فرهنگ اصطلاحات وقف صفحه 353

نیت

تعریف

«نیت»، در لغت، به معنای قصد کردن است. «نویته» و «أنویته» یعنی: قصد آن را نمودم. نیت در استعمال غالب عزم کاری کردن قلب است. [در تعریف دیگر] نیت، امر وجهتی است که انسان آهنگ آن را می کند(1).

در اصطلاح - چنان که ماوردی گفته - عبارت است از قصد کردن چیزی همزمان با انجام آن. ولی اگر قصد آن را بکند بعد در انجام دادن آن تأخیر داشته باشد، عزم است [نه نیت].

غزالی می گوید: نیت قصد انجام دادن فعل است(2).

خلاصه حکم فقهی

«نیت» برای این است که با انجام دادن کار، تقرب به خداوند متعال حاصل شود. و این در عبادات است که در آنها نیت تقرب به خدا لازم است. گاهی اوقات نیت برای مشخص ساختن چیزی از غیر آن است، مثلاً وقتی کسی چیزی را به دیگری می دهد، چند احتمال دارد: هدیه باشد؛ یا قرض باشد؛ یا امانت باشد؛ یا ادای دین به آن شخص باشد؛ در این جا نیت مشخص می کند که آنچه را شخص داده است هدیه است یا امانت یا ادای دین؟!

مباحاتی که انسان انجام می دهد، مثل خوردن و آشامیدن و پوشیدن، نیاز به