وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 154

داغ (و تشنه ای) اجر دارد»، استفاده کرده اند که نیکی کردن به هر انسانی (بلکه هر حیوانی) بی اَجر نیست. وقفِ بر کافر نیز از مصادیق نیکی به انسانهاست.(1)

دلیل سوم: سومین دلیل این است که وقف نیز نوعی صدقه است و صدقه دادن به کافر ذمّی بلامانع می باشد.(2)

دلیل مانعین

کسانی که مطلق وقف بر کفار را جایز نمی دانند به عموم آیه کریمه: «لاتَجِدُ قَوْما

یُؤمِنُون بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ یُوادّونَ مَنْ حادَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ...»(3) «[ای رسول!] هرگز مردمی که به خدا و روز قیامت ایمان آورده اند چنین نخواهی یافت که با دشمنان خدا و رسول صلی الله علیه و آله دوستی کنند، هر چند آن دشمنان، پدران یا فرزندان و برادران و خویشان آنها باشند...»

در آیه شریفه، مؤمنان را از دوستی و مراوده با دشمنان خدا و رسول (هر چند از نزدیکترین خویشان آنها مانند والدین باشند) سخت بر حَذَر داشته است و وقف نیز نوعی دوستی و رابطه است، لذا جایز نیست.(4) دلیل دیگر این است که به وقف بر کفّار، نمی توان تقرّب جست.(5)

دلیل قول سوم

امّا دلیل صحّتِ وقف بر والدین کافر، همه آیات و روایاتی است که در آنها به نیکی و مودّت و احسان به پدر و مادر امر شده است و دلیل صحّت وقف بر مطلق ارحام (خواه والدین و خواه غیرآنها) سفارش و تشویق رسول خدا صلی الله علیه و آله و به طور کلی روایات مربوط به صِله اَرحام است.(6) دلیل دیگر، اخباری است که مضمون بعضی از آنها جواز وقف بر

1- تذکره الفقهاء: 2/429 ؛ ایضاح الفوائد: 2/387.
2- التّنقیح الرائع: 2/313 ؛ جامع المقاصد: 9/50 ؛ ایضاح الفوائد: 2/388.
3- مجادله: 22.
4- مختلف الشیعه: 491-492 ؛ ایضاح الفوائد: 2/388 ؛ جامع المقاصد: 9/50.
5- التّنقیح الرائع: 2/313.
6- مختلف الشیعه: 491؛ السّرائر: 3/160 ؛ التّنقیح الرائع: 2/314.