فرهنگ اصطلاحات وقف صفحه 355

هبه

تعریف

«هبه»، در لغت، عطیه بدون عوض و غرض است(1).

تعریف اصطلاحی هبه هماهنگ با تعریف لغوی آن می باشد. در التعریفات چنین آمده است: هبه عبارت است از تملیک عینی بدون دریافت عوض(2).

خلاصه حکم فقهی

مشروعیت هبه

«هبه» فی الجمله از عقود مشروع است. شربینی خطیب می گوید: اصل در این مسأله قبل از اجماع این آیه شریفه است: «فَاِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَیْ ءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَکُلُوهُ هَنئا مَریئا»(3). اجماع نیز بر استحباب انواع هبه وجود دارد.

هبه کار خیر است و موجب ایجاد محبت و مودت می شود. ولی گاهی اوقات مسائلی پیش می آید که آن را از این حالت خارج می کند، مثل هدیه دادن به رؤسا و کارمندان که نپذیرفتن هدیه از ارباب رجوع بر آنها حرام می باشد، گرفتن هدایای کسانی که قبل از ریاست معمولاً چنین کاری نمی کردند. یا مثل حالتی که

1- لسان العرب، ذیل مادّه «وهب».
2- التعریفات، جرجانی، ص 288.
3- نساء / 4. «اگر زنانتان خودشان از طیب نفس چیزی از مهرشان را به شما بخشیدند آن را شیرین و گوارا بخورید».