وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 42

حضرت علی علیه السلام

1- ابن اثیر ازخود آن حضرت نقل کرده است که: من هم اکنون از گرسنگی سنگ بر شکم می بندم در حالی که (درآمد) صدقه من چهار هزار (یا چهل هزار) دینار است.

راوی حدیث (حجّاج اصفهانی)، می گوید: منظور حضرت از این صدقه، زکات مالش نیست،مراد حضرت وقفهایی است که حضرت آنها را به عنوان صدقه قرارداده بود و مبلغ مزبور، درآمد آنها بوده است و گرنه حضرت مالی را ذخیره نمی کرد که زکات به آن تعلّق گیرد. فرزند آن حضرت، امام حسن علیه السلام بعد از شهادتش اظهار داشت: پدرم تنها ششصد درهم به جای گذاشته که در نظر داشت با آن خادمی بخرد.(1)

2- رِبعی بن عبداللّه از امام صادق علیه السلام نقل کرده است که: امیرمؤمنان،

علی بن ابی طالب علیه السلام خانه خودش را در مدینه، در محلّه بنی زُرَیق تصدّق کرد و نوشت:

«بِسمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم: علی بن ابی طالب در حال حیات و صحّت و سلامت خانه خودش را در بنی زُرَیق صدقه ای قرار داد که به فروش نرود، هبه نشود، و به ارث نیز برده

نشود تا آن گاه به خداوندِ وارث آسمان و زمین به ارث رسد. وی این صدقه را برای سکونت خاله هایش و فرزندان آنها قرارداد. وهرگاه نسل آنها منقرض شد، برای مسلمانان نیازمند باشد.»(2)

3- در روایتی معتبر، ایّوب بن عطیّه حذّاء از امام صادق علیه السلام نقل کرده است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینهای فی ء را که تقسیم می کرد زمینی هم به علی علیه السلامرسید. حضرت

در آن چشمه ای حفر کرد که آب ازآن همانند گردن شتر به طرف آسمان فوّاره می زد(فَخَرَجَ ماءٌ یَنْبَعُ فی السَّماء کَهَیْئهِ عُنُقِ الْبَعیر...) به همین مناسبت حضرت آن را «ینبع» نامید. شخصی خواست (به فرزندان و اهل وی) بشارت دهد، حضرت فرمود: به وارث من بشارت ده که این چشمه صدقه ای است قطعی(و غیر قابل برگشت) برای حجّاج خانه خدا و رهگذران در راه خدا، فروخته نشود، هر که او را بفروشد یا هِبه کند

لعنت خدا، ملائکه، و همه مردم بر او باد و خداوند هیچ عملی را از او قبول نکند.

1- اُسد الغابه: 4/23-24.
2- روضه المتقین: 11/171؛ وسائل الشّیعه: 13/304.