
5- حاشیه الدسوقی بر الشرح الکبیر، ج 4، ص 87؛ الخرشی شرح خلیل، ج 7، ص 91.
6- از جمله: شرایع الاسلام، ج 2، ص 216؛ قواعد الاحکام به همراه جامع المقاصد، ج 9، ص 14؛ مفتاح الکرامه، ج 18، ص 22؛ مسالک الافهام، ج 5، ص 357؛ تحریر الوسیله، ج 2، ص 65، مسأله 22.