وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 73

تَصَدَّقتُ به تنهایی و بانیّت وقف هم فقط در وقف بر جهات عامّه (مثل فقرا) دلالت بر وقف می کند.(1)

حنابله

حنبلیها نیز معتقدند وقف یابه لفظ صریح است یا کنایه؛ لفظ صریح مانند: «وَقفْتُ، حَبَّسْتُ و سَبَّلْت» زیرا شرعا و عرفا استعمال می شوند و کنایه مانند: «تَصَدَّقْتُ»، حَرَّمْتُ» و «اَبَّدْت» برای این که اینها الفاظ مشترکند و شامل زکات و صدقات مستحبّی متعارف هم می شوند و این الفاظ با نیّت وقف و یا با قرنیه، اگر به کار روند، بر وقف دلالت دارند.(2)

شرط سوم: تنجیز

معنای تنجیز

فاضل مقداد در باب وقف برای تنجیز دو معنا ذکر کرده است:

1- معلّق نساختن عقد وقف بر شرط یا صفتی در آینده، امّا تعلیق بر وصفی که حاصل است، مانند: «اِنْ کان الْیَومُ جَمْعهً فَهُوَ وَقْفٌ» اشکالی ندارد.
2- تنجیز به معنای عدم اشتراط خیار در وقف که اگر چنین شرطی کند باطل است.(3)

دیدگاه امامیّه

در مفتاح الکرامه بعد از اسناد اعتبار این شرط به بسیاری از اَعلام، از تذکره نقل کرده است که: اعتبار این شرط در وقف، محلّ وفاق است و هیچ خلافی در آن نیست.(4)

شیخ طوسی در مبسوط اظهار داشته است: اگر کسی بگوید: «اِذا جاء رأسُ الشَّهْر، وَقَفْتُ هذِهِ الدّارَ عَلی فَلانٍ»، وقف بدون هیچ خلافی باطل است؛ زیرا وقف نیز عقدی

1- الفقه الاسلامی و ادلّته: 8/202-203؛ مغنی المحتاج: 2/382؛ المصطلحات الوقفیّه: 162.
2- الفقه الاسلامی وادلّته: 8/203؛ المغنی: 5/359.
3- التّنقیح الرائع: 2/304.
4- مفتاح الکرامه: 9/13.