فرهنگ اصطلاحات وقف صفحه 34

ارتفاق

تعریف

در لغت آمده است: «ارتفقت بالشی ء» یعنی از آن استفاده کردم و بهره بردم. «مِرفق الدار»؛ جایی در خانه که در آن آب و مانند آن می ریزند، مثل آشپزخانه و دستشویی. جمع آن «مرافق» است(1).

مالکی ها در تعریف ارتفاق گفته اند: عبارت است از به دست آوردن منافع مِلک. از کلام شافعی ها و حنبلی ها نیز همین معنا فهمیده می شود(2).

خلاصه حکم فقهی

ارتفاق، در اصل، مباح است مانند استفاده انسان از خانه ای که در آن سکونت دارد چه این خانه مِلک انسان باشد یا اجاره کرده باشد. امّا گاهی از اوقات به جهتی انتفاع حرام است مانند کسی که خانه ای را غصب می کند و در آن ساکن شده، از آن استفاده می کند(3).

ارتفاق، اسباب و عللی دارد، از جمله:

الف - مالکیت: هر چه را که انسان مالک آن است حق تصرف در آن و بهره

1- مصباح المنیر؛ قاموس المحیط، ذیل ماده «رفق».
2- البهجه فی شرح التحفه، ج 2، ص 251-252؛ الاحکام السلطانیه، ماوردی، ص 187؛ الأحکام السلطانیه، أبی یعلی، ص 208.
3- المغنی، ج 5، ص 244، 475-476.