وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 334

اگر در مواردی علایم و نشانه هایی باشد و یا نحوه خود ساختمان و بنا طوری باشد که موجب اطمینان انسان نسبت به وقفیّت آن مورد شود، وقف ثابت می شود، مثل این که ساختمان دارای محراب باشد یا نشانه های خاصّی دارد که از مدرسه بودن آن حکایت می کند و یا گنبد و مناره ای دارد که اموال غیر وقفی ندارند و ...

8- کتابت

اگر وقف بودن موردی بر روی ورق یا اوراقی ثبت شده باشد و آن کتابت مضبوط و مرسوم باشد، به طوری که صحّت آن روشن باشد، این نوشته نیز می تواند مثبت وقفیّت آن مورد باشد.(1) امام خمینی یادآور شده است که اگر کتاب یا قرآنی و یا... در دست کسی باشد که ادّعای ملکیّت آن را دارد، امّا بر روی آن نوشته شده که این مال وقف است، به

مجرّد این نوشته حکم به وقفیت آن نمی شود و می توان آن را از او خریداری کرد. البتّه

این نوشته ظاهرا نقصی است که برای خریدار آن (اگر از آن بی اطّلاع بوده) موجب ثبوت خیار عیب می شود.(2)

آیه اللّه حکیم و آیه اللّه خویی نیز در فرض یاد شده ادّعای ملکیّت صاحب ید را مقدّم دانسته اند. البتّه با این شرط که او برای این کتابت عذر مقبولی ارائه نماید. امّا اگر این نوشته معارِض نداشته باشد ظاهرا حکم به وقفیت می شود. شهید صدر در حاشیه منهاج حکیم شرط کرده است: لازم است وثوق و اطمینان باشد و این نوشته از جانب

صاحب ید بوده که البتّه غالبا این گونه است.(3)

اشاره به دو نکته

1- موارد متعدّدی از راههایی که برای اثبات وقف ذکر گردیدند، ممکن است
1- رک: مختلف الشیعه: 491؛ کشف الغطاء: 181؛ تحریرالوسیله: 2/85؛ منهاج الصّالحین، حکیم: 2/264؛ منهاج الصّالحین، خویی: 2/259؛ الوِصایه والاوقاف، هاشم معروف الحسنی: 273-276.
2- تحریرالوسیله: 2/86.
3- منهاج الصّالحین، حکیم: 2/264؛ منهاج الصّالحین، خویی: 2/259.