وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 152

موقّت صحیح است، لذا وقف بر اغنیا نیز بلامانع است.(1)

شافعی با استناد به اوقاف و صدقات علی علیه السلام و فاطمه علیهاالسلام بر بنی هاشم و بنی عبدالمطّلب، اظهار داشته است: علی علیه السلام و فاطمه علیهاالسلام در وقف خود تفصیل نداده اند و از غنی و فقیر اسمی نبرده اند؛ در عین حال بر کسانی وقف کرده اند که درمیان آنها هم

فقیر وجود داشته است و هم غنی.(2)

ابن حَجَر عَسقَلانی از تصدّق عمر (در وقف خود) به فقرا، مساکین، ذوی القُربی و میهمان، استفاده کرده است که؛ وقف بر اغنیا جایز است برای این که در حدیث نامبرده ذَوِی القُربی و ضیف مقیّد به فقر و نیاز نشده اند.(3)

شرط پنجم: اسلام و ایمان

اشاره

در ذیل این شرط مطالب و مسائلی مورد بررسی قرار می گیرند

1- وقف بر کافر ذمّی

در مورد وقف بر کافرذِمّی فقهای امامیّه به طور کلی دارای سه قول هستند:

قول اول: جواز وقف برذمّی به طور مطلق؛ این قول، مختار علامه در تذکره(4) و محقّق در شرایع(5) است. ظاهر عبارت علاّمه در قواعد نیز همین است: «در وقف مسلمان بر ذمّی خلاف است و اقرب منع در کافر حربی و صحّت در مرتدّ غیر فطری است(6)؛». در دروس نیز همین قول، تقریب شده است.(7)

قول دوم: منع مطلق؛ این قول مختار سلاّر (در مراسم) و ابن برّاج است.(8)

قول سوم: جواز وقف بر خویشان؛ شیخ طوسی در کتب خویش وقف برذمّی را در

1- احکام الوقف: 113
2- اَلاُمّ: 4/57.
3- فتح الباری: 5/403.
4- تذکره الفقهاء: 2/429.
5- مسالک الافهام: 1/348.
6- قواعدالاحکام: 2/392.
7- الدّروس: 2/300.
8- المراسم: 201؛ جامع المقاصد: 9/50؛ مختلف الشیعه: 491؛ التّنقیح الرائع: 2/313.